پایان نامه ارشد رایگان درباره زنان سرپرست خانوار

پایان نامه ارشد رایگان درباره زنان سرپرست خانوار

دانلود پایان نامه

 

دسته دیگر از آسیب های اجتماعی در فضاهای شهری ناشی از ضعف همبستگی اجتماعی است که آسیب های ارتباطی مانند کاهش اعتماد جمعی، ضعف بنیان های اخلاقی و بی هنجاری در فضاهای شهری را موجب می شود. این دسته از مسائل اجتماعی لایه زیرین آسیب های اجتماعی کلان و مشهود جامعه را شکل می دهند و به عنوان متغیر واسط، نقش حائز اهمیتی در شدت و گستره آسیب های اجتماعی دارند و به تعبیری می توان آنها را نیز از جمله عوامل و زمینه های شکل گیری آسیب های اجتماعی تلقی کرد. محصول ترکیب این عوامل واسط با زمینه ها و فقر شهری، آسیب های اجتماعی بیشتری را دامن می زند و مواردی مانند فرار جوانان ، اعتیاد ، طلاق و خودکشی را موجب می شود.
بالاترین سطح آسیب های اجتماعی نیز جرائم شهری است که در واقع، زیر مجموعه آسیب ها و انحرافات اجتماعی است. انحرافات اجتماعی آن دسته از رفتارهایی هستند که با هنجارها و ارزش های رایج در جامعه تعارض دارند و انجام آنها قبح اخلاقی دارد. بخشی از انحرافات اجتماعی از نظر حقوقی، جرم محسوب شده و برای آنها مجازات معین شده است. سرقت، قتل، تجاوز و موارد مشابه از جمله موضوعاتی هستند که در این گروه جای می گیرند.
در مجموع می توان آسیب های شهری را در چهار طبقه دسته بندی کرد.
دسته اول متغیرهای زمینه ای هستند و عواملی را در بر می گیرند که نقش قابل توجهی در شدت و گستره دیگر آسیب ها دارند، مانند تغییرات جمعیتی ،مهاجرت و به هم خوردن هرم سنی
دسته دوم آسیب های شهری ناظر به آسیب های کالبدی شهر است. در این بعد بر اثر مهاجرت های گسترده، افزایش جمعیت و فقر شهری به تدریج شکل می گیرند و بخش قابل توجهی از فضاهای فیزیکی و کالبدی را نیز تحت تأثیر خود قرار می دهند ، مانندزاغه نشینی و فضاهای آلوده شهری
دسته سوم آسیب های شهری، مسائل و پدیده هایی هستند که تحت عنوان آسیب های اجتماعی نامگذاری می شوند و بخش عمده ای از آسیب های اجتماعی شهری را شامل می شوند، مانند فقر و نابرابری ، تکدیگری ، بیخانمانی ، زنان سرپرست خانوار ، کودکان خیابانی ، جوانان فراری ، اعتیاد ، خودکشی ، وندالیسم و طلاق
دسته چهارم آسیب های شهری انحرافات و جرائم شهری هستند که بر امنیت جامعه شهری اثر می گذارد ،مانند سرقت ، فساد مالی ، قاچاق مواد مخدر، قتل و جنایت ، ضرب و جرح و جرائم جنسی
رویکرد های نظری در خصوص 4 بعد عوامل زمینه ای ، آسیب های کالبدی ، آسیب های اجتماعی و جرائم ارائه خواهد شد و عمده تمرکز بر موارد فوق الذکرخواهد بود. در اینجا ذکر یک نکته اهمیت دارد و آن این است که آسیب های اجتماعی را می توان بر مبنای دو عامل بنیادین طبقه بندی کرد؛ یک عامل آن فقر شهری و عامل دیگر کاهش همبستگی اجتماعی است که این آسیب ها از نظر عوامل مولد و ریشه ها نزدیکی بیشتری به جرائم شهری دارند. از همین رو، در ادامه، آسیب های اجتماعی مرتبط با فقر شهری، ذیل این مفهوم آمده اند و دیگر انحرافات اجتماعی در کنار جرائم شهری تحلیل شده اند.
