پایان نامه درمورد امر به معروف و نهی از منکر

پایان نامه درمورد امر به معروف و نهی از منکر

دانلود پایان نامه

 

جهاد در راه خدا، درى از درهاى بهشت است، که خدا آن‌را به‌روى دوستان مخصوص خود گشوده است. جهاد، لباس تقوا، و زره محکم و سپر مطمئن خداوند است.
در این خطبه امام به فضیلت جهاد اشاره نموده و آن‌را به‌عنوان لباس تقوا و عزّت انسان مطرح می‌کنند. ترک جهاد موجب ذلیل‌شدن انسان و خواری وی می‌شود؛ چراکه انسان‌های مجاهد در برابر زیاده‌خواهی افراد مقاومت می‌کنند و اجازه نمی‌دهند کسانی به‌ ناحق، آنان‌را از حقوق خویش محروم نمایند و دچار مصیبت شوند. لباس مایۀ زینت آدمی و وسیله‌ای برای حفظ انسان از خطر سرما و گرماست. جهاد نیز همین‌گونه می‌باشد. به‌وسیلۀ جهاد می‌توان جلوی گسترش ظلم و ستم را گرفت و متجاوزان را سر جایشان نشاند.
2. 2. 1. 3. جهاد دفاعی
مکتب علوی، مکتب صلح و دوستی است. حضرت تا آن‌جاکه میسور است تلاش می‌کنند جلوی جنگ و خون‌ریزی گرفته شود و اگر چاره‌ای جز جنگ نبود، ایشان منتظر می‌ماندند تا دشمن اوّلین تیر را پرتاب کند و ایشان آغازکننده جنگ نباشند. «در فرهنگ اسلامی، جهاد یک امر تدافعی است و مسلمانان هیچ‌گاه آغازکننده جنگ نبودند. جهاد، براى حفظ جامعۀ اسلامى و از بین بردن موانع راه تبلیغ و موانع آزادى بیان تشریع شده است.» امیرالمؤمنین (×) خطاب به یاران خویش قبل از آغاز جنگ صفّین می‌فرمایند:
«لَا تُقَاتِلُوهُمْ حَتَّى یَبْدَءُوکُم.‏»
با دشمن جنگ را آغاز نکنید تا آن‌ها شروع کنند.
3. 2. 1. 3. جهادگریزی، عامل شکست
چنان‌چه مردم جامعه از جهاد با دشمن خودداری کنند و از خود ضعف و ناتوانی نشان دهند، ردّ پای دشمن را قطعاً در درون جامعه خود باز کرده‌اند و به خواری و زبونی مبتلا شده‌اند. این حقیقت در فرمایشات حضرت علی (×) متجلّی است:
«أَلَا وَ إِنِّی قَدْ دَعَوْتُکُمْ إِلَى قِتَالِ هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَیْلًا وَ نَهَاراً وَ سِرّاً وَ إِعْلَاناً وَ قُلْتُ لَکُمُ اغْزُوهُمْ قَبْلَ أَنْ یَغْزُوکُمْ فَوَاللَّهِ مَا غُزِیَ قَوْمٌ قَطُّ فِی عُقْرِ دَارِهِمْ إِلَّا ذَلُّوا فَتَوَاکَلْتُمْ وَ تَخَاذلّتمْ حَتَّى شُنَّتْ عَلَیْکُمُ الْغَارَاتُ وَ مُلِکَتْ عَلَیْکُمُ الْأَوْطَان.‏»
آگاه باشید! من شب و روز، پنهان و آشکار، شما را به مبارزه با شامیان دعوت کردم و گفتم پیش از آن‌که آن‌ها با شما بجنگند با آنان نبرد کنید، به‌خدا سوگند، هر ملّتى که درون خانۀ خود مورد هجوم قرار گیرد، ذلیل خواهد شد. امّا شما سستى به‌خرج دادید، و خوارى و ذلّت پذیرفتید، تا آن‌جا که دشمن پى‌درپى به شما حمله کرد و سرزمین‏هاى شما را تصرّف نمود.
