منبع پایان نامه ارشد درمورد شرایط اجتماعی

منبع پایان نامه ارشد درمورد شرایط اجتماعی

دانلود پایان نامه

 

به عبارت دیگر مطلق گرایی اخلاقی یعنی عدم وابستگی اصول و گزاره‌های اخلاقی به امری خارج از ذات موضوعات اخلاقی و آن چه موضوع رامتصف به خوبی و بدی اخلاقی می کند، فقط مجموعه عناصر موجود در ذات موضوع می¬باشد نه حوادث و شرایط خارج از آن از قبیل شرایط اجتماعی _فرهنگی، اقتصادی یا وضعیت روانی و ذوق فاعل که این معنای حداکثری از اطلاق می¬باشد. (ر.ک: دیلمی، و… 1375،ص 38-39).
دومین معنا و کاربرد از مطلقگرایی این است که اصول احکام و ارزشهای اخلاقی اموری ثابت، همیشگی و همگانیاند و هرگز استثنا نمیپذیرند و نسبی بودن برخی دیگر از احکام و ارزشهای اخلاقی به معنای نسبیت شرایط واقعی است که این معنا، «اطلاق حداقلی» می¬باشد و آن چه در این مقاله ما به دنبال آن میباشیم معنای اخیر است.
2-11-2- انواع نسبیت‌گرایی
مهم‌ترین انواع نسبیت‌گرایی اخلاقی عبارتند از: نسبیت گرایی 1. توصیفی، 2.هنجاری 3. فرا اخلاقی که به اختصار به آن‌ها می‌پردازیم:
نسبیت‌گرایی توصیفی بر مبنای اظهارات انسان شناختی یا جامعه‌شناختی می‌گوید باورهای اخلاقی اصلی افراد و جوامع مختلف، متفاوت و حتی متعارضند (فرانکنا، 1383، ص 228) به عبارت دیگر مدعای نسبیت‌گرایی توصیفی آن است که ارزش‌ها و اصول اخلاقی افراد به نحو بنیادین با یکدیگر تعارض دارند، منظور از اختلاف بنیادین این است که حتی اگر در مورد ویژگیهای شیء مورد نظر توافق حاصل شود، اختلاف نظر برطرف نمی‌شود.(ویلیامز، 1383، ص161).
مثلاً اختلاف نظر در مورد جواز قتل والدین سالخورده به دست فرزندان، همیشه به جهت اختلاف بنیادین در ارزش‌های اخلاقی نیست، زیرا ممکن است طرفداران این کار به دلیل اعتقاد به این که اگر والدین آن‌ها در حالی قدم به آخرت گذارند که هنوز قوی و سالم‌اند، جایگاه بهتری خواهند داشت، موجبات قتل آنها را فراهم می‌کنند بنابراین در این گونه موارد اختلاف در باورهای ناظر به واقع است نه باورهای اخلاقی (فرانکنا، 1383، ص 228).
نسبیت‌گرایی توصیفی صرفاً به توصیف اختلافات و تفاوت‌های اصول اخلاقی افراد و جوامع مختلف می‌پردازد و در حوزه فعالیت مردم شناسان و قوم شناسان می‌باشد و از مبانی نسبیت‌گرایی معرفت شناختی محسوب می‌شود.
نسبیت‌گرایی هنجاری، ناظر به یک اصل هنجاری مورد قبول برای شخص یا جامعه است. یعنی آن چه برای شخص یا جامعه درست یا خوب است، ارزشمند است در حالی که ممکن است همان رفتار با شرایط یکسان برای شخص یا جامعه‌ای دیگر درست یا خوب نباشد. (فرانکنا، 1383، ص228).
بنابراین فرض، اولاً ارزش‌های مورد پذیرش افراد و جوامع مختلف یکسان نبوده و دارای تفاوت بنیادینند و ثانیاً ارزش‌های اخلاقی مبنایی واقعی ندارند. براین اساس یک جامعه حق ندارد، افراد جامعه دیگر را به دلیل نقض قوانین اخلاقی و امثال آن مورد سرزنش قرار دهد و عمل به هنجارهای مورد پذیرش خود را از همگان طلب کند. (مصباح یزدی، 1381، ص 147 و 148) این نوع از نسبیت‌گرایی از مبانی صحیح برخوردار نمی‌باشد و قابل پذیرش نیست. زیرا باورهای ما درباره اخلاق را نادیده میگیرد و وجود حقیقتی اخلاقی، و امکان توجیه دیدگاههای اخلاقی و نیز مشاهده اخلاقی را انکار میکند. (ر.ک: مک ناوتن؛ 1380، ص45 ـ 43).
نسبیت‌گرایی فرااخلاقی سومین نوع نسبیت‌گرایی که نسبیت‌گرایی معرفت‌شناختی نیز نامیده می‌شود، این نوع، نسبیت‌گرایی از توصیف اخلاقیات مختلف افراد و جوامع گوناگون گرفته شده و بیانگر این است که اخلاق با هیچ واقعیت خارجی و مستقل از علاقه و خواست‌های افراد ارتباطی ندارد لذا ارزش گزاره‌های اخلاقی تنها به خواست افراد یا جامعه است بدین ترتیب در مورد احکام اخلاقی اصلی، شیوه معقول و معتبر عینی‌ای برای توجیه یکی در مقابل دیگری وجود ندارد، در نتیجه ممکن است، دو حکم اصلی متعارض، اعتبار یکسانی داشته باشند. (فرانکنا، 1383ص 228) یعنی در میان احکام یا نظام‌های اخلاقی متعارض، تنها یک حکم یا نظام اخلاقی را نمی‌توان موجه و درست دانست و احکام و نظام‌های دیگر را نادرست به حساب آورد. به عبارت دیگر تنها یک ارزش‌گزاری اخلاقی درست وجود ندارد بلکه می‌توان ارزش‌های اخلاقی متعدد و مختلفی را درست دانست و لذا شیوه معقولی برای توجیه و دفاع یک نظام اخلاقی در مقابل نظام‌های دیگر وجود ندارد.
