پایان نامه ارشد رایگان درباره فناوری اطلاعات و ارتباطات

پایان نامه ارشد رایگان درباره فناوری اطلاعات و ارتباطات

دانلود پایان نامه

 

الف – نتایج دانش آموزی ( نمرات ، امتیازات ، نتایج )
ب- خصوصیات دانش آموزان و معلمان
رضایت دانش آموزان و معلمان ( راگازا ، 2005).
روش ساختارگرایانه تعلیم گیرندگان را در حوزه ای فرو می برد که آنها را ملزم می کند که استراتژی های یادگیریشان را با خصوصیات فردی و محیط یادگیری سازگار کنند . این امر نیاز دارد که دانش آموزان قادر باشند به طور اساسی در مورد استفاده از استراتژی های شناختی بیندیشند ( همان ).
در دیدگاه اگزیستانسیالیستی  و آموزش از راه دور مرکزیت از آن انسان است و ابزار و رسانه ها هر دو در خدمت انسان و اندیشه اوست، اگر چه هر دو به اندازه رسانه ارزش می دهند نه به خاطر بی توجهی به انسان و استعداد او بلکه به خاطر کمک به اوست از این رو در عصر فناوری ، رسانه ها، نمودی در خدمت آزاد اندیشی انسانها هستند نه مانع تفکر و آزادی عمل او. کلاس درس باز و آموزش و پرورش باز دیدگاه اگزیستانسیالیستی نوعی رویکردی عمل گرایانه در محیط آموزشی است که نظام از راه دور را نوعی آموزش غیر رسمی تلقی کرده و به دفاع از آن بر می خیزند. کلاس درس باز ، موقعیتی آموزشی است که امکان انتخاب میدان عمل را برای یاد گیرندگان در محیط های چند رسانه ای فراهم می کند که این زمینه ها منجر به فعالیت، استقلال عمل، آزادی اندیشه، تفکر انتقادی در یاد گیرندگان می شود. آموزش از راه دور نوعی آموزش باز و غیر رسمی است که دارای قانون و قواعد خاص خود بوده  و از اصولی پیروی می  کند بر خلاف برخی که معتقدند آموزش باز و از راه دور نوعی بی انضباطی و هرج و مرج طلبی را ترویج می کنند سنت در واقع آموزش از راه دور نوعی نقطه فلسفی-تربیتی را با عنوان تفکر انتقادی ترویج می کند که معتقد به ایجاد تفکر انتقادی ، استثمار زدایی، قبول تکثرگرایی علمی ، مذهبی ، زبانی ، فرهنگی  و فکری است ( کاردان 264).
از اینجاست  که” پائولوفریره” در کتاب ” آموزش و پرورش ستم دیدگان ” آموزش و پرورش را به عنوان ابزاری جهت نقد، خود آگاهی، سواد آموزی و….. می داند که زمینه های فکری آن را بایددر اندیشه عمیق ” ایوان ایلیچ ” نویسنده معروف ” جامعه بدون مدرسه ” یافت. ” ایوان ایلیچ ” با انتقاد از آموزش رسمی بیشترین توجه را به آموزش غیر رسمی دارد و معتقد است که در آموزش غیر رسمی مفهوم « هسته های یادگیری » یا شبکه های تربیتی که نیازمند مشارکت همگان و آزادی انتخاب است محور اصلی دیدگاه اگزیستانسیالیستی و آموزشی از راه دور است.
