منبع پایان نامه ارشد درمورد در جهان

منبع پایان نامه ارشد درمورد در جهان

دانلود پایان نامه

 

و او در جای دیگر گوید: ‹‹توحید و عدل و سایر مباحث شریفه الهی، جز از سخن این رجل‌الهی دانسته نشد، زیرا سخن دیگران از بزرگان صحابه، حاوی این مطالب نیست، بلکه این مطالب بفکر آنها خطور هم نمی‌کرد، اگر خطور می‌کرد، بیان می‌کردند، همانا این بزرگترین فضیلت علی علیه‌السلام است.»
جاحظ متوفی (255) درباره یک جمله علی علیه‌السلام گوید:
خداوند جامه‌ای از جلالت و پرده‌ای از نور حکمت متناسب بانیت پاک و تقوای گویند‌ه‌اش بر این جمله کوتاه پوشانیده است.
در میان اصحاب پیغمبر صلوات الله علیه جمعی به نیکنامی و حیازت مقامات رفیعه معنوی والهی مشهورند، ولی از هیچیک آنها اثر زنده و سازند‌ه‌ای مانند نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین علیه السلام دیده نمیشود، بلکه اثری که از لحاظ کمیت یک دهم نهج‌البلاغه و از لحاظ کیفیت یک هزارم نهج‌البلاغه باشد هم دیده نمی‌شود، از اینرو محقق واقع‌بین نسبت به نقل آن مقامات و درجات درباره دیگران دچار شک و تردید میگردد و نسبت به آن منقولات احتمال دخالت تعصّب و جانبداری بیجا و جعل و تحریف اخبار می‌دهد، ولی وجود اثر زنده و روشنی مانند نهج‌البلاغه همچون دلالت نور بروجود خورشید است؛ زیرا علم و هنر قابل جعل نیست، کسی که معارف و علومش بدرجه علی ابن ابیطالب (ع) نرسیده باشد نمیتواند، مانند نهج‌البلاغه انشاء کند، چنان که تاکسی زیبائی خطّش بدرجه خط ابن مقله نرسیده باشد، نمی‌تواند مانند آن را جعل کند.
کسی که در جهان نبوغ و تفوقی پیدا کند، طبعاً از بدگوئی و اتهام حسودان و کوته‌نظران مصون نمی‌ماند هیچیک از نوابغ بشر و حتّی پیغبران الهی از این قاعده مستثنی نبوده‌اند، مؤلف نهج‌البلاغه و سراینده آن هم از این زخم زبانها بی نصیب نبوده است، ولی تا آنجا که نویسنده تفحُّصکرده است فصاحت و بلاغت اعجاب‌انگیز نهج‌البلاغه دچار شک و انکار نگشته است و چنانکه دیدیم، ادبا و بلغای جهان، زبان به تحسین و تمجید نهج‌البلاغه گشوده و آن را بعد از قرآن و سخنان نبی‌اکرم (ص) بی‌نظیر و بیمانند دانسته‌اند، شاید علّت راه نیافتن شک و اتهام نسبت به بلاغت نهج‌البلاغه این باشدکه ادباء و بلغاء عرب خود را از آوردن مانند آن عاجز و ناتوان یافتند، از اینرو مجبور به اعتراف درباره امتیاز نهج‌البلاغه گردیدند.
چنانچه گفتیم قضاوت درباره امری بعد از هزار سال، خالی از هر گونه شائبه انحراف است. اینک برای اینکه معنی این سخن روشنتر گردد. توجه خوانندگان گرامی را به نقادی و سخن سنجی برخی از محققان- حتی غیر شیعی مذهب ـ جلب می‌کنیم.
3-1-2- گردآوری سخنان علی علیه‌السلام
در میان اصحاب علی‌علیه‌السلام، جماعتی بودند که علاوه بر عشق و شیفتگی، مردانی بصیر و دانشمند و از نظر اصحاب رجال، صادق القول و سلیم الاعتقاد، و مورد وثوق و اعتماد می‌باشند. مانند ابن‌عباس، کمیل‌بن زیاد، حارث‌اعور، رشید‌هجری، میثم‌تمّار، حجربن‌عدی، اصبغ بن‌نباته، صعصعه‌بن صوحان، نوف‌بکالی، ضراربن‌ضمره وزیدبن وهب. که جلالت قدر و عظمت مقامشان مشهور و معروف است.
این مردان روشن‌دل – چنان که مطالعه تاریخشان گواهی می‌دهد- در همان عصر دریافته بودند که دیگر مقام خلافت، امیری چون علی‌بخود نخواهد دید، و گنبد آسمان سخنی چون سخن علی نخواهد شنید؛ از اینرو از صمیم جان ملازم حضرتش بودند و سخنش را بگوش دل می‌سپردند.