نسبیت‌گرایی معرفت شناختی گاه به صورت ذهنیت‌گرایی در اخلاق و گاه به صورت نسبیت‌گرایی فرهنگی یا قرادادگرایی نمودار می‌شود در صورت نخست (ذهنیت گرایی)، ملاک و معیار ارزش‌های اخلاقی تنها در نگرش‌ها، امیال و احساسات و سلایق شخصی خلاصه شده‌است و دومی(فرهنگی یا قراردادی)، اخلاق و اصول آن را وابسته به جامعه و فرهنگ و عادات و رسوم آن دانسته، پذیرش و توافق جمعی را مبنای اعتبار احکام اخلاقی قرارداده‌اند. (ر.ک: لوئیس پویمن، 1376، ص 330)
2-11-3- مکاتب نسبی‌گرا:
در این قسمت مکاتب نسبی‌گرا را توضیح داده سپس به نقد و بررسی آن‌ها می‌پردازیم. مجموع مکاتبی که براساس دیدگاههای غیر توصیفی و غیرواقع‌گرا می‌باشند جملات اخلاقی را از نوع انشایی می‌دانند، جزو مکاتب نسبی گرا می‌باشند از جمله:
احساس‌گرایی: براساس این مکتب گفتارهای اخلاقی اساساً جنبه اخباری ندارد، زیرا احکام اخلاقی صرفاٌ بیان‌گر احساسات گوینده بوده و ریشه در واقعیات خارجی ندارد که حاصل این مکتب چیزی جز نسبیت اخلاقی نیست زیرا که احکام اخلاقی صرفاً بیانگر احساسات گوینده بوده و منطقاً نمی‌توان انتظار داشت دیگران نیز همان احساس را داشته باشند، به تعداد افراد انسانی ممکن است احساسات و تمایلات متفاوت وجود داشته باشند. (مصباح، یزدی، 1381 ص 151).
توصیه‌گرایی: این مکتب معتقد است که اساس گفتار اخلاقی خبردادن نیست بلکه توصیه و هدایت است و احکام اخلاقی اموری ارشادی می‌باشد که این امور نسبت به انسان‌ها و فرهنگ‌ها متفاوت است. (ر.ک: فرانکنا، 1383، ص 220و221).
جامعه‌گرایی: جامعه‌گرایان، جامعه را شخصیتی مستقل از افراد می‌دانند و معتقدند که احکام اخلاقی وابستگی تام به جامعه دارد، در حقیقت هر جامعه‌ای هر چیزی را بپسندد همان چیز خوب است هیچ جامعه‌ای حق ندارد اخلاقیات و آداب و رسوم جامعه دیگر را مورد نقادی و ارزش داوری قرار دهد. (ر.ک: دورکیم، 1360، ص72).
قرارداد گرایی: قرارداد گرایان، بر این باورند که ارزش‌های اخلاقی، خواسته‌های ذهنی افراد می‌باشد که هیچ‌گونه عینیتی ندارد، بنابراین چیزی که دارای خوبی یا بدی ذاتی باشد وجود ندارد و احکام و ارزش‌های اخلاقی، توافق و قراردادی بین افراد جامعه می‌باشد. ( ر.ک : فرانکنا، 1383 ، ص 73-79).
2-11-4- نقل و نقد دلائل نسبیت اخلاقی
مدافعان نسبیت گرایی فرااخلاقی، برای دفاع از عقیده خود به دلایل متعددی از جمله، انشایی بودن جملات اخلاقی تمسک جسته‌اند وگاهی نیز از طریق نسبیت گرایی توصیفی در صدد اثبات مدعای خود برآمده اند که در این قسمت به مهمترین دلائل همراه با نقد و بررسی آن ها می پردازیم.
استدلال از راه نسبیت معرفت 
قائلین نسبیت گرایی معتقدند که ، معرفت امری نسبی است و هیچ معیار قاطعی برای اثبات حقانیت یک شناخت و ترجیح آن بر معرفت دیگر وجود ندارد، معرفت اخلاقی یعنی باور اخلاقی ای که صادق و موجه باشد، و از آن جا که هیچ مبنای منطقی برای ترجیح یک راه و رسم اخلاقی نسبت به دیگری وجود ندارد لذا ما هیچ ارزش و احکام اخلاقی ثابتی نداریم.
نقد و بررسی اگرچه معرفتهای بشری در معرض خطا و عدم مطابقت با واقع قرار دارد لکن معرفتهای یقینی و مطابق با واقع در حوزه‌های مختلف علمی از جمله مباحث اخلاقی وجود دارد بنای معارف بشری، بر تصورات و تصدیقات بنیادین بدیهی و قطعی است و زندگی فردی و اجتماعی انسان براساس همین باورها نظم می‌یابد. مثلاً ارسطو محسوسات و معقولات اولیه و هر چیزی که با رعایت اصول منطقی کسب شود را حقیقت می‌داند.

مطلب مرتبط :   دانلود تحقیق با موضوع تجارت الکترونیک

بستن منو