بنابراین پایه های فلسفی آموزش از راه دور دیدگاه اگزیستانسیالیستی در باب انسان، اندیشه، انتخاب و آزادی عمل اوست که منشأ تحول آفرینی زیادی در زندگی و آموزش می باشد .از این رو فلسفه اگزیستانسیالیسم با آموزش از راه دور رابطه ای تنگاتنگ دارد که با بیان مفاهیمی چون انتخاب آزادانه و اندیشه مستقل و هویت یابی در فرد موجب پیدایش و گسترش نظام آموزش از راه دور با رویکرد هایی چون کلاس درس باز ، یادگیری باز، دانش علمی ، تفکر انتقادی و… شده و از سوی دیگر نظام آموزش از راه دور نیز با اهمیت دادن به علایق ، توانایی ها و استعداد های یاد گیرنده و محور و مرکزیت قرار دادن انسان در دنیای فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد فلسفه به خصوص اگزیستانسیالیسم ، انسان گرایی ، جهانی شدن و تفکر نقادانه کمک زیادی کرده است؛ چرا که فلسفه بنیادی هر نظام آموزشی  تربیت افراد منتقد ، متخصص و متعهد و کار آمد است می توان گفت در هر رشته ای” فلسفه نقش اساسی و بنیادی دارد ” ، تأثیر پذیرد در مورد آموزش از راه دور نیز هویداست. فلسفه هایی چون  اگزیستانسیالیسم ، انسان گرایی، لیبرالیسم ، تفکر نقادی همه این فلسفه ها بیشترین تأکید را بر انسان و نیاز های او و انتخاب آزاد اندیش او دارند و این همان چیزی است که نظام آموزشی از راه دور بر اساس ان تشکیل و هدفش نیز رسیدن به آن است. وجودگرایان فلسفه خود را فلسفه ای می دانند که افراد در آن سهیم هستند و احساسات خود را ابراز کرده و افکارشان را به زندگی خود ربط می دهند . وجود گراها بر خلاقیت تاکید داشته و معتقدند انسان می تواند افکاری مربوط به نیازها و مصالح خود ابداع کند همچنین معتقدند تعلیم و تربیت خوب آن است که بر فرد تاکید داشته باشد و تلاش می کند به ما در راههائی که عقل را برای خیر و شر به کار می گیریم یاری نماید و اولین قدم در هر تعلیم و تربیت را خود شناسی عنوان می کند . آنها معتقدند که ابتدا باید به شاگردان به عنوان افراد نگاه کنیم و سپس اجازه دهیم کنش مثبتی را در شکل دادن به تعلیم و تربیت و زندگی خود بر عهده گیرند . آنها عموما تاکید می کنند که مدارس و موسسات تربیتی مکان آزادی باشند و شاگردان تشویق شوند کارها را انجام دهند و در قبال آنها مسئولیت به عهده بگیرند آنها از نظر آگاهی و ویژگی های شخصی و علائق با یکدیگر فرق دارند . بنابراین شیوه آموزش برای هریک از آنها متفاوت است . به طور خلاصه وجودگرایان تنوع در تعلیم و تربیت را ترویج می کنند ( اوزمن کراور ، 1379:405 ) .
پیروان مکتب اصالت وجود از تسلط ماشین بر انسان به شدت انتقاد می کنند و معتقدند انسان اسیر فناوری آزاد نیست و باید به خویشتن بازگردد( گوتک ، 1386:162 ).
مفهوم آموزش ازدور مفهومی جنجال برانگیز است (چنی، 2003) که تمام سطوح تحصیلات رسمی و غیر رسمی، مادام العمر، عمدی، غیرعمدی و… را در بر می گیرد. در ابتدای پیدایش،آموزش ازدور مفهوم کلی بود که بیشتر در توصیف آموزش موجود در فضای غیر سنتیدانشگاه ها به کار می رفت امابا پیشرفت و تحول در تکنولوژی مفهوم آموزش ازراه دور نیز به مرور زمان تغییرکرد .بنابراین آموزش ازراه دور در سیر تکامل خود ابتدابه معنای مطالعه مکاتبه ای، مطالعه مستقل، مطالعه بیرونی، یادگیری و تدریس از راه دور و… به کار می رفت اما بعد ها در قالب آموزش الکترونیکی، آموزش توزیعی، یادگیری مجازی، یادگیری رایانه ای، یادگیری اینترنتی، آموزش شبکه ای و آموزش وب پایه نمایان شد. این تنوع معانی مهم نیست، بلکه مهم برداشت یک دیدگاه جامع در باب نظام آموزش ازراه دور و رویکرد های آن در جهت دستیابی به اهداف آموزشی است.
از نظر پست مدرن ها در امر یادگیری فراگیر باید شروع کننده باشد و یک جو حامی نیز از طرف معلم ایجاد گردد . روش یادگیری در این سیستم فراگیر محوری و روش باز می باشد . این دیدگاه هم چنین معتقد به ساختن دانش از طرف شاگرد می باشد و روش هائی مثل گفتمان انتقادگری ، ساخت شکنی ، قرائت دوگانه را به کار می گیرد . روش های حل مساله ، پروژه ، خواندن متون از درون و برون را می توان از روش های مورد پسند این سیستم دانست . در این سیستم سیاست موجود و اهداف تربیتی بر خلاقیت و آفریدن تاکید دارد . روان شناسی موجود ( پست مدرن ) به فرد اهمیت می دهد و فلسفه تربیت نیز فردی می باشد و آموزش انفرادی را قبول دارند . در حقیقت پست مدرن ها به اهداف تعلیم و تربیت فراملی می اندیشند و مبادله افکار و گفت و شنود آزاد مدنظر می باشد ( مرادی ، 1385 ) .
