منبع مقاله درباره کشورهای خاورمیانه

منبع مقاله درباره کشورهای خاورمیانه

دانلود پایان نامه

 


در نقشه 3-5 جغرافیای طبیعی از جمله استانها وشهرها ،رودخانه ها و دریا و دریاچه ها ی ایران و دیگر کشورهای غرب آسیا به وضوح نمایان است
شکل3 -5:نقشه جغرافیای طبیعی ایران و غرب آسیا
منبع:http://p30download.com
3-3-2-  ژئوکالچر ایران و تاثیر آن در منطقه(ژئوپلیتیک فرهنگی) :
ژئوپلیتیک فرهنگی را امانوئل والرشتاین جامعهشناس مارکیست امریکایی مطرح نموده است ، از نظر وی  ژئوکالچر مفهومی است که بر تحمیل الگوهای فرهنگی از سوی قدرتهای مرکز بر کشورهای پیرامون و نیمه پیرامون تاکید دارد . ایران به دلیل همگونی های  فرهنگی اعم از زبانی و دینی ( مذهبی ) با کشورهای همجوار مستقر در چهار سوی  خود از جایگاه ویژه ای برخوردار است که نقش به سزائی در تاثیر گذاری متقابل ایران و این کشورها بر هم دارد . بسیاری از کشورهای مستقل امروزی مانند عراق ، افغانستان ، بخشی از قفقاز جنوبی و آسیای میانه جزئی از  ایران بزرگ بوده اند ، شهرت نام ها یی مانند سمرقند ، بخارا ، خوارزم  ، خجند و … در ادبیان کهن فارسی نشان دهنده عمق ارتباط ایران فعلی با مناطقی است که روزی به نام ایران از آنها یاد می شده است ، اگر چه این مناطق امروز ایران نامیده نمی شوند ولی این تغییر نام ها چیزی را عوض نمی کند ، چرا که تاریخ مشترک نقطه اتصال نسل های  بشری  است و تاریخ ، تمدن و فرهنگ مشترک ما با کشورهای همجواز نیز نقطه اتصالی است که می تواند در همگرائی های نوین ما تاثیر عمیق داشته باشد . شایان ذکر است شرایط جغرافیایی ایران زمینه ساز تمدن های متعددی بوده  و این خصیصه به طور مشابه در تمامی ادوار عمر ملت ایران مجال ظهور و بروز پیدا کرده است. درضمن غنای معدنی و گیاهی ایران و تنوع شرایط مختلف اقلیمی آن واسطه ای بوده تا تمدن های متفاوت از هر کجا که منشا می گرفتند، بتوانند با حال و هوای مردم و مملکت سازگار شوند و مجال ماندگاری ،  تحول ،  تغییر و حتی تکامل بیشتری بیابند. علاوه بر تاریخ مشترک ، ادبیات مشترک ، زبان مشترک  و تمدن مشترک ،   دین مشترک  کشورهای منطقه ، مهمترین پارامتری است که می تواند مسیر همگرائی کشورها را هموار نماید ، امروزه ایران یکی از مهمترین کشورهای مسلمان جهان به شمار می آید که با همین پشتوانه  ایدئولوژی طی سه دهه گذشته به مقابله با  ژئوپولیتیک کمونیستی و سرمایهداری شرق و غرب بر آمده و تاثیری قوی بر کشورهای منطقه و مسلمان داشته است .
3-3-3- ژئواکونومی ایران و نقش آن در منطقه :
در قرن بیستویکم پدیدهی ژئوپلیتیک اقتصادی به جای سیاست های نظامی مورد تأکید قرار گرفته است ، ایران نیز به دلیل  قرار گرفتن در مرکز  چند منطقه  غنی منابع طبیعی شامل دریای خزر ، منطقهی آسیایی مرکزی ، قفقاز و خلیج فارس از اهمیت خاص ژئواکونومی برخوردار است که از این اهرم در راستای سیاست منطقه گرائی خود می تواند بیشترین استفاده را ببرد  . یکی از این منابع نفت است که از نیمه دوم قرن بیستم در کانون منازعات و تحولات جهانی و منطقه‌ای قرار گرفته است . درواقع از آنجا که نفت و فرآورده‌های آن مبنای توسعه صنعتی کشورهای قدرتمند جهان می باشد ، دسترسی به آن تضمین کننده تداوم جریان توسعه و قدرت است . در شرایط کنونی و دستکم تا دو دهه دیگر نیز موتور محرکه اقتصاد صنعتی غرب از نفت ارتزاق می‌کند. به عبارت دیگر، نفت و فرآورده‌های نفتی آن،‌ امروزه بیش از 65 درصد احتیاجات دنیای صنعتی را تأمین می‌کنند. به همین دلیل است که قدرت‌های بزرگ جهانی همواره با بهره‌گیری از ابزارهای مختلف، تلاش کرده‌اند ذخایر نفت و ساز و کار و مبادله آن را در بازارهای