منبع پایان نامه ارشد درمورد کلیله و دمنه

منبع پایان نامه ارشد درمورد کلیله و دمنه

دانلود پایان نامه

 

همچنین نامه هاى حضرت امیر “ع” که 79 تا است و در زمان حکومتش به استاندارانش، فرماندارانش دوستان و دشمنانش نوشته است داراى مدرک است و کتاب مصادر نهج البلاغه همه ى مدارک را نقل کرده است. قسمت سوم نهج البلاغه کلمات قصار است. یعنى جمله هاى کوتاه که سید رضى “ره” چهارصد و هشتاد تا از آنها جمع کرده و در نهج البلاغه آورده است. البته دیگران بیشتر از ایشان پیدا کرده اند مثلا مرحوم عبدالواحد بن محمد که مشهور به آمدى است 11050 جمله ى کوتاه از حضرت امیر “ع” را جمع آورى کرده و جمال الدین محمد خوانسارى آن را به فارسى ترجمه کرده است.
بنابراین نهج البلاغه تمام سخنان حضرت على “ع” نیست و این نکته را خود سید رضى “ره” در مقدمه ى کتاب شریف نهج البلاغه توضیح داده است.
او مى گوید حضرت على “ع” مناظرات و مباحثاتى با یهود و نصارى و مادیین آن زمان داشته که من آنها را نیاورده ام. من کلماتى را انتخاب کرده ام که همانند عین است چشم است. و بقیه ى کلمات را که به منزله ى سایر اعضاء و جوارح بدن هستند حذف کرده ام و منظور من از جمع آورى این کتاب آوردن عیون بوده لذا در همه جا اسم مطالب را مختار گذاشته است یعنى انتخاب شده و اختیار شده. و به همین دلیل بعد از سید رضى اشخاصى پیدا شده اند و به عنوان مستدرک نهج البلاغه کتابهایى نوشته اند. مستدرک یعنى آن مطالبى که در کتاب سابق حذف شده و در این کتاب مستدرک آورده شده است. این اشخاص بیست و چهار تن هستند که بیست و چهار کتاب نوشته اند که در مقاله ى مدارک و اسناد نهج البلاغه توضیح داده شده است.
شروح نهج البلاغه بر دو نوعند: عربی و فارسی، از میان شروح عربی سه شرح ابن ابی الحدید، میرزا حبیب الله خوئی و ابن میثم هر کدام از جهتی خوبند. ابن ابی الحدید از همه جهت خوب است غیر از یک جهت. از جهات تاریخی، اجتماعی، اخلاقی و ادبی خوب است. یعنی هم لغت را خوب و دقیق معنا می کند و هم از ابعاد مختلف، آن را شرح می دهد. با این که ایشان سنی است اما از حضرت علی (ع) نیک تجلیل کرده است. و علی (ع) را از سایر خلفا بهتر می داند و می گوید با این که حضرت از ابوبکر بهتر بود اما چون مردم ابوبکر را انتخاب کردند باید او را بپذیریم. البته از یک بعد، ضعیف است و آن جهت این است که در مسائلی که سنی و شیعه با یکدیگر مرز دارند قدری کم لطفی کرده است، ولی باید گفت انصافا از بقیه ی اهل سنت منصفانه تر و با تعصب کمتری برخورد کرده است.
میرزا حبیب الله خوئی هم شرح خوبی دارد اولا ایشان شیعه است ثانیا معاصر بود و حدود یکصد سال پیش فوت کرده است و شروح نهج البلاغه پیش از خود را مطالعه کرده و مطالبی هم از خودش بر آن افزوده و شرح بسیار خوبی نوشته است ما عیب این شحر این است که ناقص است. شرح ایشان 21 جلدی است که 14 جلد آن را نوشته و سپس فوت کرده و بقیه شرح را آقای حسن زاده و آقای کمره ای نوشته اند.
