پایان نامه درمورد علامه طباطبائی

پایان نامه درمورد علامه طباطبائی

دانلود پایان نامه

 

به عنوان مثال: سوره مائده‌اگرچه سوره‌ای است با موضوعات متنوع و زیاد و نتیجتاً باید تعدد غرض و هدف هم داشته باشد، ولی همه‌این موضوعات یک هدف را تعقیب می‌کنند.
البته ‌ایشان گاهی نیز از تعدد هدف می‌گوید، مثلاً برای سوره صف دو هدف اساسی مطرح می‌کند.
سید قطب به مضمون و غرض سوره با اصطلاح ظل و محور می‌پردازد و بخشهای متعدد یک سوره را به صورت یک کل هماهنگ به‌هم پیوند می‌دهد.
او معتقد است که‌اشتراک موضوعی میان دو یا چند سوره به‌اشتراک در هدف نمی‌انجامد چون ممکن است مطرح شدن یک موضوع در سوره‌های مختلف، برای چند هدف مختلف باشد مثلاً موضوع توبه در سورۀ مبارکۀ نساء با هدف تبیین حقیقت توبه‌است ولی در سورۀ مبارکۀ آل عمران با هدف بیان احکام توبه و امید دادن به گناهکاران. سیدقطب محور، مدار، مرکز و مقصد همهء قرآن را “توحید” می‌داند و آنرا نخستین و مهمترین عامل انسجام و پیوند همه بخشها و سور و آیات و کلمات آن معرفی کرده‌است، بطوری که ‌از نظر سید قطب نمی‌توان پذیرفت ورود قرآن در هر مجال و حوزه‌ای، جز برای تبیین توحید و خداشناسی و تحقق معرفتی عمیق و کامل و صحیح از خداوند متعال بوده‌است.
ایشان علاوه بر این هدف و غرضی کلی، برای هر یک از سور قرآنی نیز غرض و هدفی را مشخص نموده‌است که در ادامه به بررسی آن خواهیم پرداخت.
یکی دیگر از مواردی که در بحث وحدت موضوعی سور، اهمیت پیدا می‌کند تشخیص مکی یا مدنی بودن سوره‌هاست.
علامه طباطبائی از جمله مفسّرانی است که با ابزار سیاق و مضمون آیات به مکی و مدنی بودن سوره‌اشاره می‌کند. اگر چه بصورت مستقل به تبیین شاخصه‌های سوره‌های مکی و مدنی نپرداخته‌است اما از خلال گفته‌های وی در آغاز تفسیر سوره‌ها و تعیین مکی یا مدنی آنها، می‌توان به‌انها پی برد مثلاً در تبیین غرض و موضوع سورۀ مبارکۀ ص می‌گوید: این سوره مکی و محور و غرض یگانه ‌آن پیامبر | است.
چنان که در آغاز سوره حدید که‌ آنرا مدنی می‌شناسند، در پی یافتن موضوع و غرض آن بر می‌آید و انفاق را موضوع آن سوره معرفی می‌کند.
بنابراین علّامه (ره) به تناسب مکّی یا مدنی بودن هریک از دو سوره برای جستن موضوع تلاش کرده‌است و سرانجام موضوع سوره ص را که مکّی است از مسائل اصلی و بنیادین اسلامی‌و موضوع سورهء حدید را که مدنی است از محورهای مربوط به مسایل فرعی دین تعیین می‌کند.
همانطور که قبلاً گفتیم سید قطب معتقد به‌ارتباط بین آیات قرآن می‌باشد و برای تبیین این نوع ارتباط از اصطلاحات خاصی مثل موضوع، جوّ، هدف و شخصیت و… استفاده می‌کند.
بطور مثال در آغاز سورۀ مبارکۀ زمر می‌نویسد: این سوره تقریباً محدود به توضیح مسأله توحید و یگانه پرستی است و…. که‌از آغاز تا انجام آن متصل به‌هم است و به شکلهای گوناگون عرضه می‌گردد.
بنابراین یکی ازمبانی تفسیری سید قطب، تأکید بر وحدت موضوعی آیات و سور قرآن کریم می‌باشد. و این مبنا در تفسیر فی ظلال چنان گسترده و فراگیر است که می‌توان وی را در این زمینه مبتکر و مبدع
دانست.
استاد عبداله شحاته می‌گوید: سید قطب دراین زمینه سعی فراوان مبذول و نظری نافذ در این باره داشته و احاطه کامل خود را در فهم اهداف سوره‌ها نشان داده‌است.
سید قطب بعد از بررسی اجمالی یک سوره در مقدمه‌هر سوره به معرفی موضوع یا موضوعات سوره می‌پردازد. و چگونگی اتصال وارتباط آیات راتبیین می‌کند. البته سید قطب اعتقاد دارد که بعضی از سوره‌ها موضوعی واحد دارند و بعضی از سوره‌ها چند موضوعی هستند.
و درباره سوره‌های چند موضوعی نیز معتقد به وحدت موضوعی است و آنها را دارای یک موضوع اصلی و اساسی میداند.
بطور مثال سوره بقره را د ارای چندین موضوع می‌داند که‌همۀ آنها دارای یک محور اساسی است و تمام موضوعات دیگر حول آن می‌چرخند: «این سوره دارای چندین موضوع است و لکن محور هماهنگ کننده‌ای که‌همه‌این موضوعات را بر گرد خود جمع می‌کند و آنها را به گردش در می‌آورد یکی بیش نیست که دو خط اساسی را سخت به‌هم پیوند می‌دهد.
او در ادامه‌اضافه می‌کند از این رو که ‌هر که در سایه سار قرآن زندگی کرده باشد در می‌یابد که‌هر یک از سوره‌های قرآن دارای یک یا چند موضوع اصلی است که بر گرد یک محور دور می‌زند…. و این نشانه‌های عام همه سوره‌های قرآن است که حتی طولانی ترین سوره‌ها از آن مستثنی نیست.
مفسّر فی ظلال برای تبیین وحدت در یک سوره دسته بندی های مختلفی را ارائه می‌دهد.گاهی یک سوره را به چند درس تقسیم می‌کند و گاهی به چند مقطع، بخش، جوله، شرط و…. تقسیم می‌کند.

مطلب مرتبط :   تحقیق درباره تصمیم گیری

Close Menu