9-3-1- عوامل زمینه ای
رشد جمعیت و مهاجرت دو عامل بنیادینی هستند که هم به شکل گیری کلان شهرها منجر می شوند و هم آن که در مرحله بعد، منشأ بسیاری از آسیب ها، مسائل و معضلات اجتماعی می شوند. در ادامه، به تحلیل روندهای این دو موضوع و تحلیل نظری ابعاد مختلف آنها پرداخته می شود.
9-3-2- بحران جمعیت
رشد سریع و شدید جمعیت آن گونه که قبلاً نیز بیان شد هم یکی از علل بنیادین بسیاری از آسیب های شهری است و هم آن که به تنهایی از جمله بحران های کلیدی شهرهاست. آمارهای بین المللی نشان می دهد که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، مهاجرت به شهرهای اصلی 80 درصد تمامی جابه جایی داخلی را تشکیل می دهد. هم اینک سالیانه بیش از 60 میلیون نفر به جمعیت شهرها افزوده می شود. بر اساس پیش بینی های سازمان ملل متحد، بین سال های 2000 تا 2025 ، تعداد شهرنشین های جهان دو برابر4/2میلیارد نفر در سال 1995 به 5 میلیارد نفر میرسد و نسبت آن از 47 درصد به بیش از 61 درصد افزایش خواهد یافت می شود .- (هال، 1388،ص.11).
نکته دیگر این است که رشد جمعیت باعث می شود که امکانات و منابع اقتصادی که قبل از آن به طور نسبی کفاف جمعیت های کوچک را می داد، ناکارآمد و ناکافی باشد و از سوی دیگر، ساختار سنتی اقتصاد روستایی باعث می شود که روستاها با مازاد نیرو مواجه شوند؛ امری که مهاجرت های روستایی را دامن می زند. به عبارت دیگر، به جز رشد طبیعی جمعیت شهری، مهاجرت وسیع و سیل آسای روستاییان به شهرها موجب افزایش سریع جمعیت شهری در کشورهای در حال توسعه شده است.
دلیل دیگری که به رشد جمعیت شهری منجر می شود، شکل گیری کلان شهرها درکشورهای در حال توسعه است که معمولاً سهم هر کدام از کشورهای در حال توسعه یک یا دو شهر بزرگ است. شکل گیری این کلان شهرها عمدتاً متأثر از ساختار قدرت و اقتصاد در این کشورهاست. این شهرها در مقایسه با دیگر بخش ها و مناطق کشور از توسعه و امکانات بیشتری برخوردار هستند و بخش اعظم منابع ثروت و قدرت را در خود جای داده اند و همین تمرکز امکانات و ارائه خدمات باعث می شود تا بخش عمده ای از مهاجرین به سوی شهرهای بزرگ روانه شوند.
به عبارت دیگر، تمرکز گرایی این کشورها باعث می شود تا تنها یک یا دو منطقه مرکزی وجود داشته باشند و بقیه مناطق نقش پیرامونی در اقتصاد و مدیریت کشور ایفا کنند که همین امر باعث شکل گیری کلان شهرهایی می شود که محل تجمع افرادی است که از ناکارآمدی ساختارهای اقتصادی سنتی در شهرهای کوچک و یا روستاها به آنها پناه آورده اند و با مشکلات فراوانی مانند فقر و محرومیت دست و پنجه نرم می کنند. طرفداران نظریه مرکز پیرامون، تسلط یک یا دو شهر پرجمعیت در کشورهای جهان سوم را این گونه تفسیر می کنند که همان طور که نظام جهانی به دو بخش مرکز و پیرامون تقسیم شده اند، در خود کشورهای پیرامونی نیز یک مرکز وجود دارد که بر پیرامون خود مسلط است و بخش اعظم سرمایه، امکانات و قدرت را درون خود متمرکز می کند. در این کشورها مرکز جایی جز پایتخت یا یکی دو شهر بزرگ دیگر نیست که بخش اعظم بودجه نیز صرف آنها می شود. همچنین امکانات آموزشی، بهداشتی و تفریحی همگی در این شهرها متمرکز می گردند و همین امر به گسترش فرصت های شغلی می انجامد؛ چیزی که خود، افزایش جمعیت بیشتری را به همراه خواهد داشت.