این شیفتگان بی‌تاب سخنانی را که آن حضرت در روزهای جمعه و اعیاد، در مساجد و میدانهای جنگ، در مجالس عمومی و خصوصی القا می‌فرمود، طبق سیره متداول عرب، به حافظه می‌سپردند، و برای دیگران نقل می‌کردند، تا رفته‌رفته، بصورت نوشته و مجموعه و کتاب درآمد، و حتی زیدبن‌ وهب جهنی که در جنگهای حضرت شرکت کرده و بیش از دیگران شیفته گفتارش بود، نخستین کتاب را به نام ‹‹کتاب‌الخطب›› تألیف کرد، وی به سال 96 هجری وفات کرده و کتابش تا قرن پنجم موجود بوده است، زیرا شیخ طوسی، در فهرست خویش، از آن کتاب روایت می‌کند.
3-1-3- تألیف نهج‌البلاغه
سید رضی از لحاظ دست رسی به کتابهای اصیل و نفیس سعادتمند بود، زیرا در عصر او و در محل اقامتش (بغداد) دو کتابخانه بزرگ و غنی موجود بود و در اختیار او قرار داشت:اول: کتابخانه برادرش سید مرتضی که بالغ بر 80 هزار جلد کتاب بود، و بهمین علت و علل دیگر سید مرتضی را ثمانینی یا ابوالثمانین می‌گفتند.
دوم: کتابخانه ‹‹بیت‌الحکمه ›› که آن را شاپور بن‌اردشیر، وزیر بهاءالدوله ابن‌بویه دیلمی در سال 381 هجری شبیه )بیت‌الحکمه) مأمون الرشید تأسیس کرده بود، شاپور در محله «بین‌السورین» کرخ بغداد، این کتابخانه را تشکیل داد و بیش از ده هزار کتاب اصیل از ایران و عراق و نسخه‌های رونویس شده از هند و چین و روم در آنجا جمع ‌آوری کرده بود و این کتابخانه به شیعیان اختصاص داشت.
یاقوت حموی می‌گوید:«کتابخانه‌ای بهتر از آن در دنیا وجود نداشت».
این کتابخانه قریب 70 سال باقی بود، سپس در سال 447 یا 450بعد از حمله طغرل بیک به بغداد به آتش اشرار و بیدینان بسوخت،
سید رضی در هر کتابی ازاین دو کتابخانه بزرگ که قسمتی از نامه‌ها یا خطبه‌ها یا کلمات کوتاه امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام را می‌دید، بخشی را که از لحاظ فصاحت و بلاغت می‌پسندید انتخاب می‌کرد و از مجموع آنها کتاب «نهج‌البلاغه» را تألیف کرد، وچون کتابش بعنوان منتخب و برگزیده است و جنبه‌ ادبی دارد غالباً سند روایت را ذکر نمی‌کند. حتی گاهی فقرات یک خطبه را از موارد متعددی گردآورده و متوالی ذکر می‌کند، بنحوی که ارتباط معنوی میان آنها مشاهده نمی‌شود، مانند خطبه‌های 37 و 38 و 85 و 106 و 120 و مکتوب 10.
صاحب الذریعه گوید: ‹‹ سید رضی نمی‌دانست که حوادث روزگار کتابخانه او را آتش می‌زند و هزار سال بعد مردم نیازمند شنیدن سخنان علی (ع) می‌شوند، سخنانی که برای هدایت امت اسلام بیان شده است، سید رضی معذور است ا زاو تشکر می‌کنیم که لااقل همین نهج‌البلاغه را از خود بیادگار گذاشت»
نگارنده گوید: صاحب الذریعه نمی‌دانست که تشکیک برخی از متعصبین بی‌اطلاع سبب می‌شود که محققان شیعه، منابع و مصادر نهج‌البلاغه و حتی خطبه شقشقیه را از میان همین مقدار از کتابهای باقیمانده استخراج کنند و بلکه نزدیک به 4 برابر برای نهج‌البلاغه مستدرک نویسند:
تألیفات سید رضی استناد نهج‌البلاغه را تثبیت می‌کند.
اصحاب رجال و تراجم درباره تألیفات سید رضی به اجمال و تفضیل سخن گفته‌اند، مانند تألیفات سایر مؤلفین که غالباً نسبت به آنها تحقیق کافی نمی‌توان کرد. در این جا قول نجاشی را که از لحاظ وثوق و اعتبار در درجه اول اهمیت است نقل می‌کنیم.
نجاشی در فهرست خویش 12 کتاب از تألیفات سید رضی را نقل می‌کند از اینقرار:
1- مجاز القرآن 2- الزیادات فی‌شعر‌ابی تمام 3- تعلیق خلاف الفقهاء 4- تعلیقه علی ایضاح ابی‌علی الفارسی 5- الجید من شعر ابن ‌الحجاج 6 -مختار شعر ابی‌اسحاق الصابی 7- مادار بینه و بین ابی‌اسحاق 8- الزیادات فی شعر ابی الحجاج 9- نهج‌البلاغه 10- خصائص الائمه 11- حقایق التنزیل ( التأویل) 12- مجازات النبویه ( مجازات الآثار النبویه).

مطلب مرتبط :   مقاله رایگان درمورد کنوانسیون حقوق کودک

بستن منو