منبع پایان نامه درباره شهرهای اسلامی

منبع پایان نامه درباره شهرهای اسلامی

دانلود پایان نامه

 

39- یحیى بن آدم بن سلیمان‏، مولى خالد بن عقبه بن أبی معیط، القرشی المخزومی الکوفی، ثقه حافظ، یکنى أبا زکریا. له کتاب «أحکام القرآن»
«کتاب الوضوء، الصّلاه، الزّکاه، الصّوم، الحجّ ،النّکاح، الطلاق، العتق و التّدبیر و المکاتبه، الأیمان و النذور، التجارات، الأجارات، الخمس، الشّهادات، الصید و الذبّایح، المکاسب، الأشربه، الزیارات، التّقیه، الرد على الغلاه، المناقب، المثالب، الزّهد، المروّه، حقوق المؤمنین و فضلهم، کتاب تفسیر القرآن، الوصایا، الفرائض، الحدود، الدیات، الملاحم، الدّعاء». مرحوم نجاشى این کتابها را از طریق ابو العباس احمد بن على بن نوح سیرافى با چهار واسطه روایت نموده است.
40- واقدى [ت: 207 ه]، قاضى ابو عبد اللّه محمّد بن عمر واقدى برده اسلمیان از سهم بن اسلم گویند محمد واقدی محدث، حافظ، مورخ، ادیب، فقیه و مفسر در مدینه متولد گردید از تصنیفات فراوان او تاریخ الفقهاء و السنه و الجماعه، تفسیر قرآن و … میباشد..
41- هشام بن حکم شیبانى [ت: 199 ه]، او ابو محمّد هشام بن الحکم شیبانى مولى کنده از اصحاب امام صادق و امام موسى بن جعفر (ع) و از متکلّمین و مفسّرین قرن دوّم هجرى به شمار مى‏آید. از آثار اوست: کتابهاى فرائض و واجبات و بحث قدر و علل تحریم و مباحث امامت که نوعى تفسیر کلام اللّه، محسوب مى‏گردد.
42- یحیى بن زکریا بن إبراهیم بن مزین‏. مولى رمله بنت عثمان بن عفان. آثار نیکویی دارد از جمله:کتاب «فضائل القرآن»، «تفسیر الموطأ»، و کتاب «تسمیه رجال الموطأ»، و کتاب «علل حدیث الموطأ» و آن کتاب المستقصیه است و کتاب «فضائل العلم»، و…
43- یحیى بن زیاد بن عبد اللّه بن مروان الدیلمی‏، إمام العربیه أبو زکریا المعروف بالفرّاء.
44- یحیى بن محمد بن عبد اللّه بن عنبر بن عطاء بن صالح بن محمد بن عبد اللّه بن شعبان عنبری أبو زکریا. مولى بنی حرب‏ سلمی نیسابوری شافعی مفسّر. ابن سمعانی گفته است: وی ادیب فاضل و عارف به تفسیر و لغت بود
45-یونس بن عبد الرّحمان [ت: 208 ه]،ابو محمّد یونس بن عبد الرحمان اسدى کوفی خدمتگزار و مولى علّى بن یقطین، فرد موثّق و جلیل القدر از اصحاب و یاران خاصّ امام هفتم و امام هشتم (ع) و از مفسّران اواخر قرن دوّم و اوائل قرن سوّم شمرده مى‏شود.
کشّى روایاتى را در مدح او نقل مى‏کند بویژه آن حدیثى را که از امام رضا (ع) مى‏پرسند «من نمى‏توانم آن همه وقت به حضورتان برسم پس از کى احکام دینى‏ام را بپرسم؟ فرمود از یونس بن عبد الرّحمان سؤال نما!» و این یک منزلت بسیار بزرگى است، یا اینکه گوید: «کتاب یوم و لیله» را به امام هادى (ع) نشان دادم فرمود تألیف کى است؟ گفتم: تألیف یونس مولى آل یقطین است فرمود خداوند در برابر هر حرف و کلمه آن، نورى در روز قیامت به او عطا فرماید!».
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى در معرّفى تفسیر او مى‏فرماید: «یونس بن عبد الرحمن ثقه، جلیل القدر است و در ایام هشام بن عبد الملک به دنیا آمده است و در سال 208 ه فوت کرده است، او به تشرّف محضر امام صادق (ع) در صفا و مروه نائل آمده است ولى از او روایتى ندارد ولى از امام کاظم و امام رضا (ع) روایت مى‏نماید او کتابهائى دارد که از آن میان «تفسیر قرآن کریم» مى‏باشد و این تفسیر را محمّد بن عیسى بن عبید یقطینى روایت مى‏نماید آنچنان‏که نجاشى ذکر کرده است.»
مرحوم سید بن طاوس [متوفى 664 ه] در رساله محاسبه النفس از تفسیر او نقل‏قول مى‏کند به این ترتیب معلوم مى‏گردد که تا عصر او این تفسیر دوام و بقاء داشته است. او کتابى نیز در رجال دارد در آن کتاب از چهار هزار نفرى که به محضر امام صادق (ع) تشرّف مى‏یافتند نام مى‏برد.»