آموزش ازراه دور با فراهم کردن تسهیلات لازم برای ارتباط و تبادل اطلاعات میان نه تنها یاد دهنده و یاد گیرنده بلکه میان خود یاد گیرندگان محیط یادگیری جدیدی فراهم می کند که در آن دو عامل اصلی فرایند آموزش یعنی یاد دهنده و یاد گیرنده با هم کار می کنند این چنین محیطی بر مبنای نظریه پداگولوژیکی ساختن گرایی استوار است. در نظریه ساختن گرایی راهکارهایی به یادگیرندگان جهت یادگیری چگونه یاد گرفتن و ساخت معانی به آنها ارائه می گردد.دراین نظریه همه مراحل زندگی یاد گیرندگان بخشی از فرایند کلی یاددهی- یادگیری محسوب می شود و نقش اصلی یاد دهنده در این فرایند کمک به یاد گیرنده برای مشارکت فعالانه در فرایند یاد دهی – یادگیری برای چگونه آموختن است نه سوق دادن آنان به کلاسهای چهره به چهره سنتی و فعالانه ( ابراهیم اده،1386،122). در ساختن گرایی یاد گیرنده در مرکزیت و محوریت فرایند یاددهی- یادگیری و یاد دهنده نقش تسهیلگر و هدایتگررا دارد( زمانی و..،1385،47) .بنابر این با توجه به مطالب فوق می توان به نقش دیدگاه ساختن گرایی در آموزش از راه دور به شرح زیراشاره کرد: یادگیری  به عنوان فرآیندی فعال و خود جوش، یاد گیرنده در نقش سازنده دانش و مفسر معانی در قالب استاندارد های مورد قبول، یادگیری امری مشارکتی و هم یارانه و جمعی(خرازی و..،1387، 148)،خود نظارتی یاد گیرنده بر فرایند یادگیری و خود ارزیابی از نتایج یادگیری خود بر اساس استاندارد های قابل قبول ( همان ،83 )، تنوع فرصت های یاد گیری جهت تامل و تفکر پیرامون سواد آموختنی( دیدگاه برنامه درسی ) ، فرایند یاد دهی – یادگیری در نقش تعاملی بین یاد گیرنده و یاد دهنده، تلقی آموزش و یادگیری به عنوان فرآیندی باز و غیر رسمی، تسهیل آموزش و یادگیری از طریق چند رسانه ای ها ( ذوفن،1387،243) ، چند بعدی وچند حسی بودن محیط یادگیری (همان، 247)، تولید محتوای یادگیری ( آموزش از راه دور – الکترونیکی ، مجازی) بر اساس الگوی طراحی ، اجرا و ارزشیابی وبازخورد(فردانش،1378، 9)، ایجاد فضایی چند حسی برای چگونه یاد گرفتن،  فراهم کردن فرصت یادگیری فردی و مستقل و ایجاد جامعه یادگیرنده ( ابراهیم زاده ،1384،48) وتوسعه محیط های آموزشی همزمان، نا همزمان، بر خط و نا بر خط. نکته دیگر اینکه دیدگاه های رفتارگرا، شناختی و فرا شناختی در کنار ساختن گرایی به توسعه و گسترش آموزش ازدورو هم چنین به ساخت دانش در محیط فناورانه محورنیزکمک زیادی کرده اند.
آموزش از دور برای تبدیل شدن به یک نظام آموزشی نوین باید دارای پایه های نظری و نظریه پردازی باشد، به همین دلیل کسانی چون ویدمیر، هالمبرگ، موروپیترز ودیگران به ارائه نظریه هایی در باب آموزش از راه دور مبادرت کرده اند که موجب قوام و قدرت این نظام آموزشی جدید گردیده است. دراینجا به پنج نظریه مهم می توان اشاره کرد:
 1- نظریه مطالعه مستقل، آزادی رای و خود آیینی یاد گیرنده: وید میر(1981)ویژگی بنیادی آموزش ازراه دور را تاکید بر استقلال وآزادی اندیشه یاد گیرنده می داند و معتقداست که یاد گیرنده بایددر مرکزیت یاد گیری قرار بگیرد .  مفهوم استقلال و مطالعه مستقل یاد گیرنده از نظر وید میر اشاره به چند ویژگی دارد: الف-  قابلیت اجرا و تحقق آموزش در هر مکان و زمانی که دانشجو حضور دارد. ب -مسئولیت پذیری شخص یادگیرنده در فرایند یاد دهی – یاد گیری . پ -نقش هدایتی و مساعد تی اعضای هیئت علمی.ت – یادگیرندگان بزرگسال فرصت بیشتری در انتخاب دروس، نحوه ارائه دروس و روشهای تدریس دارند . ج -کاربرد روشها و وسایل ارتباط جمعی موثر و کار آمد برای عملکرد بهتر تدریس .ح – طراحی و باز تولید دوره ها و دروس،توجه به تفاوت های فردی، سبک های یادگیری و شناختی یاد گیرنده .