منبع مقاله درباره نظر علامه طباطبایی

منبع مقاله درباره نظر علامه طباطبایی

دانلود پایان نامه

 

4.1. تفاوت درجات انسان‌ها در حسابرسی: اعمال انسان‌ها متفاوت است و همین امر باعث می‌شود نوع حسابرسی آنها باهم متفاوت باشد. در روایتی از امام علی بیان شده است که در روز قیامت مردم، طبقه‌ها و منزل‌هایی دارند (درجه‌ها متفاوت است)‌، بعضی مشغول حساب پس دادن هستند و به حسابشان آسان رسیدگی می‌شود و به سوی أهلشان می‌روند، برخی دیگر بدون حساب وارد بهشت می‌شوند، به خاطر دوری از لذت‌های حرام دنیا چون در آن روز به حساب کسانی می‌رسند که به دنبال دنیا بودند و بعضی دیگر به ریزترین عملشان رسیدگی می‌شود و به سوی آتش می‌روند.
در این روایت معصوم در مقام بیان انواع گروه‌های مردم برای حسابرسی است، گروهی حسابرسی می‌شوند و به بهشت می‌روند، گروهی بدون حساب وارد بهشت می‌شوند و گروهی دیگر حسابرسی می‌شوند و وارد دوزخ می‌گردند.
این روایت علاوه بر بیان دو گروه اشاره شده در آیات (7ـ11) به گروه سوم بدون حساب وارد بهشت شدن نیز اشاره می‌کند.
5.1. حسابرسی آسان: در آیه‌ی (8) به حسابرسی آسان اشاره می‌کند، در روایتی از امام باقر به نقل از پیامبر آمده است، هر کس را که به حسابش برسند عذاب می‌شود، پس از ایشان سؤال شد؛ آنجا که خدا می‌فرمایند: حسابشان آسان خواهد بود منظور چیست؟ پاسخ گفتند: یعنی همه‌ی اعمالشان به آنها نشان داده می‌شود ولی از لغزش‌هایشان می‌گذرند.
در این روایت معصوم در مقام بیان گروهی است که حسابرسی آسان می‌شوند و وارد بهشت می‌گردند و با دو واژه‌ی عرض و تصفح این حسابرسی را شرح می‌دهند، (… ذلک العرض یعنی ا‌لتصفح).
در تفسیر الدرالمنثور روایتی بیان شده است که هر کس محسا‌به شود هلاک می‌گردد، (عذاب می‌بیند) از پیامبر پرسیده شد پس منظور از آیات (7 و8) چیست؟ فرمودند: منظور این آیه محاسبه کردن نیست بلکه منظور، نظر در کتاب اعمال است ولی از گناهان می‌گذرند و فقط عمل عرضه می‌شود و هر کس در حسابش مناقشه شود، هلاک می‌گردد. در روایت دیگر عایشه گفتند: پیامبر در بعضی از نمازهایشان دعا می‌کردند که خدایا حساب را بر من آسان کن! از ایشان پرسیدم: حساب آسان چیست؟ پاسخ طبق روایت قبل است.
منظور از «عرض» نشان دادن پنهانی است و «صفح» رسیدگی همراه با عفـو و بخشش می‌باشـد.
همه‌ی روایات در بیان، همدیگر را توضیح می‌دهند و مفهوم آنان یکسان می‌باشد، پس نامه‌ی عمل را به مؤمن نشان می‌دهند که ریزترین عمل خود را در آن می‌بیند اما از گناهانش می‌گذرند، مطابق با نظرات بیان شده در مفاد ظاهری آیات است.
در روایتی از امام صادق بیان شده است که هر گاه خدا بخواهد از مؤمن حسابرسی کند نا‌مه‌ی عمل او را به دست راستش می‌دهد و محاسبه‌ی وی مخفیانه خواهد بود به طوری که مؤمن آنچه را انجام داده تأیید می‌کند، سپس خدا می‌فرماید: تو را بخشیدم و گناهانت را به حسنات تبدیل کردم، سپس همه می‌گویند: سبحان الله این بنده حتی یک گنا‌ه هم نکرده است، منظور از أهل او أهلی هستند که در دنیا مؤمن بوده و أهل بهشت می‌شوند و هر گاه خدا بدی بنده‌ای را بخواهد در مقابل همه‌ی مردم از او حسابرسی می‌کند، وی را به گریه می‌اندازد و نامه‌ی عملش را به دست چپش می‌دهد و أهل او همان أهل دنیا هستند و منظور از….. .
