منبع مقاله درباره روایات تفسیری

منبع مقاله درباره روایات تفسیری

دانلود پایان نامه

فصل سوم: پیام‌های هدایتی آیات و روایات تفسیری  

درآمد
به دست می‌آید که انسان موجودی اجتماعی و تار و پود هر جامعه، روابط انسانی است. صلاح جامعه‌ی بشری مبتنی بر سلامت رابطه‌ی انسان‌ها با یکدیگر و آن نیز مشروط به رعایت کامل حقوق دیگران و آمادگی برای گذشت از کاستی حقوق خویش است.
با توجه به آیات سوره‌ی مطففین می‌توان عمق اهمیّت روابط اجتماعی را فهمید. خانواده یک جامعه‌ی کوچک است اگر هر کدام از اعضای خانواده گرفتار تطفیف و در پی آن استیفای کامل حقوق خویش باشد بی‌آنکه برای ایفای کامل حقوق دیگران بکوشد و همین رابطه در اجتماعات دیگر نیز پیش رود به ایجاد و توسعه‌ی فساد در متن هر جامعه‌ای می‌انجامد. بنابراین پیام‌های مهمی در دسته‌بندی خاص می‌توان انجام داد. پیام‌های این سوره در دسته‌های اجتماعی ـ اقتصادی، اعتقاد به معاد، فرهنگی ـ اعتقادی، فقهی، تاریخی، تربیتی قرار می‌گیرند، که به شرح ذیل می‌باشد؛
1.3.2. پیام‌های اجتماعی ـ اقتصادی
1ـ کم فروشی یک رذیله‌ی فساد انگیز اجتماعی ـ اقتصادی است که اساس آن بر فروپاشی تعا‌دل حقوق متقا‌بل است. وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ، الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلی النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ، وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ.
2ـ کم فرو‌شی گناهی بزرگ است و کم فرو‌شان به عذاب الهی گرفتار خوا‌هند شد. وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ 3ـ بالا‌تر از گناه، انس گرفتن با گناه است، به گونه‌ای که کم فروشی شغل انسان شود.(آیه‌ی قبل) 4ـ‌ انذار و هشدار به عذاب، روشی قرآنی در اصلاح روابط اقتصادی مردم. (آیه‌ی قبل) 5ـ می‌تواند روح آیه وسعت بیشتری داشته با‌شد و تمام کسانی را که در انجام وظایف الهی و اجتماعی و اخلاقی خود کم می‌گذارند شامل گردد چرا که هر کس از وظیفه و کار خود کم بگذارد در واقع نوعی کم فروشی کرده است. [ با توجه به روایت مطففین کم گذارندگان در خمس… ] 6ـ برخورد دوگانه‌ی تاجران هنگام فروش کالا و خرید آن و به کار بردن سنجش دقیق با پیما‌نه‌ی کامل تنها به هنگام خرید مایه‌ی زیان جامعه و زمینه ساز عذاب الهی است. وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ، الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلی النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ7ـ تاجرانی که در سنجش کالا خیانت ورزیده و هنگام فروش آن از پیما‌نه و وزن می‌کاهند به عذاب الهی گرفتار خواهند شد. وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ… وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ.
2.3.2. پیام‌های اعتقادی
1.2.3.2. اعتقاد به عظمت روز قیامت: 1ـ قیامت روزی باعظمت و سزاوار نگران بودن از دشواری‌های آن لِیَوْمٍ عَظِیمٍ2ـ روز قیامت و ویژگی‌های آن و وقوع حشر انسان‌ها در آن از پیش تعیین شده است. یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ‏ِ الْعَالَمِین 3ـ قیامت روز حضور همه‌ی انسان‌ها در برابر خداوند است (با توجه به آیه‌ی قبل) ‌4ـ مردم در صحنه‌ی قیامت به حال ایستاده در انتظار فرجام نهایی خویش‌اند.( با توجه به آیه‌ی قبل و روایات) 5ـ زمان قیام انسان‌ها در پیشگاه الهی بسیار طولانی‌ می‌باشد و سختی آن روز متناسب با اعمال بد انسان است. (با توجه به روایا‌ت مربوط به حا‌لت حشر). 6ـ مؤمنان در قیامت کافران را تحقیر و تمسخر می‌کنند و آنان در قیامت وضعی ناهنجار و خنده آور خواهند داشت، فَالْیَوْمَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنَ الْکُفَّارِ یَضْحَکُونَ 3ـ تناسب عذاب و گناه در نظام کیفری خداوند، إِنَّ الَّذِینَ أَجْرَمُواْ کاَنُواْ مِنَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ یَضْحَکُون… ﴿فَالْیَوْمَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنَ الْکُفَّارِ یَضْحَکُونَ.