د-یاد گیری به عنوان امری درونی و شخصی تلقی می شود که یاد گیرنده به دلخواه خود می تواند درسی را شروع و به پایان  ببرد. وید میر در فرایند یاد دهی– یادگیری از چهار عنصر اساسی یاد دهنده، یاد گیرنده، سیستم ارتباطی و اندیشه اطلاعاتی یاد می کند تا تشکیل دهنده مربع آموزشی باشد چرا که یادگیری زمانی اتفاق می افتد که یاد گیرنده به عنوان بنیادی ترین عنصرآموزشی یاد دهنده، سیستم ارتباطی و اندیشه اطلاعاتی را فرا خوانده و جذب کند و الا تلاش های یک نظام آموزشی نتیجه نخواهد داد. علاوه بر ویدمیر معروفترین نظریه پرداز حوزه مطالعات مستقل در نظام آموزش از راه دور ” مایکل مور ” طراح اولین مجله دانشگاهی آموزش از راه دور است . بر اساس دیدگاه مور برنامه های آموزش از راه دور بر پایه دو اصل استقلال یاد گیرنده و جدایی(فاصله) بین یاد دهنده و یاد گیرنده استوار است. مور اساس نظام آموزش ازراه دور را یکی ” تعامل یاد دهنده ” و دیگری ” سطوح نیاز های یاد گیرنده ” در سلسله ساختار های نظام آموزشی می داند. از این رو بنا به گفته صبااساس متدلوژی و پداگوژی برداشت مور از نظام آموزش ازراه دور بر پایه « جدایی» استوار است و همین جدایی یاد گیرنده را مستقل از سایر عناصر آموزشی از جمله یاد دهنده می کند(چنی،2003). البته باید گفت یاد گیرنده در فرایند یاد دهی – یادگیری مستقل عمل می کند اما در مواقع ضروری از یاد دهنده به عنوان راهنما و هدایت گر استفاده می کند . شاید همین مسئولیت پذیری، استقلال عمل، خودجستجو گری، خود اکتشافی، نتیجه جدایی یاد گیرنده از یاد دهنده باشد که آن هم نتیجه ورود فناوری های جدید ارتباطی به جای برخورد عاطفی و رود روی آموزش مرسوم باشد. با ورود فناوریهای جدید ارتباطی از جمله کامپیوتر، اینترنت، اینترانت، اکسترانت، تله نت، ویدئو کنفرانس و…در فرایند یاد دهی–یادگیری از یاد دهنده محوری به یاد گیرنده محوری با تاکید بر مرکزیت آفرینی اوگرایش داشته و تبیین کننده استقلال و تبیین هدف استقلال در تعیین روش های تدریس و مطالعه و استقلال در شیوه های ارزیابی است. پایه های فلسفی – تربیتی دیدگاه آزادی عمل وید میر ومور ریشه در اندیشه های روسو، جان لاک و جان دیوئی دارد . روسو توجه به علایق و تمایلات کودک را در برنامه های تربیتی مورد توجه قرار می داد و جان دیوئی اساس تجربه ورزی و حل مساله و تفکر عملی را به عنوان مهمترین اصل در برنامه های آموزشی قلمداد می کرد و معتقد بود که یاد گیرنده باید در حین آموزش فعال باشد و مدرسه آزمایشگاهی او مویداین مدعا ست. هر چند که آزادی عمل و استقلال مطالعه یاد گیرنده مهم است اما نباید بسان دهه1950 تمام توجهات به سوی یاد گیرنده باشد و عناصر دیگر آموزشی مانند یاد دهنده، محتوای اطلاعاتی، سیستم های اطلاعاتی را از یاد ببریم چرا که اثرات جبران ناپذیر اقتصادی، اجتماعی، تکنولوژی آموزشی و…. به همراه خواهد داشت ( نا کا رآمدی اقتصاد آمریکا در برابر اقتصاد ژاپن در دهه 1950).به همین دلیل مور به منظور تعیین درجه استقلال در یادگیری از سه مولفه استقلال در روش مطالعه، استقلال درتعیین اهداف و استقلال در ارزیابی محتوای آموزشی به عنوان چارجوب های استاندارد استقلال یاد می کند. 2-  نظریه صنعتی شدن فرایند یاد دهی – یاد گیری : اتو پیترز (1990)فرایند یاد دهی– یادگیری نظام آموزش از راه دور را به صنعت و تولیدات صنعتی تشبیه کرده و می گوید همان طورکه درصنعت به دنبال تولید انبوه هستیم، در آموزش از راه دور نیز در پی پذیرش و دانش آموختگی تعداد کثیری از یاد گیرندگان می باشیم . مهمترین شاخص های صنعت که می توان با شاخص های آموزشی تطبیق داد عبارتند از:1-تبیین عقلانی:در صنعت تبیین عقلانی اشاره به تولید بیشتر کالا با صرف حداقل نیروی انسانی، زمان و هزینه است و در آموزش از راه دور اشاره به شیوه های تفکر علائم و  رویه ها برای افزایش کارائی عقلانی شدن فرایند