پایان نامه ارشد با موضوع داستان

پایان نامه ارشد با موضوع داستان

دانلود پایان نامه

(2/977)  

مصرع دوم اقتباس از آیه «هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ حِینٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ یَکُن شَیْئًا مَّذْکُورًا»، (آری مدّتی از روزگار بر انسان گذشت که هنوز چیز قابل ذکر نبود.)، (انسان، 1). مولانا با استناد به این آیه به‌ این نتیجه می‌رسد که همه‌ی عالم چیزى جز عرض نبوده است. هرچند آیه‌ی فوق در شأن انسان نازل شده ولى کلّ عالم را نیز دربردارد، زیرا انسان، زبده و عصاره‌ی تمام جهان است.

مـوجـب قـربـی کـه واسْجُدْ واقْتَرِبْ
سجـده آمــد کنــدن خشـت لـزِب
(2/1210)
برگرفته از آیه «کَلاَّ لا تُطِعْهُ وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ»، (حاشا، از او پیروی مکن، و سجده بر و تقرّب جوی.)، (علق، 19). مولانا این آیه را در داستانی که تمثیل رابطه‌ی آدمی با خدا است به زیبایی به تصویر کشیده است. او در ابیات پیش از این بیت حال تشنه‌ای را به تصویر می‌کشد که برای دستیابی به آب دیواری مانع اوست و تشنه با کندن خشت خشت دیوار کم کم به آب نزدیک می‌شود. آب همان دیدار حق، و دیوار علایق دنیوی است. مولانا با چنین تصویری به یاد آیه قرآن می‌افتد که برای نزدیک شدن به خداوند باید سجده کرد، همچون آن تشنه‌ای که با حالت سجده به آب رسید.

گـردنـت بنـدد بـه حَـبْـلٌ مِّـن مَّسَـد
پـیـش از آن کایّــام پیــری در رسـد
(2/1221)
اقتباس از آیه «فِی جِیدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ»، (و ریسمانی از لیف خرمای تافته بر گردن دارد.)، (مسد، 5). مولانا از عبارت قرآنی استفاده کرده است تا بگوید پیش از آنکه زمان پیرى فرارسد و پیرى، گردنت را با ریسمان ببندد، باید فرصت جوانى را غنیمت شمرد.

بـرکـشد این شـاخ جـان را بر سمـا
عُــرْوَهِ الْـوُثْقـاست ایـن تــرک هــوا
(2/1275)
اقتباس از عبارات قرآنی «…فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ فقد استَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقى‏ لاَ انْفِصامَ لَها وَ اللَّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ»، (… پس که به طاغوت کفر ورزد، و به خداوند ایمان آورد، به راستی که به دستاویز استواری دست زده است که گسستی ندارد و خداوند شنوای داناست.)، (بقره، 256) و «وَ مَنْ یُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقى‏ وَ إِلَى اللَّهِ عاقِبَهُ الْأُمُورِ»، (و هر کس روی دلش را به سوی خداوند نهد و نیکوکار باشد، به راستی که دست در دستاویز استواری زده است؛ و سرانجام کارها با خداوند است.)، (لقمان، 22). «ْعُرْوَهِ الْوُثْقى» به معنی دستگیر‌ه‌ی محکم و استوار و مولانا از آن در منطق تعلیمی و عرفانی استفاده می‌کند و می‌گوید فرو نهادن هوى و شهوت، همانا دستگیره‌ی استوارى است؛ و همین شاخه است که روح آدمى را به آسمان بالا مى‌برد.

معـنـی ایــن بــود نـُـورٌ عَـلـى‏ نُـور
نــور حس را نــور حــق تزیین بود
(2/1294)
اقتباس از عبارت قرآنی «…نُورٌ عَلى‏ نُورٍ یَهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ یَشاءُ وَ یَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِکُلِّ شَیْ‏ءٍ عَلیمٌ»، (… نور در نور است، خداوند به نور خود هر کس را که خواهد هدایت کند، و خداوند برای مردم این مثل‌ها را می‌زند و خداوند به هر چیزی داناست.)، (نور، 35). مولانا در این بیت می‌گوید نور حسّى به‌واسطه‌ی نور حق آرایش پیدا مى‌کند، و معنى آیه‌ی «نورى است فوق نور» همین است. بنابراین مولانا در این بیت به تفسیر آیه می‌پردازد.

کــار حــق بر کــارها دارد سـبـق
ما رَمـَیْـتَ إِذْ رَمَـیْـتَ گـفـت حــق
(2/1307)
اقتباس از عبارت قرآنی «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَ لکِنَّ اللَّهَ رَمى…» (پس شما آنان را نکشته‌اید بلکه خداوند آنان را کشته است؛ و چون تیر انداختی، به حقیقت تو نبودی که تیر می‌انداختی بلکه خداوند بود که می‌انداخت…)، (انفال،17). مولانا صراحتاً به بخشی از آیه اشاره می‌کند و می‌گویدحق تعالى آیه‌ی ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ را نازل فرمود؛ پس بدان که کار حق تعالى بر همه‌ی کارها پیشى و غلبه دارد.

مطلب مرتبط :   تحقیق رایگان درمورد فرق و مذاهب

بستن منو