جهانی تحت کنترل خود درآورند و یا دستکم بر آن تأثیر بگذارند. درباره ذخایر نفت منطقه خاورمیانه برآوردهای مختلفی صورت گرفته است. از جمله طبق برآوردی که شرکت بریتیش پترولیوم انجام داده، بین میزان ذخایر نفت خام خاورمیانه که قسمت اعظم آن متعلق به کشورهای حوزه خلیج فارس است در مقایسه با سایر مناطق، تفاوت چشمگیری وجود دارد و از 1208 میلیارد بشکه ذخایر شناخته شده نفت خام جهان ، خاورمیانه به تنهایی 7/742 میلیارد بشکه از ذخایر کل جهان را به خود اختصاص داده است . همچنین بر طبق برآورد همین شرکت، میزان ذخایر گازی منطقه خاورمیانه 5/40 درصد ذخایر گازی جهان را تشکیل می‌دهد که ایران، با 974تریلیون فوت مکعب، دومین، ذخایر گازی جهان را بعد از روسیه در اختیار دارد. جمهوری اسلامی ایران نیز با برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز در جهان و با داشتن تجربه طولانی در حوزه انرژی و موقعیت جغرافیایی مناسب با در اختیار داشتن 137 میلیارد بشکه (12 درصد) ذخایر اثبات شده نفت جهان و 974 تریلیون فوت مکعب از ذخایر گازی جهان جایگاه ویژه‌ای در زمینه تأمین انرژی دنیا دارد، شایان ذکر است بهره گیری از این موقعیت  در معادلات سیاسی بین الملل  می تواند در اتقاء جایگاه ایران بسیار تاثیر گذار باشد .
در تصویر فوق همان طور که پیداست مسیرهای اصلی حمل و نقل دریایی و زمینی در منطقه غرب آسیا مشخص شده که اهمیت ژئو اکونومی منطقه را نشان می دهد.
شکل3-6: مسیرهای اصلی حمل و نقل دریایی و زمین
منبع:http://www.mashreghnews.ir
نمودار3-1: تولیدات نفتی جهان
منبع:http://www.mashreghnews.ir
نمودار3-2:منابع تامین کننده انرژی جهان
منبع: http://tnews.ir/news
نمودار3-3:الگوی مصرف انرژی های اولیه در مناطق مختلف
منبع:hassantash.blogfa.com
3-3-4- جایگاه هیرو پولیتیک:
این جایگاه  ناشی از نقش آب و  رودخانه هاست که میتواند نقش مثبت و منفی در روابط بین کشورها ایجاد کند و ایران نیز اگر چه نسبت به میانگین جهانی بارش درسطح پائینی قرار دارد ولی نسبت به کشور های حوزه غرب آسیا از جایگاه مطلوبی برخوردار است . آب حیاتی ترین منبع طبیعی است که منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. این ماده استراتژیک از یک سو عامل تنش و واگرایی است و از سوی دیگر می‌تواند مبنایی برای همکاری و تفاهم متقابل باشد از آنجا که حدود 80 درصد از زمین‌های خاورمیانه به علت نزولات ناچیز جوی خشک است، آب به عنوان یکی از عوامل اصلی تأثیرگذار بر دوستی‌ها و خصومت‌ها و ماجراجویی‌ها، همواره مطرح بوده است. در هرحال بسیاری از کشورهای خاورمیانه به دلیل رشد جمعیت و منابع ثابت آبی دچار کمبود آب هستند و به زعم کارشناسان، در آینده درگیری‌هایی بر سر منابع آب در میان کشورهای منطقه غرب آسیا از احتمالات جدی است . پیش‌بینی می‌شود کمبود آب در 30 سال آینده به میزانی باشد که حتی آب آشامیدنی شهروندان و نیازهای صنعتی و تجاری آنان نیز تأمین نشود.  افزایش جمعیت در خاورمیانه و نیاز به غذا، بهداشت و سایر نیازمندی‌های شهری و صنعتی، این نگرانی را تشدید می‌کند. همانگونه که ایران با مهار آب های سطحی می تواند در تامین نیاز کشورهای جنوبی خود تاثیر گذار باشد ، می تواند با دریافت آب از حوزه های شمالی شامل آسیای میانه و قفقاز ضمن تامین نیاز های خود به عنوان پلی در انتقال این ماده حیاتی به کشورهای جنوبی و غربی مانند عراق و عربستان و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس عمل نماید .
3-7- نقشه رودخانه های منطقه
منبع:geo-graphy.persianblog.ir

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد با موضوع پایگاه اجتماعی

بستن منو