تولید صنعتی تدریس و یادگیری است.2-تقسیم کار : در صنعت اشاره به تقسیم کار ها و مسئولیتها به زیرکار ها و زیر مسئولیتها دارد . به عنوان مثال در خط تولید ماشینی یکی پیچ و مهره می سازد دیگری آن را جفت می کند و الی آخر. در آموزش از راه دور مسئولیت های آموزشی نیز برای طراحی، اجرا، انتقال اطلاعات، ثبت ارزیابی ها و عملکردها توسط افراد جدا گانه صورت می گیرد .3-ماشینی کردن : صنعت با ماشین کار می کند و آموزش از راه دور نیز از ابزار ها، وسایل و رسانه های الکترونیکی برای انتقال و تبادل اطلاعات بین یاد دهنده و یاد گیرنده سود می برد.4-خط تولید: در صنعت کارگران ثابت هستند و مواد تولیدی در فرایند تولید حرکت می کنند و در نظام آموزش از راه دوریاد دهنده و یاد گیرنده نیاز به مسافرت و جابجایی ندارند بلکه با ثبات مکانی می توانند از دور دست با یکدیگر از طریق ابزار ها ی الکترونیکی تعامل داشته باشند. و محتوای اطلاعاتی  توسط متخصصان تولید، توزیع و درجه بندی شده و در اختیار آنان قرار می گیرد.5-تولید انبوه: درصنعت اشاره به تولید زیاد کالاو خدمات با استاندارد کیفی بالا دارد و در آموزش ازراه دور اشاره به پذیرش زیاد دانشجو در تمام دوره های آموزشی با کیفیت آموزشی بالا دارد.6-آماده سازی کارها: اشاره به ارتباط هماهنگ کارگران، ماشین و ابزار ها برای تولیدات صنعتی دارد و در آموزش ازراه دور موفقیت یک دوره آموزشی نیازمند برنامه ریزی، طراحی، اجرا، ارزشیابی، و باز خورد آن دارد.7-برنامه ریزی: در صنعت اشاره به تصمیمات خوب برای رسیدن به عملکرد خوب داردو در نظام آموزش ازدور برنامه ریزی برای رسیدن به نتایج از پیش تعیین شده لازم و ضروری است.8-روش های کنترل علمی: برای تولید کالا و خدمات بیشتر باید کنترل بیشتر روی کارگران وماشینها انجام گیرد در نظام آموزش ا زدور هردوره آموزشی باید به طور منظم بررسی شده و مورد ارزیابی قرار بگیرد.9-شکل دهی: به منظور داشتن آموزش ازدور موفق،  مراحل روند تولید باید دقیقا از پیش تعیین شود که همان شکل دهی دوره های آموزشی و برنامه های آموزش  است.10-استاندارد کردن: در صنعت اشاره به محدود کردن انواع تولیدات به منظور متناسب بودن با اهداف و تولید ارزانتر و جابجایی آسانتر دارد در آموزش ازدور دروس، دوره ها، محتوای آموزشی، حمایت سازمانی باید استاندارد باشد.11-تغییر عملکرد : اشاره به تغییر نقش کارکنان در مرحله تولید است . نقش اصلی فراهم کننده دانش به صورت سخنرانی به مطالعه آن واحد و بخش های آن تقسیم می شود گاهی نقش اصلی استاد به مشاورتغییر می یابد که در طی دوره آموزشی به طور مداوم انواع نقشها را به خود می گیرد.12-عینیت بخشیدن : اشاره به کاهش عضو ذهنی و توجه به عنصر کار صنعتی و عملی دارد.و در آموزش ازراه دور بیشترین توجه به ابزار ها، وسایل، رسانه های عینی و ملموس است.13-تمرکز گرایی: در صنعت برای تولید زیاد نیاز به سرمایه زیاد است از این روشرکت های کوچک برای کسب اعتبار و تولید انبوه با شرکت های بزرگ تلفیق شده و شرکت های چند ملیتی را بنا می نهند . آموزش از راه دور امروزه برای اینکه آموزش مقرون به صرفه اقتصادی تر و دارای سود بیشتر و اعتبار بیشتر باشد گرایش به تشکیل دانشگاه های مگا (دانشگاه های بالای صد هزار نفری) و دانشگاه های (دانشگاه یک میلیون نفری به بالا) کرده است . نظریه صنعتی شدن آموزش پیترز بعد ها با گسترش کامپیوترو شبکه جهان گستر وب و پیدایش عصر فرا صنعتی یا عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات زمینه پیدایش نظریه تعامل در آموزش ازراه دور شد. درواقع بنابرگفته ” دانیل ” (1998) صنعتی شدن باعث پیدایش دانشگاه های بزرگ و دانشگاه های تحقیقی شد که خود دانشگاه ها بخصوص دانشگاه های تحقیقی زمینه پیدایش عصر فرا صنعتی را موجب شده است .
