پایان نامه ارشد رایگان درباره بیماری های واگیردار

پایان نامه ارشد رایگان درباره بیماری های واگیردار

دانلود پایان نامه

در ادامه به تحلیل این دو دسته از آسیب های اجتماعی پرداخته خواهد شد  

فقر شهری
یکی از آسیب های جدی ناشی از گسترش فرآیند شهرنشینی، فقر و محرومیت است. بر طبق برآوردهای برنامه توسعه سازمان ملل متحد، در زمان حاضر، بیش از نیمی از فقرای جهان در مناطق شهری زندگی می کنند و بنا بر برآوردهای موجود از یک میلیارد نفر افراد فقیر، بیش از هفتصد و پنجاه میلیون نفر در نقاط شهری سکونت دارند. بنا بر آمارهای موجود، تا سال 2000 در حدود 90 درصد خانواده های فقیر آمریکای لاتین، 40 درصد آفریقا و 45 درصد آسیا در مناطق شهری مستقر بوده اند (گزارش دفتر توسعه سازمان ملل،2000). اعداد و ارقام فوق بر مبنای خطوط فقر مطلق محاسبه شده اند که مبنای آن درآمد کمتر از یک دلار در روز است. با فرض خط فقر دو دلار در روز 8/2 میلیارد نفر یا تقریباً ، 46 درصد جمعیت جهان زیر خط فقر زندگی می کنند بنا بر همین گزارش 4/2 میلیارد نفر از مردم جهان فاقد بهداشت اولیه اند، نزدیک به یک میلیارد نفر آب آلوده و بیماری زا می نوشند، 850 میلیون نفر از جمعیت جهان بیسوادند، 325 میلیون نفر از بچه ها مدرسه نمی روند و سالانه 11 میلیون نفر از اطفال بر اثر بیمار یهای قابل پیشگیری جان می بازند. (هال و میجلی، 1388،ص.105).
در خصوص تعریف فقر و ابعاد آن و با مرور دیدگاه های موجود در این زمینه می توان دو رویکرد کلان را مد نظر قرار داد. تعریف اول صرفاً بر مبنای معرف های اقتصادی است و میزان درآمد یا مصرف افراد را به عنوان شاخص کلیدی تعریف فقر مد نظر قرار می دهد. البته در کنار آن و به تدریج شاخص های اجتماعی دیگری مانند امید به زندگی، میزان مرگ و میر نوزادان، تغذیه افراد و نسبتی از درآمد خانوار که صرف موضوعاتی مانند خورد و خوراک و تحصیلات می شود نیز به این شاخص افزوده شدند. این در حالی است که دسته دوم تعریف ها عمدتاً به ره یافت سبک زندگی باور دارد و شامل شاخص هایی مانند محرومیت غیر مادی و تمییز اجتماعی نیز می شود. این دسته از تعاریف ارزش هایی مانند استقلال، امنیت، عزت نفس، هویت، آزادی انتخاب و حقوق سیاسی و قانونی را نیز به مؤلفه های تعریف کننده فقر افزوده اند. به تدریج با گسترش و تحول این مؤلفه ها مفهوم توسعه اجتماعی شکل می گیرد.
مطالعات دسته اول که از آنها تحت عنوان مطالعات کمی یاد می کنیم، همان گونه که عنوان شد، فقر را در برابر فقدان درآمد کافی می دانند. این دسته از تعاریف، این ایده را نمایان می سازند که انسان ها برای تأمین حدأقل غذا، آب، سرپناه و پوشاک به حدأقلی از درآمد نیاز دارند و با محاسبه این حدأقل درآمد، یک شاخص معین در این زمینه حاصل می شود. این مطالعات به دلیل آن که توانایی ارائه یک شاخص استاندارد را دارند امروزه نیز کاربرد وسیع دارند و به وسیله بررسی هایی که فقر را بر حسب زندگی، نگرشها و رفتارها تعریف می کنند تکمیل شده اند.
