پایان نامه ارشد رایگان درباره برنامه ریزی توسعه شهری

پایان نامه ارشد رایگان درباره برنامه ریزی توسعه شهری

دانلود پایان نامه

چون برنامه ریزی راهبردی نیاز به درک و تفسیر محیط های درونی و بیرونی عرصه ‏مورد برنامه ریزی دارد و این امر متکی است بر فرایندهای گردآوری، پردازش و تحلیل ‏اطلاعات، بدین ترتیب در روش برنامه ریزی طرح های شهری و منطقه ای راهبردی، برنامه ریزان، با ‏آگاهی از وجود این شرایط، همواره در پی کاهش و یا غلبه بر آنها هستند (دانشپور ،١٣٨٢ ‏). ‏با این همه در مورد برنامه ریزی راهبردی (استراتژیک) باید توجه د ‏اشت که:  

برنامه ریزی راهبردی در بخش عمومی و برنامه ریزی طرح های شهری و منطقه ای دارای اصول پایه، ویژگی ها و اهداف متفاوتی با برنامه ریزی در عرصه های بازرگانی، صنعتی و جز آن در ‏بخش خصوصی است. اهداف بخش عمومی متفاوت و گاه متضاد با اهداف بخش خصوصی ‏است- که مبتنی بر بیشینه کردن سود است. بسیاری از تجارب به کارگیری برنامه ریزی ‏راهبرد‏ی د‏ر بخش عمومی نشان از کم توجهی- و حتی بی توجهی- به این گونه تفاوت ها دارد .
اجرای برنامه راهبردی طرح های شهری و منطقه ای همواره مستلزم وجود نهادی تخصصی، ‏مسئول و متعهد به اجرای آن است. مسلما فقدان چنین نهاد با انگیزه ای می تواند بر اجرایی ‏شدن برنامه ریزی طرح های استراتژیک شهری یا منطقه ای تاثیر منفی د ‏اشته باشد.
نتیجه گیری
‏ از میان دو نوع برنامه ریزی توسعه شهری ساختاری و راهبردی بدون شک اقبال بیشتری در جهان از برنامه ریزی توسعه شهری راهبردی شده است. شاید علت آن باشد که این نوع ‏برنامه ریزی انعطاف بیشتری در راستای تطبیق با نظام های مختلف سیاسی – مدیریتی در خود دارد. از سوی دیگر فرایند مربوط به آن نسبتا ساده تر و بیشتر قابل درک است. با ‏این همه همین تجربیات جهانی نشان داده اند که اجرای این نوع برنامه ریزی برای توسعه شهرها از یک الگوی جهانشمول و ثابت پیروی نمی کند. همین موضوع می تواند دلیل آن باشد که از کشورهای توسعه یافته ای چون آمریکا و کانادا تا کشورهای در حال توسعه ای مانند اردن و مغولستان از آن بهره جسته اند. حال باید دید آیا آنچه در ایران به عنوان طرح ‏ساختاری – راهبردی نامیده شده است، می تواند جانشین برنامه ریزی توسعه راهبردی ساختاری – محلی و یا برنامه ریزی توسعه شهری راهبردی . اجرایی شود؟