3- نظریه تعامل یاد دهنده – یاد گیرنده : هالمبرگ نظریه تعامل در آموزش ازراه دور را به طور رسمی بیان کردومعتقد بود در نظام آموزش ازراه دور قسمت عمده آموزش ویادگیری از طریق تعامل یاد دهنده- یادگیرنده-محتوا صورت می گیرد واین تعامل از طریق ارتباط ساختگی از طریق محتوای از پیش تولید شده وخودخوان،  ارتباطات و احساسات شخصی یاد دهنده و یاد گیرنده،لذت یاد گیری ناشی ازارتباطات حسی و احساسات شخصی بین یاد دهنده و یاد گیرنده، انگیزه بالا یادگیری ناشی ازشرکت فعال در فرایند یاد دهی – یادگیری وحس دوستانه وعاطفی بین یاد دهنده – یاد گیرنده مشخص می گردد.( هالمبرگ، 1997) که موجب ایجاد انگیزه بالای یاد گیرنده، لذت یادگیری، مطالعه شخصی ودرونی، احساس روابط دوستانه بین یاد گیرنده و موسسه آموزش از دو، دستیابی آسان به محتوای دروس، فعالیت بیشتر، بحث و گفتمان نقادانه، ارتباط آسانتر با یاد گیرنده می شود.  تعامل عنصر ضروری و بنیادی در فرایند آموزش ازراه دور واجتماع یادگیری محسوب شده وموجب کنترل و نظارت یاد گیرنده، تسهیل انطباق و سازگاری برنامه های آموزشی بر مبنای علایق یاد گیرنده،  مشارکت و ارتباطات یادگیری  ووسیله ای برای یادگیری معنی دار می شود.برای ایجاد تعامل در نظام آموزشی حداقل سه عنصر یاد گیرنده،یاددهنده و محتوا نیاز است : تعامل یاد گیرنده – یاد گیرنده ؛ یاد گیرنده– یاد دهنده ؛ یاد گیرنده– محتوا . اما در پیشرفته ترین نوع تعامل علاوه بر سه نوع اولیه تعامل یاد دهنده– یاد دهنده ؛ یاد دهنده– محتوا ؛ ومحتوا -محتوا نیزنیاز است (زمانی و.. 1385، 84)
هابرماس (1970 ) بر آن است که علم و فناوری از یک سو آزادی آدمی را بسط می دهد زیرا امکان سازگار شدن انسان با محیط طبیعی و نیز حل مشکلات اجتماعی یا راه حل های فناورانه را فراهم می کند اما از سوی دیگر علم و فناوری آزادی انسان را محدود می کند و این هنگامی رخ می دهد که راه حل های فناورانه به منزله تنها الگوی موجه و مشروع برای تامل در باب مسائل اجتماعی یا هنجارین و اخلاقی زندگی در نظر گرفته شود در این حالت است که فن سالاری رخ می دهد ( باقری ، 1381 ) .
جان هولت در کتاب ” آزادی و فراسوی آن ” به دفاع از آزادی ” یادگیری باز ” پرداخته است . به نظر وی کودکان ” باهوش ” پرجنب و جوش ، کنجکاو ، مشتاق یادگیری هستند و بر خلاف شیوه معمول مدارس سنتی نیازی نیست که با اغفال ، به زور وادار به یادگیری شوند . تحمیل های مداوم و غیر ضروری فرصت های انتخاب آزادانه را که برای رشد هوشمندانه و انسانی ضرورت دارند ، محدود می کنند . او می خواست در یادگیرندگان ایجاد آگاهی کند تا خود را مسئول انتخاب های خویش بدانند . او برای یادگیری ، کلاس درس باز را به عنوان محیطی که امکانات فراوانی را برای انتخاب ایجاد می کند ، پیشنهاد می کند . به طوری که فراگیران از راه پیگیری علائقشان به یادگیری نائل می آیند بی آنکه از جانب معلم یا مدرسه تحت فشار قرار گیرند ( گوتک ، 1386 ) .