پس با نظر علامه طباطبایی که أهل، را حوریان بهشتی تفسیر کرده و نظر آنهایی که آن را خانواده‌ی مؤمن او بیان کرده‌اند متفاوت می‌باشد. این روایت طبق نظر برخی از مفسرین معنای کاربرد قرآنی أهل را عام‌تر گرفته و بیان نموده هر آن کس که در دنیا با او بوده و سپس بهشتی شده است را شامل می‌شود.
روایت امام صادق، روایات قبلی را شرح می‌دهد. در آن مشخص است که چگونه بخشش صورت می‌گیرد و سپس به گروه سوم در کلام امام علی که در قسمت قبل بیان شد اشاره می‌کنند که چگونه حسابرسی دقیق انجام می‌شود و وارد جهنم می‌گردند، این روایات تفسیری برای آیات (8ـ13) می‌باشد.
بنا بر روایات دو نوع محاسبه کردن در روز قیامت وجود دارد ، محاسبه‌ای مخفیانه برای شخص مؤمن که کتاب به دست راستش داده می‌شود و محاسبه‌ی شخصی که خدا شرّش را بخواهد، این فرد در مقابل شخص مؤمن نام برده شده است پس شخص فاجر و گناه‌پیشه می‌باشد، که به خاطر اعمالش سخت محاسبه می‌شود و از رحمت الهی که شامل حال مؤمن است دور می‌گردد و دچار شرّ و عذاب الهی می‌شود.
با توجه به این روایات و روایات بخش اول در قسمت انسان و فرشتگان، نامه‌ی اعمال انسان‌های مؤمن، به یک شکل توسط فرشتگان ثبت می‌شود و در قیامت دو گونه عرضه میگردد؛ اگر مؤمن گناهی کرد و با عمل نیک و یا طلب توبه، آن گناه بخشیده شد، گناه از نامه‌ی عمل به إذن الهی محو می‌گردد و در قیامت خداوند که شاهد بر همه چیز بوده است، یکبار نامه‌ی عمل مؤمن را به خودش عرضه می‌دارد، تا هر آنچه از کوچک و بزرگ انجام داده را به خود او نشان دهد و بداند که از هیچ عمل او فرو گذار نشده است و یکبار هم نامه‌ی عمل مؤمن بر أهل محشر عرضه می‌شود و آن نامه‌ی عملی است که فرشتگان ثبت نموده‌اند و در آن گناه به دلیل جبران به إذن الهی محو شده است که در آن جز خیر و صواب و اطاعت ثبت نشده است.
در روایات به گسترش مفهوم آیات پرداخته شده است.
6.1. ملاک سخت گیری در حسابرسی: هر سنجشی ملاکی دارد، در روایتی امام باقر اشاره می‌کنند که خداوند در قیامت به ا‌ندازه‌ی عقلی که به مردم در دنیا داده دقت و سخت‌گیری می‌کند.
عاقل کسی است که غریزه‌اش در طبیعت انسانی از علم و تقوا یعنی احاطه به معقولات و رهایی از شهوات حیوانی کمال یافته، که این در میان مردم متفاوت است یعنی اختلاف بین ناقص و کامل آنها تفاوت بزرگی می‌باشد.
عقول افراد بشر در اصل جوهر از جهت قوه و ضعف متفاوت است و همچنین عقل‌هایی که فرا می‌گیرند از جهت کمال و نقص بر یکدیگر برتری دارند. تکالیف بر اساس عقول واقع می‌شود، بنابراین هر کس که دارای عقل قوی‌تری است تکلیفش دشوارتر از آن کسی است که دارای عقل ضعیف‌تری است . از این جهت در روز حساب با زیرکان و قوی خردان چنان مناقشه و باریک بینی می‌شود که با نا‌قصان و ضعیفان نمی‌شود.