ابن میثم فقط لغت را دقیق معنا کرده است اما از نظر تحلیلهای اجتماعی، تاریخی و اخلاقی نهج البلاغه شرح خوبی نیست و باید به دو شرح دیگر (که ذکر آن گذشت) مراجعه کرد.
اما شروح فارسی را (که بنده کم مطالعه می کنم) آن قدری که دیده ام شرح فیض الاسلام بهترین است. اولا شرح کاملی است و ثانیا تا توانسته، لغت را دقیق معنا کرده است. جواد فاضل قلم خوبی دارد عبارات کتابش جذاب و خواندنی است، اما شرح نهج البلاغه نیست. فرازهایی از نهج البلاغه را انتخاب کرده و توضیح داده است. اما ترجمه و شرح تمام نهج البلاغه مال فیض الاسلام است. اخیرا آقای امامی و آشتیانی زیر نظر آقای ناصر مکارم شرحی می نویسند که خطبه هایش در دو جلد چاپ شده و جلد سوم که نامه ها و کلمات قصار است هنوز ناتمام مانده است. این هم شرح خوبی است ولی به طور کلی شروح فارسی یک سری اشتباهاتی دارند و لذا هیچ یک از آنها را صد در صد تضمین نمی کنم. و اما شخص مبتدی باید همه ی این شروح را نگاه کند اگر دید همه یکسان معنا کرده اند.
می فهمد که درست است. و در مواردی که مختلف معنا شده است، یا باید انسان لغت شناس باشد و یا به لغت شناسان مراجعه کند و «لغت» مساله بسیار مهمی است که در جای خودش باید بررسی گردد.
برای حل این مشکل از دو شرح ملا فتح الله و ملا صالح قزوینی می توان کمک گرفت. این دو شرح دقیق و خوبند (مخصوصا شرح نهج البلاغه ملا صالح که هر چه نگاه کردم در آن غلطی ندیدم ولی در شرح ملا فتح الله بعضی جاها غلط مختصری دیده می شود) اما عیب این دو شرح این است که مانند کلیله و دمنه شیوه نگارش قدیمی دارند و با سبک ادبی 200 سال پیش نوشته شده و روان نیست، اما دقیق است. البته اگر انسان با سبک کتاب مانوس شود می تواند از آن استفاده کند. و فیض الاسلام و ناصر مکارم از همین دو شرح گرفته و آن را به سبک امروزی در آورده اند. بنابراین از نظر دقت حق تقدم با شروح قدیمی است.
برخی هم منتخبی از نهج البلاغه را ترجمه کرده اند. آقای مصطفی زمانی کلمات قصار را ترجمه کرده و برخی نامه ی امام به مالک اشتر را شرح داده اند و اگر انسان مطالعه را شروع کند و با همین روشی که گفته شد کار کند، شرح و ترجمه ی مطلوب و مفید را پیدا می کند.
3-1- معرفی نهج البلاغه
نهح‌البلاغه کتابی حاوی 239 خطبه (سخنرانی) و 79 مکتوب (رساله، نامه) و 480 حکمت و کلمات قصار که امیرالمؤمنین علیه‌السّلام در زمان کوتاه خلافت خود، ایراد نموده و ‹‹ محمدبن حسین موسوی›› معروف به ‹‹سید رضی »( 359-406) که از بزرگان علماء شیعه است در سال 400 هجری آنرا برشته تحریر درآورده است.
مؤلّف نهج‌البلاغه هدف از تألیف خود را در مقدمه کتابش بازگو نموده می‌گوید: ‹‹ در آغاز جوانی شروع به تألیف کتابی درباره خصائص ائمّه علیهم‌السّلام نمودم که مشتمل برسخنان برگزیده و سایر خصوصیات ائمه دوازده گانه علیهم السلام بوده باشد. چون از خصائص امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام فارغ شدم. و در بخش آخر تنها کلمات کوتاه آن حضرت را نوشته بودم، برخی از دوستان آن را دیدند و بسیار پسندیدند، سپس از من تقاضا کردند که خطبه‌ها و نامه‌های آنحضرت را هم اضافه