منبع مقاله با موضوع 
بیت المال، امام صادق، نهج البلاغه، اجرای عدالت

منبع مقاله با موضوع بیت المال، امام صادق، نهج البلاغه، اجرای عدالت

دانلود پایان نامه

قلب است و مغز واسطه و آلت آن می باشد”(طباطبایی ، ج ۲، ص ۳۱۷) قلب همان قسمتی است که در انسان عهده دار ادراک و اراده می باشد(همان ، ج۳،ص۱۰۳) اگر قلب ادمی زنگار بگیرد شخص از درک حقیقت ناتوان خواهد شد.(اعراف ،۱۰۰ )( انعام ، ۲۵ )( بقره ،۷)( فصلت ، ۵)( کهف ، ۲۸ )(اعراف ، ۱۷۹)(حج ، ۴۶)(محمد ، ۲۴)(آل عمران ، ۱۵۴) قلب آدمی جایگاه اطمینان است که آیات زیادی از قرآن به همین مضمون اشاره دارد(بقره ، ۲۶)( رعد ، ۱۵۴)( مائده ، ۱۷۹) از نتایج ایمان رهایی از ترس و اضطراب و رسیدن به آرامش است. امام صادق (ع) می فرمایند: آن که کارهای خود را به خداوند واگذارد در راحت و خوشی و آرامش دائمی است(مجلسی ، ج ۶۸، ص ۱۴۸) و این وعده الهی است ( و کان حقا علینا نصرالمومنین)(روم ، ۴۷) ( و یاری کردن مومنان بر ما فرض است) ( ان تنصرو الله ینصرکم )(محمد ، ۷) ( اگر خدا را یاری کنید یاری تان می کند)پیامبر اسلام (ص) هم در مورد آثار ایمان می فرمایند: هر که می خواهد قدرتمندترین مردم باشد بر خدا توکل کند( مجلسی،ج ۶۸ ، ص ۱۵۱) و در جای دیگر فرمودند : ایمان و حیا را به یک رشته بسته اند هرگاه یکی رفت آن دیگری هم خواهد رفت (میرزا علی مشکینی، مجموعه سه کتاب ( سخنان چهارده معصوم (ع) نصایح – هزار و یک سخن) ترجمه ایت الله جنتی ۱۳۷۲ ص۷۶) .
نگرش فرد با ایمان به جهان هستی اینگونه است که جهان جایگاه خداوند است و انسان مخلوق و آفریده او، فاعل حقیقی این عالم خداست و همه چیز در راستای اراده اوست به همین سبب شخص با چنین اعتقادی به غیر از خداوند اتکا نخواهد کرد و در نتیجه اعمال او صالح خواهد بود. ( او من کان میتا فاحییناه جعلنا نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها)(انعام ، ۱۲۲) از برکت ایمان نوری در دلش روشن می شود و حیات تازه ای می یابد که حقایق را می فهمد و فانی و باقی را تشخیص می دهد به همین دلیل قرآن تاکید می کند که ایمان به خدا پیدا کنید. ( من عمل صالحا من ذکر و انثی و هو مومن)(نحل ، ۹۷)
اما علی (ع) در مورد رابطه عمل و ایمان می فرماید: ( الداعی بلا عمل کالرامی بلا وتر)(نهج البلاغه ، حکمت ۳۰) آن کسی که با دعا بدون عمل از خدا حاجتی بخواهد همچون تیراندازی است که با کمان بی زه تیر افکند. (اصل الانسان لبه)(بحارالانوار ، ج۱،ص ۸۲) اصل و ریشه حقیقی هر انسانی را قلب و روح تشکیل می دهد . خداوند به علت نداشتن ایمان کفار می فرماید: ( سواء علیهم انذرتهم ام لم تنذرهم لایومنون)(بقره ، ۶) برای ایشان یکسانست چه آنها را اندرز کنی یا نکنی،ایمان نمی آوردند. و همچنین قوم عاد به پیامبرشان هود گفتند ( سواءعلینا او عظت ام لم تکن من الواعظین)(شعراء ، ۱۳۶) ( یکسانست بر ما چه موعظه بکنند یا از موعظه کنندگان نباشی)
بند پنجم: عدالت
از دیگر شرایط داور که اکثر فقها به آن اشاره کرده اند عدالت داور است.
سلیمان بن خالد از امام صادق (ع) روایت می کند که ایشان فرمودند:( اتقوا الحکومه، فان الحکومه انما هی للامام العالم بالقضا العادل فی المسلمین لبنی او وصی بنی) (حر عاملی،پیشین، ج ۱۸،ص ۸) طبق این روایت فهمیده می شود که جایگاه و منصب داوری محل پیامبر و اوصیای او یعنی معصومین (ع) است و به همین دلیل از جمله شرایط داوران عدالت خواهد بود،دلیل بعدی که عدالت در قضاوت شرط است دلیلی است که شیخ طوسی عنوان می کند:( دلیلنا اجماع الفرقه بل اجماع الامه)(طوسی ،ج ۳، ص ۲۲۷) که نسبت به شرط عدالت در قاضی اجماع کرده است.