7.1. نوع حضور مردم در صحنه‌ی محشر برای حسابرسی: به طور قطع حضور در محشر برای آماده شدن در موقف حسابرسی برای همه یکسان نبوده است و حالاتی و سختی‌هایی در پی دارد. ذیل آیات (7ـ11) در روایتی آمده است که جبرئیل به پیامبر نشان دادند، افراد در روز قیامت چگونه مبعوث می‌شوند! در مقبره‌ی بنی ساعده، جبرئیل به قبری اشاره کرد و گفت: به إذن خدا خارج شو! پس شخص داخل قبر خارج شد در حالی که بر سرش خاک بود و فریاد می‌زد! ای وای برحسرت، هلاک شدم، پس به او گفته شد داخل شو.در همین زمینه روایتی از امام صادق به نقل از پیامبر آمده که؛ شخص نورانی خارج شد در حالی که می‌گفت: الله اکبر، الحمد لله و شخص تیره رویی نیز فریاد واحسرتا سر می‌داد.
این روایت بیان کننده حالت مردم قبل از حسابرسی است و در آیات به خود حسابرسی اشاره شده است. و معنای (وا ثبورا) در آیه‌ی (11) را بیان می‌کند که به معنای (و الهفاه و اللهف الثبور) و لهف یعنی وای بر حسرت، هلاک شدم، آمده است. وا ثبورا در این روایات مطابق معنای بیان شده در قسمت مفاد ظاهری آیات می‌باشد.
8.1. دگرگونی انسان، نسبت به داشتن ایمان: در مراحل زندگی لحظه به لحظه ایمان انسان‌ها سنجیده می‌شود. برای این قسمت پنج روایت در منابع روایات تفسیری شیعه وارد شده است که در ذیل آیه‌ی لَترَْکَبنُ‏َّ طَبَقًا عَن طَبَق می‌باشد. در روایتی از پیامبر خطاب به مسلمانان بیان شده است که، راه امّت‌های قبلی را مطابق هر آن چه بوده طی خواهید کرد و ذره‌ای از راه آنان خطا نمی‌روید، حتی اگر آنها به سوراخ حیوانی داخل شده باشند، شما هم داخل می‌شوید. گفتند: منظورتان یهود و نصارا می‌باشد؟ فرمودند: پس چه کسی را می‌گویم، آن قدر ادامه می‌دهید تا رشته‌ی إسلام را قطعه قطعه شود، پس اول چیزی که از دینتان نقض می‌کنید إمامت (أمانت) و آخرین آن نماز است.
در روایتی از امام علی آمده است، این طور نیست که هر کس شهادتین را بگوید، مؤمن باشد، زیرا منافقان شهادتین می‌گویند به یگانگی خدا و رسالت پیامبر و عهد رسول را از آنچه با دین خدا عهد بستند می‌شکنند، آنچه خدا واجب کرده است را، دلایل نبوت بر انتخاب وصیّش را و آنچه را نسبت به امر وصایت کراهت دارند پنهان می‌کنند و نقض پیمان را با به ستوه آوردنش به هنگام فراهم بودن موقعیت، آشکار می‌کنند و خدا آن را در این آیه به پیامبرش خبر داد؛ یعنی خواهند پیمود راه امت‌های قبل از خودشان را در خیانت کردن به وصی پیامبران بعد از پیامبران و این رفتار در کتاب خدا بسیار بیان شده است.
زراره از امام باقر در مورد آیه‌ی مورد نظر پرسشی کرد و ایشان در پاسخ فرمودند: ای زراره! مگر نبود که این امّت بعد از نبیّشان در امر فلانی و فلانی (منظور أبوبکر و عمر) از حالی به حال دیگر در آمدند.

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه درباره کشورهای توسعه یافته

بستن منو