از دیدگاه پست مدرن ها جهان و پدیده های آن عینی نیستند بلکه در تجربه فرد ظاهر شده و به واسطه فعالیت و تجرب انسان شکل می گیرند بنابراین عمل انسان در مرکز پدیده ها قرار می گیرد و معنای جهان تجربه و ذهنیت فرد و تاریخ زندگی او می شود بنابر این نرم افزارهای آموزشی نباید موضوعات و فرایند یادگیری را به بخش های جزئی تبدیل کنند بطوری که فراگیر مجبور باشد خود را با یادگیری ماشینی هماهنگ کند ، به آموزش های آن گوش داده ، دستورات را دنبال کند و در زمان مناسب پاسخ دهد . این الگو برای همه فراگیران اگر بصورت یکسان ارائه شود شیوه ای غیر انسانی بوده و فضای پویای کلاس را تحقق نمی بخشد چرا که دانش آموز به چالش کشیده نمی شود و به اهمیت تفسیر در کسب دانش پی نمی برد و به تبع آن نقش تفسیر را در شکل گیری جامعه و زندگی درک نمی کند (ضرغامی ، 1388 ) .
آموزش ضمن خدمت به طور عملی ، پاسخ اصلی به مشکلات کارکنانی است که فاقد اعتماد به خود هستند . با تمرکز بر این امر می توان کیفیت تدریس ict را فراهم نمود برخی واحدهای درسی اموزش ویدئویی وجود دارند که می توانند در آزمایش نرم افزار به طور دقیق موثر باشند . آموزش به کمک ویدئو می تواند برای نمایش مطلبی به گروهی از فراگیران مفید باشد . برخی واحدهای درسی روی اینترنت در دسترس اند ، علاوه بر آن ، سایت های خاص اینترنتی وجود دارد که می توان مواد آموزشی و نرم افزارها را از آنها دریافت نمود ( ناخدا ،:349 1383 ) .
آموزش ضمن خدمت برای گروهی که شناخته شده نیستند ، توصیف و سازماندهی دشواری در پی دارد . مدرسان برای تدریس به این گروه ها مشکلات فراوانی دارند نحوه اجرای دقیق برنامه آموزش ضمن خدمت به شرایط محلی بستگی دارد از نظر مربیان هستی هر تجربه جدید به معانی قبلی تجربه های فراگیر می افزاید و امکانی برای آینده او محسوب می شود تا با بهره گیری از آنها به سوی تجربه های جدید برود و خود را بسازد . در این راستا تعلیم و تربیت سرکوب گرانه در مقابل تعلیم و تربیت آزاد است . در تعلیم و تربیت سرکوب گرانه وضعیتی که فراگیر در آن قرار گرفته حتمی است . ( همان منبع )
هایدگر ( 1954 ) عقیده دارد در عصر فناورانه ، به جهان تحمیل می شود که خود چون منبع ذخیره انرژی آشکار کند . هایدگر مدعی است گرچه طبیعت بر مبنای اهداف ما آدمیان بازآرائی می شود اما شیوه آشکار شدنش ، محصول اراده آدمی نیست بلکه تقدیر اوست و از خودبودن ریشه می گیرد و در نتیجه آدمی نمی تواند با تلاش خود بر خلاف تقدیر عمل کند .
آدرنو (1991 9 عقیده دارد امروزه و با مهارت فنی طبیعت ، توده مردم در بند شده و آگاهی آنها محدود می شود . این روند مانع توسعه استقلال و خودگردانی فراگیر می شود بطوری که نمی تواند آگاهانه درباره خود و زندگی اش قضاوت کند و برای باقی ماندن در چرخه نظام فناورانه باید رفتاری مطابق با آن داشته باشد و از آن حمایت کند . از این منظر رفتار فراگیر موقعی ارزشمند است که کارکرد خود را که حمایت از نظام فناورانه است را بطرز شایسته ای انجام دهد . بنابر این فراگیر آزاد و مستقل نیست . اما در تعلیم و تربیت آزاد امکانات فراوانی وجود دارد . به زعم فریر وضعیت موجود مقدر و حتمی نیست . . گرین عقیده دارد فراگیر می تواند از راه تلاش آگاهانه و تفکر درباره وضعیت خود در جهان ، پژوهش درباره عوامل سلطه و تفسیر تجربه های روزانه خود بر شرایط سرکوب گرانه فائق آید . در تعلیم و تربیت آزاد بر آزادی و اراده فراگیر تاکید می شود ، او می تواند بیندیشد و پژوهش و تفسیر کند و به آگاهی دست یابد و با عمل بر مبنای آگاهی خود ، وضعیت موجود را تغییر دهد .