کنم، آنها می‌دانستند که چنین کتابی از لحاظ شاهکاریهای فصاحت و بلاغت و گوهرهای درخشان ادب عربیت بی‌مانند خواهد بود، زیرا امیرالمؤمنین علیه‌السلام سرچشمه فصاحت و زادگاه بلاغت است؛ قواعد زبان عربی را او تأسیس نموده و خطبا و گویندگان بلیغ از سخن او تبعیت کرده‌اند و کمک گرفته‌اند، او پیشتاز کاروان بلاغت است و دیگران بدنبالش، اثر علم الهی ورائحه منطق نبوی در کلام او مشهود است. من هم تقاضای ایشان را پذیرفتم. و این کتاب رانوشتم و نامش را «نهج‌البلاغه›› گذاشتم.»
کتاب نهج‌البلاغه در مدت هزار سال، همواره در آسمان علم و ادب و معارف الهی، همچون خورشیدی فروزان، درخشیده و نورافشانی کرده است و به زبانهای زنده دنیا، مانند انگلیسی و فرانسه و آلمانی و فارسی و اردو، ترجمه و منتشر شده است، دانشمندان اسلامی، صدها شرح و تعلیقه و بیان لغات و کاشف الفاظ و منتخب و مختصر و سیری در نهج البلاغه و درسهائی از نهج‌البلاغه، برای این کتاب نوشته‌اند.
ولی کتاب ‹‹خصائص الائمه›› به گفته مرحوم محدّث نوری یک نسخه خطی آن در کتابخانه شیخ‌هادی آل کاشف العظاء موجود بوده، و نسخه دیگری از آن در کتابخانه رامبور هندوستان است و درسال 1369 در نجف اشرف بطبع رسیده است.
هر کتابی که نوشته میشود، در سالهای اول پس از تألیفش. ممکن است قضاوت درستی نسبت بآن نشود، زیرا حبّ و بغضهای شخصی و قضاوتهای عجولانه و پنهان ماندن نقطه‌های ضعف و قوّت، موجب پنهان ماندن حقیقت ویا دگرگون جلوه‌دادن آن میشود، لیکن کتابی که در مدّت یکهزار سال در معرض افکار دانشمندان و نکته سنجان‌ خبیر و بصیر قرار گرفت، چنان احتمالاتی نسبت به آن داده نمیشود، هر قضاوت و نقدی که نسبت به آن بشود، در حدود معلومات بشر مطابق حقیقت و واقعیت است.
3-1-1- اعتراف دانشمندان
دانشمندان اسلامی و نکته سنجان علم و ادب از مذاهب مختلف اسلام، در کتاب نهج‌البلاغه نقّادی و بررسی دقیق نموده و نتیجه تحقیق خود را برای ما بدینگونه بازگو میکنند:
ابن ابی‌الحدید گوید: «یک سطر از نهج‌البلاغه، برابر با هزار سطر ابن‌نباته است، که به اتفاق دانشمندان خطیبی فاضل و یگانه سخنوران عصر خویش بوده است.»
دکتر زکی مبارک گوید: «چاره‌ای نیست جز این که اعتراف کنیم:
نهج‌البلاغه از اصلی معتبر نقل شده است، وگرنه باید بگوئیم: شیعه تواناترین مردم جهان در القاء کلام بلیغ است.»
ابن ابی‌الحدید گوید: کسی که بخواهد فصاحت و بلاغت بیاموزد و امتیاز سخن را دریابد، باید در این خطبه تأمل کند، زیرا نسبت این سخن با هر سخنی دیگرـ غیر ازکلام خدا و رسول- همانا نسبت ستاره درخشان با سنگ تاریک است، سپس بیننده باید بنگرد که چه روشنی و جلالت و درخشندگی دارد، و چه خوف و خشیتی ایجاد می‌کند، خدا گوینده‌اش را جزای خیر دهد که گاهی با دست و شمشیرش از اسلام دفاع کرد و گاهی بازبان و بیانش و زمانی با فکر و قلبش. در جهان او سید مجاهدین است و در موعظه بلیغ‌ترین وعاظ و در فقه و تفسیر رئیس فقهاء و مفسرین و در عدل و توحید، پیشوای عادلان و موحدین.

مطلب مرتبط :   مقاله درمورد محدوده‌ی زمانی

بستن منو