4-2-2- موالی و تفسیر اجتهادی
با شروع عصر فتوحات در زمان خلیفه دوم وآشنایی مسلمانان با علوم ملل تابعه، ملت اسلام در فهم حقایق دینی و مسائل اعتقادی دقت بیشتری کردند و از برخورد فکری آنان با عناصر بیگانه افکار تازهای در میان آنان پیدا شد که مسلمانان را وادار به نظر و استدلال و استمداد از نیروی عقل کرد.
و از سوی دیگر جامعهای که کتاب آسمانیاش، دلایل وبراهینی در اثبات حق یا رد باطل عرضه میدارد و با صراحت تمام مردم را به تدبر و تأمل در آیات خویش فرا میخواند هرگز نمیتواند بدون توجه به این امور و صرفاً بر پایه پارهای روایات فهم خود را از کتاب کامل بداند. بدین سبب تفسیر نقلی یگانه راه فهم قرآن تلقی نشد و با پیدایش مذاهب مختلف کلامی وفقهی به تدریج زمینههای تفسیر عقلی هم فراهم آمد.
قدیمیترین مدرسههایی که در حوزه اسلامی، براهین و ادله عقلی را در عقائد دینی وارد ساخت قدریه، معبد جهنی، جبریه، معتزله و اشاعره بودهاند.
در این میان معتزله سهم بیشتری به عهده داشتهاند و شاید بتوان آنها را نخستین کسانی دانست که درصدد برآمدند تا برای دین فلسفه صحیحی پیدا کنند و بدین منظور قواعد کلی وضع کردند و تمام عقائد اسلامی خودرا برپایه همان قواعد استوار ساختند.
بدین ترتیب از آغاز ظهور اسلام، مسائلی که مورد شک و تردید بوده و از آیات و اخبار مستفاد میشده، مورد بحث قرار میگرفته است. بهویژه علمای یهود و نصارا نقض و ایرادهایی به مسائل دینی وارد میکردند و از سوی رسول(ص) و صحابه و سپس تابعان پاسخ لازم را میگرفتند.
همانگونه که گفته شد در قرآن آیاتی راجع به توحید، صفات، افعال و اسمای حق و اراده جبر و اختیار وجود دارد که از مهمترین مسائل کلامی است اینگونه آیات از همان آغاز مناظرات و مباحثاتی را پیرامون محتوای خویش ایجاد کرده است.
ظاهراً نخستین مسئلهای که در میان مسلمانان مورد بحث و قیل و قال واقع شد، جبر و اختیار بود. قرآن مجید نیز آیات بسیاری در این زمینه دارد که محرک اندیشهها در این مسئله اساس بشری میگردد.
بحث« جبر و اختیار» سوی انسانی این مبحث است و وجهی است که به انسان مربوط میگردد. سوی دیگر آن که به خدا مربوط است« قضا و قدر» است این موضوع بحث عدل، بحث حسن و قبح ذاتی افعال، را به میان آورد. بحث اخیر نیز به نوبهی خود بحث«مستقلات عقلیه» را به میان کشید. اینها همه بحث« حکمت» یعنی غایت و غرض حکیمانه داشتن افعال باری را موجب گردید و کمکم بحث به توحید افعالی و سپس توحید صفاتی کشیده شد.
بنابراین میتوان گفت یکی از عواملی که در حرکت تفسیر از شکل مأثور به تفسیر اجتهادی مؤثر بوده این است که جهان اسلام از نظر فرهنگی دچار دگرگونی بزرگ میشود که همهی علوم اسلامی از حدیث گرفته تا فقه، اصول، تفسیر، تاریخ و ادبیات را تحت تأثیر خود قرار میدهد. امواج گوناگون عمق بشری با میراث فرهنگی و تمدنی یونان، ایران و هند در شهرهای اسلامی با یکدیگر برخورد کردند و طوفانهای جدال یهود و نصاری از اهل کتاب بر سر مردم مسلمان وزیدن گرفت وهر کدام از این تحولات انگیزهای برای دانشمندان بهویژه مفسران میگردد تا مباحث خود را به گونهای عرضه کنند که پاسخگوی نیازها و پرسشهای مطرح شدهی آن دوران باشد و آن دانشها در لابلای معارف تفسیری جای گیرد. و در این زمان بود که حدیث راه ترقی و تحول در پیش گرفت و از روایت به درایت قدم گذاشت اصول فقه تدوین شد و سرانجام تفسیر از شیوهی مأثور به شیوهی اجتهادی تبدیل گشت.
4-2-2-1-نمونهای از تفسیر اجتهادی موالی

مطلب مرتبط :   منبع تحقیق با موضوع قانون جدید حمایت خانواده

بستن منو