ایلول (1967 ) اذعان می دارد اگر جنبه انسانی زندگی را فرعی و وابسته به خرد فنی بیانگاریم ، فناوری قدرت بی حد می یابد و آدمی برده فناوری خواهد شد او می گوید : ” اگر تفکر فناورانه بر صحنه اجتماعی حاکم شود ….شناخت ، عمل و یادگیری آدمی رنگ و بوی فناورانه به خود می گیرد و زندگی اش فنی می شود و تصور خواهد شد فناوری مستقل است و وابسته به عمل آدمی نیست و به عقیده هایدگر فناوری بالاتر از واقعیت قرار می گیرد و فشارهای نامعقولی به طبیعت و آدمی تحمیل می کند . از نظر فیلسوفان و اندیشمندان هستی انسان اصیل و منحصر به فرد است و تعلیم و تربیت نیز بر فردیت فراگیر تاکید دارد و به آن احترام می گذارد . مربی هستی از فراگیر می خواهد خود را بر گزیند و به دنبال خود بشود و مطابق با ارزش ها یی که قبول می کند زندگی کند . مربی باید شرایطی فراهم کند که او دریابد در میان امکان های گوناگون و متضاد قرار گرفته و ناگزیر از گزینش است . به نظر فیلسوفان هستی تعلیم و تربیت باید فراگیر را برای برخورد با امکانات متضاد آماده کند ، به نظر آن ها زندگی واقعی مملو از تضادهاست و از همین رو بعد “بی معنی ” و متضاد زندگی بررسی شود . از نظر آنها تعلیم و تربیت رسمی ، کودکان را به دیدن بعد بی معنی وپوچ و متضاد زندگی ترغیب نمی کند و فقط جنبه های خوب زندگی را ترسیم می کند . مربیان هستی معتقدند برای پرورش فراگیران اصیل و صادق لازم است ابعاد گوناگون زندگی را به آنها نشان دهیم ( اوزمن و کریور ، 1986 ) .
در نظام مبتنی بر فناوری هر فراگیری همانند سایرین در معرض انبوه اطلاعات است و خود نیز منبع اطلاعات . او همانند دیگران و با بهره گیری از اصول علمی جدید و اطلاعاتی که در اختیارش گذاشته می شود به تولید علم می پردازد . و آن را در قالب اطلاعات در اختیار دیگران می گذارد .
چسربو (1999) عقیده دارد هر فراگیری در فضای مجازی ، در نهایت نظام ارتباطی منحصر به فرد خود را شکل می دهد . او استدلال می کند جستجوهای فراگیران از راه اینترنت برای هدف های یکسانی نیست پس بنیادهای دانشی چنین نظامی برای هر فراگیری منحصر به فرد است . لیدر (1988 ) پیامد فناوری را جدائی حضوری فراگیر از جامعه می داند . این جدائی فرصت لازم برای سکوت و رویاروئی فراگیر با خود را فراهم می کند .
به اعتقاد ” جیمز والکر ” پرورش توانائی خود تصمیم گیری در دانش آموزان ابتدا با ایجاد شرایط محیطی و در ارتباط با دیگران معنا می یابد . به عبارت دیگر ، در اجتماع و در تعامل با افراد یک اجتماع است که فرد قادر خواهد بود برای خود تصمیم بگیرد . معلمان و موسسات آموزشی در ایجاد و توسعه شرایط ارتقاء این توانائی سهم به سزائی بر عهده دارند . برای مثال در آموزش های گروهی و آموزش های مبتنی بر حل مساله ، فرد یک موضوع را از زوایای مختلف بررسی کرده و در نهایت به یک نتیجه گیری خواهد رسید که بر اساس آن تصمیم نهائی گرفته خواهد شد ( والکر ، 1991 ) .
از دید گاه فلسفه پست مدرن تعلیم و تربیت باید به دانش آموزان بیاموزد که چگونه وظایف اخلاقی و معنوی خود را شخصا بر عهده گیرند و با مسائل پیچیده زندگی امروز و فردای خود روبه رو شوند . بر این اساس کسب مهارت های تفکر منطقی و انتقادی ، توانائی جمع آوری اطلاعات و شواهد لازم تجزیه و تحلیل داده ها ، توانائی ارزشیابی ، قضاوت بر اساس شواهد از نتایج ضروری یادگیری می باشد . نظام های آموزشی نمی توانند برای تربیت چنین فراگیرانی بر اساس نظریه های انحصاری و تک بعدی عمل کنند ، بلکه باید بر اساس دیدگاهی کل نگر که در آن تفکر ، اساس مهارت و سایر عوامل ضروری و تاثیر گذار به طور مستمر و قوی تلفیق شده باشند گام بردارند ( شعبانی ، 1383 ) .

مطلب مرتبط :   منابع و ماخذ مقاله علامه طباطبایی

Close Menu