مهاجرت گسترده و افزایش سریع جمعیت به خصوص در کلان شهرها و تمرکز جمعیت در یک یا دو شهر مرکزی باعث می شوند تا دستگا ههای مدیریتی از اداره امور شهری ناتوان بمانند و ساختارهای زیربنایی ناکافی و ناکارآمد باشند؛ امری که باعث رشد فقر، فلاکت نابسامانی و انواع و اقسام ناهنجاری های اجتماعی می شود. در اوایل 1980 با گزارش براتلند چالش های مدیریت شهری در شهرهای پرجمعیت به عنوان گزارش کمیسیون مستقل مسائل توسعه بین المللی شناخته شد. محور اصلی این گزارش و گزارش های بعدی این کمیسیون رشد سریع شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه و پیامدهای آن است(لینچ، 1386 ، ص.120) .
اولین پیامد رشد سریع جمعیت این نکته است که ظرفیت شهرها در ارائه امکانات اساسی زندگی به شدت کاهش می یابد. همان طور که قبلاً بیان شد پیش بینی می شودکلان شهرها در کشورهای جهان سوم توسعه یابند؛ کشورهایی که بر مدیریت شهری کمتر تسلط دارند و منابع کمتری برای مدیریت چنین جمعیت عظیمی در اختیار دارند. از دیگر سو، عمده مهاجرت متوجه یک یا دو شهر بزرگ است. این امر باعث می شود تا کلان شهرها با ناکارآمدی و ناتوانی در پاسخ به خواسته ها و انتظارات شهروندان، به تدریج با معضلات و چالش های جدی رو به رو شوند و در حالی که جمعیت شهری تمایل و انتظار بیشتری برای به دست آوردن این امکانات دارند، افزایش فقر و پایین آمدن سطح زندگی نتیجه محتوم این افزایش جمعیت است.
رشد جمعیت یک یا چند شهر به شکل کاریکاتوری و به ویژه، هنگامی که این رشد با سطح صنعتی شدن کشور و کلان شهر هماهنگ نباشد، خود مانعی در راه توسعه کشورها ایجاد می کند؛ زیرا منابع را به شکل غیر مولد به کار می گیرد. جمعیت شهری بزرگ و متمرکز که نیازمند خدمات زیادی نیز هست، مخارج روزافزونی را به دولت ها تحمیل می کند. این در حالی است که جمعیت زیاد شهری نمی تواند به شکل مناسبی در چرخه کار مفید واقع شود و این جمعیت جذب شبکه فعالیت های مولد شهری نم یشود (ممتاز،1383، ص.82) .
مشکل و پیامد دیگر افزایش جمعیت، تغییر ساختار و هرم سنی این شهرهاست. عمده مهاجران به شهرها را افراد جوان و جویای کار تشکیل می دهند که این امر خود تبعات منفی دیگری به همراه دارد که شاه بیت این پیامدها بیکاری است.
نتیجه گیری
فصل دهم
آسیب های اجتماعی
مقدمه
آسیب های اجتماعی شهری را می توان بر حسب مبدأ و ریشه آنها به دو دسته عمده طبقه بندی کرد. گروه اول آسیب هایی هستند که عمدتاً ناشی از فقر شهری و مرتبط با فقرای شهری هستند. دسته دیگر آسیب هایی هستند که بیشتر محصول ضعف همبستگی اجتماعی می باشند. بی شک ضعف همبستگی اجتماعی و فقر شهری بر هم اثرات متقابلی دارند و حالت های ترکیبی این دو مورد شدت آسیب های اجتماعی را نیز افزایش می دهد.

مطلب مرتبط :   مقاله درباره قانون راجع به مجازات اسلامی مصوب

Close Menu