عدالت از اصلی ترین شرایط قاضی است زیرا قضاوت بر پایه عدالت استوار است. امام صادق (ع) فرمودند : از حکومت (حکم کردن) بترسید زیرا حکومت فقط از آن امامی است که عالم به قضاوت و عادل در میان مسلمین است (یعنی) برای پیغمبر یا وصی پیغمبر(حر عاملی ، ج ۱۸)( صدوق،ج ۳ ،۱۴۱۳ق، ص ۴۰) و در روایتی آمده است که : هر کس غیر از آنچه خدای عزوجل نازل فرمود حکم نماید اگرچه در خصوص دو درهم باشد تحقیقا کافر شده است(حر العاملی ،ج ۱۸ ، باب پنجم) از مهمترین وظیفه قضات رعایت عدالت و عدالت ورزی است حضرت علی (ع) در این مورد فرمودند: ( من عدل نفذ حکمه)(آمدی ،۱۴۰۷، ص ۱۵۹)( کسی که عدالت بورزد حکمش نافذ می شود) و در جای دیگر در سفارش به والیان خود چنین دستور می دهد: و با همگان یکسان رفتار کن گاهی که گوشه چشم به آنان افکنی یا خیره شان گناه کنی یا یکی را به اشارت خوانی یا به یکی تحیتی رسانی تا بزرگان در تو طمع ستم بر ناتوان نبندند و ناتوان از عدالت مایوس نگردد.(شهیدی،پیشین،نامه ۴۶، ص ۳۲۰) حضرت در نامه ای به محمد بن ابی بکر چنین می نویسد ( احب لعامه رعیتک ما تحب لنفسک و اهل بیتک و اکره لهم ما تکره لنفسک و اهل بیتک )(مجلسی ،پیشین، ج ۷۲ ،ص ۲۷) ( برای عموم مردم همان چیزی را بپسند که برای خودت و نزدیکانت می پسندی و هر چه که برای خود و نزدیکانت نمی پسندی برای عموم مردم نیز نپسند) همچنین در عهدنامه خود به مالک اشتر چنین دستور داد : مهربانی بر رعیت را برای دل خود پوششی گردان و دوستی ورزیدن با آنان را و مهربانی کردن با همگان و مباش همچون جانوری شکاری که خوردنشان را غنیمت شماری چه رعیت دو دسته اند : دسته ای برادر دینی تواند، و دسته ای دیگر در آفرینش با تو همانند. از ایشان سر می زند، یا علت هایی بر آنان عارض می شود، یا خواسته و ناخواسته خطایی بر دستشان می رود به خطاشان منگر و از گناهانشان در گذر که این همان دستور نفی آپارتاید و نژاد پرستی است. صفت عدالت از صفات فعل خداوند است که در تفکر و داوری اسلامی اهمیت ویژه ای دارد. و عدل الهی اساس بسیاری از عقاید امامیه است. با عدالت است که هر چیز در جای خود که شایسته است قرار می گیرد. حضرت علی (ع) در روایتی فرمودند: ( العدل یضع الامور مواضعها )(نهج البلاغه ، حکمت ۴۳۷)( عدالت هر چیز را در جای خود می نشاند عدالت باید از مهمترین و اصلی ترین صفات داوران باشد زیرا طبق عدالت جزایی خداوند در روز قیامت میان افراد به عدل داوری و قضاوت خواهد کرد و رفتار و افعال داوران به دقت مورد قضاوت خداوند قرار خواهد گرفت. زیرا اگر داوران توانایی و شرط داوری را نداشته باشند نباید مسندداوری را قبول کنند. اسلام و تفکرات اسلامی همه مردمان جهان را برابر معرفی می کند و برتری انسان ها را فقط در ایمان و تقوا می داند. روایتی از حضرت ررسول (ص) است که ایشان فرمودند : ای مردم به راستی که پروردگارتان یکی است، پدرتان یکی است همه شما فرزندان آدم هستید و آدم از خاک است. به راستی که ارجمندترین شما نزد خداوند پرهیزکارترین شماست هیچ عربی را بر غیر عرب برتری نیست الا به پرهیزکاری(حرانی ، ۱۳۷۶ ،ص ۳۴). برابری پایه عدالت است. پیامبر اسلام خود را هم سطح و برابر با مردم عادی می دانست ( قل انما بشر مثلکم)(فصلت ، ۶) و مومنان را برادر یکدیگر معرفی می کند. ( انما المومنین اخوه )(حجرات ،۱۰) وقتی پیامبر در سنین جوانی در مکه بودند همه مردم مکه و هر کسی که ایشان را می شناخت از او به عنوان مردی بسیار عادل یاد می کرد(خواند میر، ۱۳۳۳ ،صص ۳۰۲ -۱۶۵) این تفکر که بلال حبشی سیاه پوست را در ردیف و برابر ثروتمندان قرار می دهد نشان از اهمیت اسلام