رویکرد دوم فقر را به عنوان سبکی از زندگی در نظر می گیرد که درون یک منطقه به شدت محروم در جریان است و فقرا آنهایی هستند که سبک زندگی شان آمیخته با جرم، اعتیاد به مواد مخدر، گریز از خانه و مدرسه و بی قانونی آمیخته است. در این تعریف فقر نه بر حسب حدأقل شرایط لازم برای بقا بلکه بر حسب معیارهایی مانند چشمداشت های اجتماعی و استانداردهای زندگی که اکثر مردم از آن برخوردارند تعریف می شود . به تدریج شاخص های دیگری مانند کیفیت زندگی نیز به این مقوله افزوده شد؛ امری که باعث شد نگاه های بیشتری به این موضوع جلب شود و فقر به گونه ای تعریف شود که دیگر صرفاً از جنبه درآمدی نتوان بدان پرداخت. امروزه به گونه ای روزافزون، فقر را هم مادی و هم غیر مادی در نظر می گیرند و فاکتورهایی مانند مشارکت، فرصت ابراز وجود، آزادی از استثمار اقتصادی و دیگر ابعاد یک زندگی سالم نیز به معیار تشخیص فقر افزوده شده است (هال و میجلی،1388،ص.89).
گروهی دیگر با تمرکز بر فقر شهری و با مقایسه مؤلفه های فقر در شهر و روستا سعی کرده اند تا در این خصوص به یک تعریف دست یابند. بر همین مبنا بل ( 2000 ) به مطالعه فقر شهری می پردازد و سه ویژگی مهم آن را مورد اشاره قرار می دهد. از نظر بل سیستم های معیشتی فقرای شهری، آسیب پذیری آنها به لحاظ مشاغل و دسترسی به خدمات و مخاطرات زیست محیطی پیش روی این افراد مهم ترین معرف های فقر شهری هستند که از نظر او کاملاً متفاوت از سیستم های معیشتی نواحی روستایی است. بر اساس این تعریف، بازارهای کار شهری و موقعیت فقرا در درون آنها را می توان مهم ترین عامل فقر در نواحی شهری دانست (آمیس، 1995). بر این اساس، فقیرترین افراد غالباً در میان بیکاران و کارگران موقت و به ویژه شاغلان اقتصاد غیر رسمی یافت می شوند (هال و میجلی، 1388،ص.197). فقرای شهری همچنین هزینه بیشتری بابت کالاها و خدمات مورد نیاز خود می پردازند و اغلب نسبت به تغییرات وضعیت بازار و افزایش قیمت ها آسیب پذیرتر هستند. این افراد به دلیل این که در واقع در یک اقتصاد کاملاً پولی به سر می برند، در معرض کاهش دستمزدهای واقعی نیز قرار دارند. عملکرد بازار زمین، مشخصه بارز نواحی شهری است که به نحوی نامطلوب بر زندگی افراد فقیر که دور از زمینهای گرانقیمت ازدحام کرده و به اجبار در مکان های پیرامونی و حاشیه ای سکنی گزیده اند، تأثیر می گذارد. عدم اطمینان نسبت به چگونگی و مدت اجاره ها به همراه وضع بی ثبات و ناامن زندگی که سبب وقوع جرم و فقدان امنیت عمومی می شود، باعث می شود تا در نهایت جرم و خشونت به مؤلفه های تعیین کننده تری در فقر شهری بدل شوند (بل، 2000 ؛ راکدی،2002 ). از دیگر سو، اوضاع نامساعد زندگی از قبیل شلوغی وحشتناک ، آب آلوده ، فقدان یا نارسایی بهداشتی ، کمبود خدمات و تهدید دائمی سیلها ، زمین لرزه ها و یا آلودگی صنعتی، همگی دلالت بر این دارد که فقرای شهری به طور جدی در معرض مخاطرات بهداشتی و زیست محیطی قرار دارند (هال و میجلی، 1388،ص.198).
گزارش سال 2008 بانک جهانی، فقر شهری را یک پدیده چند بعدی تعریف می کند که محرومیت از بسیاری از مایحتاج زندگی را شامل شده و مشخصه های آن درآمد اندک و در مجموع سرمایه مالی، اجتماعی و انسانی کم می باشد. از این منظر، فقرای شهری افرادی هستند که در مجموع فاقد این سرمایه ها هستند و بانک جهانی فقر شهری را در غالب فقر درآمدی، فقر بهداشتی، فقر آموزشی، ناامنی در محل سکونت و ناتوانمند سازی تعریف می کند که شامل ابعاد زیر است:
تکیه بر اقتصاد پولی : فقرایی که در شهرها زندگی می کنند با هزینه های بالای زندگی که شامل هزینه های سکونت، حمل و نقل و غذاست رو به رو می شوند. اثر ترکیبی محرومیت و اقتصاد پولی باعث می شود که جمعیت فقرا به شکل حدأکثری در معرض آسیب های ناشی از تغییر درآمد قرار بگیرند.
