پایان نامه درمورد روش تحلیل محتوا

پایان نامه درمورد روش تحلیل محتوا

دانلود پایان نامه

 

ّل
کلّیات و مفاهیم
فصل اوّل
کلّیات و مفاهیم
توجّه به مقدّماتی چون بیان مسألۀ تحقیق، سؤالات، فرضیّات، اهداف و ضرورت آن برای دست‌یابی به دورنمایی از جهت پژوهش رساله و مسیر حرکت علمی آن، الزامی است. از این رو در بخش کلیّات به آن‌ها پرداخته‌ایم.
1. 1. بیان مسألۀ تحقیق
یکی از مسائل اساسی در همۀ جوامع، برّرسی علل و عوامل عظمت و انحطاط آن‌هاست و این موضوع گذشته از قرآن کریم در نهج ‌البلاغه و آموزه‌های امام علی (×)، برجستگی ویژه‌ای دارد که آن‌ها را نسبت به دیگر منابعی که در آن‌ها بحثی بدین امر اختصاص یافته ممتاز ساخته است. امام علی (×) به‌دلیل آشنایی عمیق با قرآن کریم و بینش ژرف‌اندیش و شناخت عمیقی که از قوانین الهی و سنّت‌های تاریخی داشته و نیز تجربۀ تاریخی دوران خودش، آموزه‌ها و نکات بسیاری درباره علل و عوامل انحطاط، آسیب‌دیدگی و فروپاشی جوامع مطرح کرده است. استخراج این مطالب و دسته‌بندی و تحلیل محتوای آن‌ها می‌تواند منظومه‌ای گرانقدر در این موضوع فراهم کند که این پایان‌نامه بر آن است تا با روش تحلیل محتوا و نگاه موضوعی بر اساس قواعد فقه‌الحدیثی و تشکیل خانوادۀ حدیث این موضوع را سامان دهد.
2. 1. سؤالات تحقیق
1ـ عوامل فروپاشی جوامع از منظر امیرالمؤمنین علی (×) چیست؟
2ـ عوامل تحکیم‌کننده و بازدارندۀ جوامع از فروپاشی در منظر حضرت علی (×)چیست؟
3. 1. فرضیّات تحقیق
براساس آموزه‌های امام علی (×) مهم‌ترین عوامل فروپاشی جوامع شامل: ولایت‌ناپذیری، تفرقۀ اجتماعی، استبداد و خودگامکی، قدرت‌طلبی، جهادگریزی، تصرّف در بیت‌المال و… می‌باشد.
طبق دیدگاه امیرالمؤمنین علی (×)، لوازم جلوگیری از فروپاشی و انحطاط جوامع عبارت است از: وحدت اجتماعی، مشارکت عمومی در همه امور، عدالت‌ورزی دولت‌ها درهمۀ عرصه‌ها، حاکمیّت فرهنگ عقلانیت و دوراندیشی، آزادی بیان، امر به معروف و…
4. 1. ضرورت و اهداف تحقیق
حفظ هر جامعه‌ای در گرو داشتن تحلیلی روشن از عوامل تهدیدکننده و اسباب فروپاشی آن است. چنین بحثی می‌تواند برای همۀ علاقه‌مندان به حفظ سالم و پایدار جامعه و نیز دست‌اندرکاران علوم اجتماعی و مسئولین سیاسی مفید باشد.
برخی از اهداف این رساله را می‌توان موارد ذیل دانست:
1ـ ارائۀ منسجم و سامان‌یافته آموزه‌های امام علی (×) در موضوعی مهم و اساسی؛
2ـ ارائۀ تحلیلی روشن از عوامل فروپاشی جوامع مبتنی بر آموزه‌های امام علی (×) با تأکید بر نهج‌البلاغه؛
3ـ توجّه دادن همگانی نسبت به موضوعی اساسی و فراهم کردن زمینۀ پیشگیری از عوامل فروپاشی.
5. 1. پیشینۀ تحقیق
توجّه به عوامل فروپاشی جوامع از نخستین سده‌های تاریخ اسلام در منابعی دیده می‌شود. مهم‌ترین کسی‌که به‌طور مستقل به این موضوع پرداخته است ابن‌خلدون است که در مقدّمۀ کتاب تاریخ خود به تفصیل در این‌باره سخن رانده است. در برخی منابع تاریخی دیگر نیز کم و بیش نکاتی مطرح شده است مانند: مروج الذّهب مسعودی. در شروح نهج‌البلاغه نیز به تناسب برخی عبارات امام توضیحات مختصری آمده است ولی در هیج کدام از این منابع بحث مفصّل، جدّی و سازمان یافته‌ای بر اساس آموزه‌های امام علی (×) دیده نمی‌شود. در دورۀ اخیر نیز آثاری منتشر شده و در لابه‌لای آن‌ها نکاتی مطرح شده است. مانند: بینش تاریخی نهج‌البلاغه از یعقوب جعفری، نظام العلاقات الاجتماعیّه فی نهج ‌البلاغه از خلیل رزق و نیز مطالبی در شرح‌های متأخّر نهج‌البلاغه مانند: ترجمه و تفسیر نهج ‌البلاغه علّامه جعفری. ولی در این آثار نیز بحثی جدّی و اساسی و سامان یافته در این موضوع دیده نمی‌شود.
با توجّه به جست‌وجویی که صورت گرفت، پایان‌نامه‌هایی با موضوع این رساله یافت شد که به آن‌ها اشاره‌ای می‌کنیم:
1ـ برّرسی عوامل انحطاط جوامع از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه، که توسط نوشین تاجیک نوشته شده است.
در این رساله به عوامل فرهنگی، سیاسی و اقتصادی پرداخته شده است. هندسۀ کار با این رساله متفاوت است و چینش مطالب به‌گونه‌ای متفاوت بیان گردیده است. در پیشگفتار این رساله آمده است: «به عقیدۀ نگارنده مهم‌ترین ویژگی این تحقیق نسبت به تحقیقات پیشین، استفاده از مفاهیم بلند کلام مولای متّقیان علی (×) است. در هر موضوعی که آن‌را مورد بحث قرار داده‌ایم، سخنان مولا و راهکارهای ارائه شده در نهج البلاغه را هم استخراج و بیان نموده‌ایم. بنابراین در این رساله دیدگاه امام علی (×) درباره علل سقوط جوامع و راه‌های احیا آن برّرسی شده است.» امّا نویسنده به آن‌چه که در این مقدّمه ادّعا کرده، آن‌چنان که باید، نپرداخته و از نهج البلاغه، تنها به آوردن چند فیش اکتفا نموده و به تحلیل مطالب نپرداخته است. به‌عنوان مثال در بحث ظلم تنها پس از بیان معنای واژه و آوردن چند مصداق از قرآن، انواع ظلم را بیان می‌دارد و به یک مورد از کاربرد واژه ظلم در نهج البلاغه اشاره می‌کند و هیچ‌گونه تحلیلی از این مسألۀ اجتماعی ارائه نمی‌دهد.

مطلب مرتبط :   دانلود تحقیق در مورد حقوق و تکالیف

بستن منو