در منع تبعیض در چهار قرن قبل می باشد. پیامبر اسلام همیشه می فرمودند : من بر سیاه و سرخ پوست مبعوث شده ام یعنی عرب و عجم حضرت علی (ع) هم در مورد رعایت عدالت بسیار تاکید داشتند روزی یکی از نزدیکان حضرت در زمان خلافتشان از ایشان مالی را از بیت المال درخواست کرد. امام فرمودند: این غنیمت مسلمانی است که در جنگ شرکت کردند و زحمت کشیدند و تو را نصیبی از آن نیست زیرا چیده دست آنان برای دهنهای دیگران نیست. ایشان در نهج البلاغه فرمودند : ( به خدا سوگند روزی برادرم عقیل را دیدم که به شدت تهی دست شد و از من درخواست داشت یک من (۳ کیلوگرم) از گندم بیت المال را به او ببخشم. کودکانش را دیدم که از گرسنگی رنگشان تیره شد. روزی آهنی را در آتش گداخته به جسمش نزدیک کردم از درد فریاد زد به او گفتم ، ای عقیل از حرارت آهنی می نالی که انسانی به بازیچه آن را گرم ساخته! اما مرا به آتش دوزخی می خوانی که خدای جبارش با خشم خود آن را گداخته است. حضرت آنقدر در اجرای عدالت اصرار داشتند که از نخستین روزی که زمام خلافت را به دست گرفتند نغمه های مخالفت با ایشان از گوشه و کنار حکومت شان بر خواست بطوری که طلحه و زبیر، مروان بن حکم و … از اشراف مدینه به هنگام تقسیم بیت المال حاضر نشدند(ابن ابی الحدید، ۱۳۸۷ ،ص ۳۸) آنان نمی توانستند بپذیرند که سهم آنان با سهم بردگان دیروزشان یکسان باشد. مخالفت ایشان با حضرت به دلیل مخالف بودن حضرت امیر (ع) با تبعیض و برقراری اصل عدالت بوده است . پیامبر اسلام به حضرت علی سفارش فرموده بود که یا علی بالاترین کارها سه چیز است، خود را درباره دیگران انصاف دادن ،مال را به برادر ایمانی در میان نهادن و همیشه به یاد خدا بودن. حضرت عدالت را از مکتب پیامبر اسلام آموخته بود به طوری که ام هانی خواهر امام نیز از اینکه حضرت میان او و کنیز عجمی اش در تقسیم بیت المال تفاوتی قائل نشد زبان به اعتراض گشود. گروهی از شیعیان از سرخیر خواهی از حضرت تقاضا نمودند که به طور ظاهری بین فقیران و بردگان و بزرگان تفاوت قائل شود اما امام در جوابشان فرمود : مرا فرمان می دهید تا پیروزی را بجویم به ستم کردن درباره آنکه والی اویم؟ به خدا که نپذیرم تا جهانی سرآید و ستاره ای در آسمان پی ستاره ای برآید اگر مال از آن من بود همگان را برابر می داشتم تا چه رسد که مال مال خداست . حضرت در مورد تفاوت انسان ها فرمودند : علت تفاوت های میان مردم گوناگونی سرشت آنان است،زیرا ادمیان در آغاز ترکیبی از خاک شور و شیرین سخت و نرم بودند، پس آنان به میزان نزدیک بودن خاکشان باهم نزدیک و به اندازه دوری آن از هم دور و متفاوتند.به همین دلیل تفاوتی ذاتی بین آدمیان قائل نبودند و بین همه مردم عادلانه حکم می کردند.
اعتدال نتیجه عدالت است. امام صادق (ع) در روایتی می فرماید: میانه روی امری است که خداوند عزوجل آن را دوست می دارد و اسراف امری است که خداوند آن را دشمن می دارد. و از حضرت علی (ع) نیز روایتی نقل شده است که ایشان فرمودند: میانه روی ثروتمندی است از دیگر آثار عدالت آرامش خاطر است که بسیار برای امر قضاوت لازم می باشد، به همین دلیل خداوند در قرآن کریم تاکید زیادی بر عدل و انصاف فرمودند : ( ان الله یامر بالعدل و الاحسان و ایتاذی القربی و ینهی عن الفحشا و المنکر و البغی یعظکم لعلکم تذکرون )(نحل ،۹۰)( در حقیقت خدا به دادگری و نیکوکاری و بخشش به خویشاوندان فرمان می دهد و از کار زشت و ناپسند و ستم باز می دارد، به شما اندرز می دهد باشد که پند گیرید) خداوند حتی پیامبر

مطلب مرتبط :   تحقیق درباره مدل یابی معادلات ساختاری

دیدگاهتان را بنویسید

بستن منو