منبع پایان نامه درمورد دوره اصلاحات

منبع پایان نامه درمورد دوره اصلاحات

دانلود پایان نامه

 

عقاید بابیه
تاریخ خریستوفور قولومب فاتح ینگی دنیا (ناتمام)
اردوکشی عثمانی در بغداد به سال 1618 (در شرح تعرض عثمانیان به ایران و چشم زخمی که از لشکر ایران خوردند،)
بحث میرزافتحعلی آخوندزاده با آخوند ملاعلی اکبر السالیانی درباره عبادات به عربی (ر.ک آدمیت،۱۳۴۹)
اقدامات خاص آخوندزاده
الف) آغازگر نقد مدرن
او از اولین ادیبان و نقادان اجتماعی به شیوه علمی ‌بود. «او در رساله قرتیکا یا سروشیه نقدی بر قصیده سروش اصفهانی نوشت و می‌توان گفت اساس نقد نظام‌مند در ایران را شروع نمود. برخلاف عادات ادبی آن زمان وی مضمون و محتوا و تأثیرات اجتماع در نقد خود جای داد (بزرگیان،۱۳۹۰)».
ب) اصلاح و تغییر الفبا
پیشرو اندیشه اصلاح و تغییر الفبا که از آثار برخورد تمدن مشرق و مغرب و استیلای تمدن اروپاست؛ میرزا فتحعلی است و از او به عثمانی سرایت کرد. اندیشه میرزا فتحعلی در دو مرحله متمایز، تحول کلی یافت؛ یکی مرحله اصلاح الفبا، دوم تغییر خط. در مرحله نخست نقطه‌های حروف را دور انداخت. وجه تمایز حروف را همان شکل حروف قرار داد. حرکات یعنی اعراب را جزو حروف پهلوی آن‌ها نوشت. بعد‌ها ملکم خان بر این حرف از او ایراد گرفت و تقطیع حروف را لازم شمرد. در مرحله دوم، فکرِ میرزا فتحعلی آخوندزاده بکلی تغییر یافت. «معتقد گردید که اصلاح الفبا چندان فایده‌ای ندارد، خط باید عوض شود و الفبای لاتین جایگزین آن گردد. و البته از سمت چپ به راست نوشته شود. بر این پایه طرح تازه‌ای ریخت که این طرح نمودار تحول تکاملی اندیشه اوست. (آدمیت،۱۳۴۹: ۴۹-۴۸)». کم و بیش پانزده سال در تلاش اصلاح و بعد تغییر خط به عنوان تسهیل ابزار ترقی و نشر دانش و فن جدید بود. (ر.ک بامداد، ۱۳۵۷،ج۳: ۵۵ تا ۵۸)
نقد افکار آخوندزاده
الف. تعرض به اندیشه‌های مذهبی
میرزا فتحعلی آخوندزاده (ایدآلیستی سکولار) نمونه‌ای بارز از نوگرایانی است که مشروطه را با همان مفهوم غربی تفسیر و تحلیل می‌کرد. این هواخواهی یک جانبه که با شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن روز جامعه ایران هماهنگ نبود از سوی نوگرایان مصلحت‌گرایی همچون میرزا ملکم‌خان به نقد کشیده شد و علی رغم آنکه، ملکم به وی سفارش کرد که نباید معترض اندیشه‌های مذهبی ملل قفقاز، عثمانی و ایران شود و همانند او تلاش نماید اندیشه‌هایش را در لفافه دین عرضه بدارد؛ سخن ملکم را نشنیده گرفت و جنبه‌های ضد اسلامی مشروطه غربی را به شیوه‌ای بسیار آشکار و روشن بیان کرد. اگر چه مشروطه‌گری در ایران بیشتر نشئت گرفته از اندیشه رهبران لیبرال و نوگرا بود، اما او خواهان حکومت مشروطه‌ای بود که خود مردم به دست آوردند نه آنکه صرفاً از رهبران نوگرا سرچشمه گیرد؛ تمنایی که در آن روز دست نیافتنی بود. (ر.ک آدمیت،۱۳۴۹: ۱۵۲-۱۵۱)
ب. بی توجهی به استعمار و امپریالیسم
به رغم علاقه‌مندی و تاکید شدید آخوندزاده به حفظ میهن بر ضد بیگانگان وی به شیوه‌ای روشن و جدی، از خود تمایلات ضداستعماری و ضدامپریالیستی نشان نداد. «آخوندزاده تنها از نظام حاکم در ایران انتقاد ولی از حکومت تزاری روس ستایش می‌کرد و خود شخصاً خدمت‌گزار وفادار آن بود. حکومتی که داستان تجاوز کاری‌هایش به ایران، صفحات تاریخ نو ایران را پرکرده و به بهای جان هزارها هم میهن آخوندزاده تمام شده است (حائری،۱۳۶۴: ۲۹)».
فرجام آخوندزاده
شاید بتوان درباره سه دهه فعالیت آخوندزاده سه عنوان قائل شد. دوره نمایشنامه نویسی، دوره اصلاح و تغییر خط و دوره اصلاحات دینی. این دوره‌ها با کامیابی و نامرادی، هر دو همراه بود. از نمایشنامه‌هایش نامور گشت، اما به آرمان‌های اجتماعی خود نرسید، حتی آرزوی نشر مکتوبات کمال‌الدوله را که برای آن سخت تلاش می‌کرد به خاک سپرد. شصت و شش سال عمر کرد و سپس در تفلیس درگذشت. نوشته‌اند: «هنوز بدنش سرد نشده بود که پلیس مخفی روس به تفتیش خانه‌اش آمدند. اما او اسناد و نوشته‌هایش را در صندوقی در خانه دخترش پنهان ساخته بود. تنها آثار چاپ شده‌اش را به پلیس دادند(آدمیت،۱۳۴۹: ۲۸)».
۵-۱-۲- میرزا ملکم‌خان
میرزا مَلْکَم‌خان در سال ۱۲۴۹ ه.ق در قصبه جلفا (که اکنون از محله‌های اصفهان است) در خانواده‌ای متوسط زاده شد. پدرش میرزایعقوب از ارمنیان جلفا بود. میرزایعقوب که خود را از خویشاوندان ژان‌ ژاک روسو فیلسوف سیاسی و پرآوازه فرانسوی می‌دانست، ادعا داشت که به دین اسلام گرویده است. (ر.ک اصیل، ۱۳۷۶: ۱۴)
میرزایعقوب فرزند خود، ملکم را در ده سالگی راهی پاریس کرد تا در آنجا به تحصیل علم بپردازد. ملکم در مدرسۀ اکول پلى‏تکنیک فرانسه، علوم گوناگونى از جمله مهندسى، فلسفه، علوم سیاسى، ریاضیات و علوم طبیعى را مطالعه کرد و پس از هفت سال به ایران بازگشت. (ر.ک بامداد، ۱۳۵۷، ج ۶: ۱۳۹)
زندگى ملکم از سال ۱۲۶۸ تا ۱۳۲۶ه.ق، که در سوئیس در گذشت، به پنج مرحله تقسیم مى‏گردد:
۱ــ آغاز خدمت در دستگاه دولت (۱۲۶۸ ــ۱۲۷۸ق)
۲ــ دورۀ تبعید و اقامت در عثمانى (۱۲۷۸ ــ۱۲۸۸ق)
۳ــ دورۀ ترقى و سفارت (۱۲۸۸ ــ۱۳۰۶ق)

مطلب مرتبط :   منبع مقاله درمورد علامه طباطبایی

بستن منو