زمانی‌که سرزمین افراد محلّ نزاع و درگیری شود و آن‌ها هیچ‌گونه اقدامی نکنند، ذلّت و خواری را برای خود برگزیده‌ و خود را به بدبختی می‌کشند. حضرت ترک جهاد را عامل خواری و شکست می‌دانند و جهاد است که طمع دشمنان را از بین می‌برد. در بخش دیگری از خطبۀ 27، حضرت جهادگریزی را عامل ذلّت می‌دانند و بیان می‌کنند:
«فَمَنْ تَرَکَهُ رَغْبَهً عَنْهُ‏ أَلْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ الذُّلِ‏ وَ شَمِلَهُ الْبَلَاءُ وَ دُیِّثَ بِالصَّغَارِ وَ الْقَمَاءَهِ وَ ضُرِبَ عَلَى قَلْبِهِ بِالْإِسْهَابِ‏ وَ أُدِیلَ الْحَقُّ مِنْهُ‏ بِتَضْیِیعِ الْجِهَادِ وَ سِیمَ الْخَسْفَ وَ مُنِعَ النَّصَف.»‏
کسى‌که جهاد را ناخوشایند دانسته و ترک کند، خدا لباس ذلّت و خوارى بر او مى‏پوشاند، و دچار بلا و مصیبت مى‏شود و کوچک و ذلیل مى‏گردد، دل او در پرده گمراهى مانده و حق از او روى مى‏گرداند، به‌جهت ترک جهاد، به خوارى محکوم و از عدالت محروم است.
خواری و ذلّت ثمرۀ فرار از جهاد می‌باشد. جوامعی که مجاهد ندارند و روحیۀ جهاد و فرهنگ دفاع در آن‌ها نیست، محکوم به خواری هستند و بهره‌ای از عدالت نمی‌برند. روحیۀ جهاد و شهادت است که یک ملّت را عزیز و در برابر دشمن سربلند و مقتدر می‌کند. در جنگ صفّین زمانی‌که سپاهیان معاویه شریعه را بر حضرت علی (×) و یارانش بستند، ایشان یک نطق حماسی کردند و جهادگریزی را عامل خواری و ذلّت عنوان کردند و خطاب به یاران خویش فرمودند:
«قَدِ اسْتَطْعَمُوکُمُ الْقِتَالَ فَأَقِرُّوا عَلَى مَذَلَّهٍ وَ تَأْخِیرِ مَحَلَّهٍ أَوْ رَوُّوا السُّیُوفَ مِنَ الدِّمَاءِ تَرْوَوْا مِنَ الْمَاءِ فَالْمَوْتُ فِی حَیَاتِکُمْ مَقْهُورِینَ‏ وَ الْحَیَاهُ فِی مَوْتِکُمْ قَاهِرِینَ.»
و یاران على را از برداشتن آب بازداشتند. از شما خواستند تا دست به جنگ بگشایید. پس یا به خوارى برجاى بپایید و از رتبه‏اى که دارید فروتر آیید، یا شمشیرها را از خون تر کنید، و آب را از کف آنان به‌ در کنید. خوارگشتن و زنده‌ماندنتان مردن است، و کشته‌گشتن و پیروزشدن، زنده‌بودن.
حضرت زمانی‌که مالک اشتر را به مصر فرستادند، خطاب به مصریان نامه‌ای نگاشتند و در آن نامه، جهاد نکردن و نشستن در خانه را مساوی خواری و زبونی دانستند و در تحریض مردم برای جهاد فرمودند:
«أَ لَا تَرَوْنَ إِلَى أَطْرَافِکُمْ قَدِ انْتَقَصَتْ وَ إِلَى أَمْصَارِکُمْ قَدِ افْتُتِحَتْ وَ إِلَى مَمَالِکِکُمْ تُزْوَى وَ إِلَى بِلَادِکُمْ تُغْزَى‏ انْفِرُوا رَحِمَکُمُ اللَّهُ إِلَى قِتَالِ عَدُوِّکُمْ وَ لَا تَثَّاقَلُوا إِلَى الْأَرْضِ فَتُقِرُّوا بِالْخَسْفِ وَ تَبُوءُوا بِالذُّلِّ وَ یَکُونَ نَصِیبُکُمُ الْأَخَسَّ.»