فصل هفتم
امکان بهره گیری از برنامه ریزی توسعه شهری به روش ‏ساختاری – راهبردی در ایران
مقدمه
در فصل های پیشین سعی کردیم به این نکته اشاره کنیم که برنامه ریزی های شهری اصولا‏چه هستند؛ چه انتظاراتی باید از آنها داشت؛ و شرایط و کیفیت برنامه ها یا طرح های توسعه ‏شهری که در ایران تهیه شده و می شوند چیست ؟ در نهایت مشخص گردید که طرح های ‏توسعه کالبدی یا همان طرح های جامع، بویژه با شرایط و خصوصیاتی که در ایران تهیه و ‏اجرا می شوند کارآ یی لازم و کافی را در حوزه خاص خود ندارند و با توجه به انتقاداتی که از ‏آنها شده است، حداقل گروهی از صاحب نظران عرصه شهرسازی د‏ر کشور گزینه دیگری را فرا روی تصمیم گیران گذاشته اند که خود نام آنرا طرح های ساختاری – راهبردی ‏گذاشته اند. لذا با این مقدمه، در این فصل، بر پایه اسناد و منابع موجود، به معرفی این ‏روش پیشنهادی برای شهرسازی در ایران خواهیم پرداخت.
سابقه موضوع برنامه ها یا طرح های ساختاری – راهبردی در ایران
‏ اصطلاح راهبردی د‏ر کنار ساختاری، برای نخستین بار بطور رسمی د‏ر ایران د‏ر سال 1387 ‏مطرح شد. همانگونه که قبلا هم آمد، در ایران، اغلب، زمانی که بحث از طرح های ساختاری ‏- راهبردی به میان می آید، در اغلب موارد، منظور گوینده یا نویسنده برنامه ها یا طرح های ‏راهبر دی است (مهدیزاد‏ه،1385). بنابراین طرح های ‏ساختاری – راهبردی بیشتر متمایل به روش برنامه ریزی طرح های شهری استراتژیک یا راهبردی ‏هستند تا برنامه ریزی به روش ساختاری.
‏مفهوم طرح های ساختاری- راهبردی، که در قالب مبانی و چارچوب بازنگری شرح ‏خدمات طرح های شهری جامع. تفصیلی، به وسیله وزارت مسکن و شهرسازی عنوان ‏گردیده است؛ اگرچه تا قبل از این تاریخ نیز در قالب مباحث و مقالات متعددی به طور ‏پراکنده مطرح گردیده بود، اما در عمل، سال ١٣٧٨ ‏، نقطه عطفی بود در تغییر نگرش سنتی و اعتراف به ناکارآمدی روش مبتنی بر طرح جامع از طرف دستگاه اجرایی متولی ‏تهیه طرح های توسعه شهری و بدین ترتیب، برای نخستین بار چارچوب جایگزین روش قدیمی با الگوی جدیدی تحت عنوان طرح ساختاری- راهبردی (structural-strategic) ‏ارائه شد. دو واژه ساختاری و راهبردی که هریک معطوف به ویزگی ای از نظر تعریف ‏و مفاهیم است، برای نخستین بار در نظام شهرسازی ایران درکناریکدیگر قرارگرفتند و الگوی ترکیبی جدیدی از دو شیوه ( یکی عمدتا در انگلستان و کشورهای پیرو آن، تحت عنوان طرح ها یا برنامه های ساختاری ؛ و دیگری در آمریکا وکشورهای پیرو آن، تحت ‏عنوان طرح ها یا برنامه های راهبردی (استراتژیک ) ارائه گردید. ارائه دهندگان طرح های ‏ساختاری-راهبردی در ایران بر هم پوشانی مطالعات وروش ها دراین دو شیوه تاکید ‏دارند. به عبارتی، اگر درقالب طرح ساختاری و یا طرح راهبردی به نگرش جدید برنامه ریزی ‏شهری توجه شود اشتراکات زیادی در روش وانجام فرآیند مطالعات مشاهده می شود، به ‏گونه ای که حتی دراولین تعاریف موجود از طرح ساختاری که بطور مشخص به وسیله ‏ویتیک در 1974 ارائه شد، هم مفهوم شناسایی سیستم های اجتماعی، اقتصادی، کالبدی به ‏عنوان ساختارهای اصلی شهر معرفی گردید و هم به تدوین سیاست ها و پیشنهادها و ارائه ‏راهبردهای توسعه در تعریف این شیوه و نگرش اشاره شده است.
‏ دراین تعریف، که در دائره المعارف برنامه ریزی شهری درج گردیده، طرح یا برنامه ساختاری چنین تعریف شده است :
طرحی است که برای کانتی یا شهرستان ها با تدوین پیشنهادهای کلی ارائه می شود. ‏طرح ساختاری با سیستم های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی ارتباط می یابد و موضوعاتی را ‏برای برنامه ریزی و کنترل و نظارت فراهم می آورد. این طرح به تدوین چارچوب هایی برای ‏نواحی می پردازد، که خود شامل نحوه توزیع جمعیت، فعالیت ها و ارتباط بین آنها، الگوی کاربری اراضی ، نحوه توسعه فعالیت های آتی، ارتباط با شبکه ارتباطاتی و سیستم سرویس های خدمانی است.
‏طرح ساختاری به وسیله نظام برنامه ریزی در سطح شهرستان، درترکیب با سایر عوامل‏ موثر همجوار برای ایفای نقش های زیرتهیه می شود :
تفسیرسیاست های ملی و منطقه ای؛
تدوین اهداف، سیاست ها و پیشنهادهای کلی؛
تهیه چارچوب برای تهیه برنامه های محلی؛
مشخص کردن نواحی قابل اجرای طرح؛
تدوین راهنما برای گسترش توسعه آتی؛
تهیه مبانی مشخص برای ایجاد 7 ‏ارتباط بین سطوح مختلف تصمیم گیری؛
تهیه برنامه ریزی پایه برای همآهنگی بین بخش دولت مرکزی و بخش عمومی.
‏ شاید بتوان گفت چنین نیازی به برنامه ریزی شهری، به بهترین شکل در دو واژه ساختارو راهبرد بیان شدنی است؛ زیرا ساختار، بنا به ماهیت آن، دارای دو وجه ‏اساسی، یکی به معنای چارچوب مبتنی برعناصر یک مجموعه است و دیگری به مفهوم ‏همخوانی ارگانیک میان اجزاست. راهبرد نیز عبارت است از هنر تخصیص و کاربرد ابزارهای ‏مختلف برای تحصیل اهداف حال استفاده از این ابزارها و اهداف بنا به ماهیت موضوع مطالعاتی و حوزه عمل ممکن است تفاوت یابد، ولی کاربرد درست آنها، ماهیت این نگرش را ‏تشکیل می دهد ( سعید نیا ١٣٨٢).

مطلب مرتبط :   پایان نامه درمورد مهاجرت بین المللی

بستن منو