زندگی در مکان های پرجمعیت: زندگی در فضاها و محله های پر جمعیت با فضای ناکافی برای زندگی، کیفیت اندک محل زندگی و بی توجهی به معیارهای بهداشتی دیگر ویژگی فقرای شهری است.
مخاطرات زیست محیطی: زندگی در فضاهایی که در معرض گازهای سمی و خطرناک است و یا میزان بالایی از این گازها در آن نقاط متراکم است افراد فقیر را در شرایطی قرار می دهد که دائماً در معرض این آلودگی ها قرار گیرند.
جدایی یا طرد اجتماعی : فقرای شهری از شبکه حمایت اجتماعی برخوردار نیستند و به گونه ای جدا از فضای اجتماعی زندگی می کنند. فقدان مکانیسم های حمایت اجتماعی و زندگی جدای از شبکه اجتماعی محلی باعث افزایش احساس ناامنی و مخاطرات دیگربرای فقرای شهری می شود.
زندگی در فضاهای پر از جرم و خشونت: عمدتاً به دلیل همبستگی اندک اجتماعات و محله های فقیرنشین و ازدحام و تراکم جمعیت، این محله ها نرخ بالایی از جرم وخشونت را تجربه می کنند.
زندگی در مکان های آسیب پذیر در برابر بلایای طبیعی: فقرای شهری عمدتاً در محله هایی ساکن هستند که در برابر بلایای طبیعی بسیار آسیب پذیر هستند و بیشترین ضرر و زیان از این قبیل رخدادها را این قشر تجربه می کند.
ریسک بالای انتشار بیماری های واگیردار: شرایط زندگی فقرای شهری (زندگی پرجمعیت، آلوده و غیر بهداشتی) به گونه ای است که امکان انتشار بیماریهای واگیردار را افزایش می دهد.
خطر تخریب محله و تبعید: به دلیل شرایط و ویژگی های زاغه هایی که این افراد درآنها سکونت دارند و غیر رسمی بودن محل سکونتشان، خطر تخریب محله و بی خانمانی به شکل همیشگی این افراد را تهدید می کند.
به ابعاد فوق مواردی مانند: ننگ اجتماعی ناشی از سکونت در این محله ها، تحرک اجتماعی اندک فقرای شهری و هزینه های بالاتری که گاهاً این افراد برای خدمات شهری می پردازند نیز افزوده شده است. بر اساس این تعریف چند بعدی از مفهوم فقر ضروری است تا پروژه هایی که چه در سطح ملی و چه در سطح بین المللی برای مبارزه با فقر تدارک دیده می شوند به این ابعاد درهم تنیده فقر شهری توجه کنند و استراتژی این پروژه ها متناسب با این پدیده چند بعدی باشد (گزارش بانک جهانی، 2008)
بر اساس آنچه گفته شد شاید بتوان پیامدها و ابعاد فقر شهری را در دو حوزه به شکل دقیق تری ترسیم کرد. اول زاغه نشینی و شکل گیری حاشیه های شهری که در اینجا تحت عنوان آسیب های کالبدی شهری از آنها یاد می شود و دوم شکل گیری گروه های آسیب پذیر در نتیجه فرآیند شهری شدن و به تعبیر دیگر شکل گیری گروه های عمده فقرای شهری که در ادامه به هر کدام از این حوزه ها به شکل مبسوط تری پرداخته می شود.
گروه های آسیب پذیر شهری
فقر شهری بعد قابل توجه دیگری نیز در بردارد که به خصوص توجه به این بعد می تواند در امر سیاست گذاری مؤثر و مفید واقع شود. فرآیند شهرگرایی به تدریج باعث می شود تا گروه های خاصی بیشتر در معرض فقر قرار گیرند و معضلات خاصی را متحمل شوند. این گروه ها و اقشار آسیب پذیر به تدریج خود زمینه ساز بروز و ظهور آسیب های
اجتماعی دیگری می شوند که کلیت شهر را متأثر می سازند. در مجموع، مهم ترین گروه های آسیب پذیر شهری را می توان به شکل ذیل طبقه بندی کرد:
زنان سرپرست خانوار
کودکان کار و خیابان
جوانان فراری

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه درباره نظام مدیریت دانش

بستن منو