آیا نمى‏بینید که مرزهاى شما را تصرّف کردند؟ و شهرها را گشودند؟ و دستاوردهاى شما را غارت کردند؟ و در میان شهرهاى شما آتش جنگ را بر افروختند؟ براى جهاد با دشمنان کوچ کنید، خدا شما را رحمت کند، در خانه‏هاى خود نمانید، که به ستم گرفتار، و به خوارى دچار خواهید شد، و بهره زندگى شما از همه پست‏تر خواهد بود.
بنابراین، آن‌چه که یک جامعه را از سقوط حفظ می‌کند و به دشمنان اجازه نمی‌دهد در آن طمع کنند، وجود فرهنگ ایثار و شهادت و جهاد است.
3. 1. 3. ترک امر به معروف و نهی از منکر
در یک نظام اجتماعی، انسان‌هایی در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند، که ممکن است هرکدامشان افکار و عقاید مختلفی داشته باشند. در این جامعه هنجار‌ها و ناهنجارهایی وجود دارد که باید بدان‌ها توجّه شود و هر کسی طبق قانون رفتار نماید. همواره بوده‌اند عدّه‌ای که خواسته یا ناخواسته، برخی از این ارزش‌ها و قوانین را زیر پا بگذارند و بدان‌اهمیّت ندهند. بنابراین لازم است دستگاهی باشد تا با نظارت خود، چگونگی اجرای قانون و رعایت قوانین را برّرسی کند. در هر حکومتی نظارت‌هاى رسمى، که در حیطۀ نظام قضایى و سیاسى جای مى‌گیرد وجود دارد، امّا لازم است علاوه‌ بر این نظارت‌های رسمی، نظارتی اجتماعى، همگانی و غیر دولتى وجود داشته باشد، زیرا این نظارت یا عدم نظارت می‌تواند از عوامل رشد و تعالى و یا انحطاط و سقوط جامعه باشد. نظارتى که از ناحیه عموم مردم اعمال مى‌شود در قالب «امر به معروف و نهى از منکر» مطرح مى‌گردد. «نظارت اجتماعی به ابزارها و روش‎‌هایی اطلاق می‌شود که برای وادارکردن فرد به انطباق او با انتظارات گروه معیّن یا کلّ جامعه، به‌کار می‌رود. هرگاه نظارت اجتماعی، در عمل تحقّق پیدا کند، رفتار فرد با نوع رفتار مورد انتظار هماهنگ می‌شود.» توصیه به ارزش‌ها و هنجارها، علاوه بر آثارى که بر دیگران دارد، موجب تحکیم و تقویت باور و توجّه خود آمران به معروف و ناهیان از منکر مى‌شود.
1. 3. 1. 3. مفهوم‌شناسی
معروف آن است که عقل و شرع آن‌را نیک و خوب بداند و منکر مقابل معروف می‌باشد، یعنی آن است که عقل و شرع آن‌را ناپسند و بد بداند. اصل امر به معروف و نهی از منکر از جمله فرایض دینی و از ضروریّات دین است و اگر همگان به این وظیفۀ شرعی عمل کنند، بسیاری از زشتی‌ها از جامعه رخت برمی‌بندد. در مقابل نیز اگر این فریضه در جامعه ترک شود، در میان مردم، تبعات شومی ‌را در پی خواهد داشت.

مطلب مرتبط :   پایان نامه با موضوع قانون حمایت خانواده مصوب

Close Menu