2.2.3.2. اعتقاد به جهنم و سرنوشت بد فاجران: 1ـ حاضر شدن کم فروشان در صحنه قیامت و حسابرسی اعمال آنها قطعی و تردید ناپذیر است،وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ…یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ‏ِ الْعَالَمِین، 2ـ کردار بدکاران ثبت و ضبط شده و در نامه‌ی عمل آنان باقی خواهد ماند، …کِتَابَ الْفُجَّارِ…، 3ـ نامه‌ی عمل فاجران در دیوانی تغییر ناپذیر و زندانی منحط، بایگانی و حفاظت می‌شود،کلاََّ إِنَّ کِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِی سِجِّینٍ، 4ـ کم فروشی از بین برنده‌ی دیانت انسان و نمونه‌ای از فسق و سرکشی در برابر خداوند است،وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ…کلاََّ إِنَّ کِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِی سِجِّینٍ، 5ـ کیفرهای تعیین شده برای فاجران حکم تقدیر شده‌ی خداوند و گریز ناپذیر است.کلاََّ إِنَّ کِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِی سِجِّینٍ. 6ـ سجین آنقدر سخت است که با زبان بشری نمی‌توان معرفیش کرد.وَ مَا أَدْرَاکَ مَا سجِِّینٌ7ـ ابزار شناخت دیوان نا‌مه‌های اعمال بد، در دسترس همگان نیست،وَ مَا أَدْرَاکَ مَا سجِِّینٌ. 8ـ کردار هر کس تنها گریبان‌گیر شخص او بوده و نامه‌ی عمل او با دیگر نامه‌های اعمال مشتبه نخواهد شد،وَ مَا أَدْرَاکَ مَا سجِِّینٌکِتَابٌ مَّرْقُومٌ 9ـ عذاب مقدّر الهی برای بدکاران، تخلف ناپذیر و دارای حد و مرزی روشن است،(آیه‌ی قبل). 10ـ کسانی که عذاب کم‌فروشان را تکذیب کنند در قیامت به عذاب جهنم گرفتار خواهند شد.وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ..وَیْلٌ یَوْمَئذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ 11ـ قیامت روز جزای اعمال است،أَ لَا یَظُنُّ أُوْلَئکَ أَنهَُّم مَّبْعُوثُون … الَّذِینَ یُکَذِّبُونَ بِیَوْمِ الدِّینِ 12ـ تکذیب قیامت و کیفر و پاداش الهی مایه‌ی گرفتاری به عذاب جهنم است،وَیْلٌ یَوْمَئذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ الَّذِینَ یُکَذِّبُونَ بِیَوْمِ الدِّینِ. 13ـ تنها تجاوزگران و فرو رفتگان در گناه به انکار جهنم و بهشت کشا‌نده می‌شوند.الَّذِینَ یُکَذِّبُونَ بِیَوْمِ الدِّینِ، وَ مَا یُکَذِّبُ بِهِ إِلَّا کلُ‏ُّ مُعْتَدٍ أَثِیمٍ. 14ـ یکی از شکنجه‌های روحی که بالاترین و دردناک‌ترین مجازات است این که آنها حضور در بارگاه قرب پروردگار را از دست می‌دهند.کلاََّ إِنهَُّمْ عَن رَّبهِِّمْ یَوْمَئذٍ لمََّحْجُوبُونَ 15ـ تکذیب کنندگان قیامت و منکران قرآن از ملاقات خداوند و دیدار رحمت او در قیامت محرم‌اند.(آیه‌ی قبل و روایات) 16ـ تکذیب کنندگان قرآن و قیامت و گنه‌کاران متجاوز به حرارت شدید جهنم گرفتار شده و در آن خواهند سوختإِذَا تُتْلی‏ عَلَیْهِ ءَایَاتُنَا قَالَ أَسَاطِیرُ الْأَوَّلِینَ…ثمُ‏َّ إِنهَُّمْ لَصَالُواْ الجَْحِیمِ ثمُ‏َّ یُقَالُ هَذَا الَّذِی کُنتُم بِهِ تُکَذِّبُونَ 17ـ منکران قیامت تنها با ورود به جهنم آن را باور خواهند کرد، ثمُ‏َّ إِنهَُّمْ لَصَالُواْ الجَْحِیمِ،ثمُ‏َّ یُقَالُ هَذَا الَّذِی کُنتُم بِهِ تُکَذِّبُونَ 18ـ کسانی که در قیامت از رحمت خداوند و درک ربوبیّت او محروم باشند سرنوشتی جز دوزخ نخواهند داشت. کلاََّ إِنهَُّمْ عَن رَّبهِِّمْ یَوْمَئذٍ لمََّحْجُوبُونَ…ثمُ‏َّ إِنهَُّمْ لَصَالُواْ الجَْحِیمِ. 19ـ وجود رنج‌های روحی در قیامت، فَالْیَوْمَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنَ الْکُفَّارِ یَضْحَکُونَ.
3.2.3.2. اعتقاد به بهشت و نعمت‌های والای بهشتی: 1ـ اسباب ورود به بهشت احسان و نیکوکاری است،إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِی نَعِیمٍ. 2ـ پاداش نیکوکاران، حکم تقدیر شده و تغییرناپذیر خداوند و در مکانهایی ارجمند است که کردار نیکوکاران ثبت شده است، کلاََّ إِنَّ کِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِی عِلِّیِّینَ، وَ مَا أَدْرَاکَ مَا عِلِّیُّونَ، کِتَابٌ مَّرْقُومٌ 3ـ توجه به فرجام ارجمند نیکوکاران بازدارنده‌ی انسان از کم فروشی و بی‌توجهی به حضور، یافتن در نزد خداوند است،وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ…کلاََّ إِنَّ کِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِی عِلِّیِّینَ، 4ـ جایگاه نامه‌های عمل نیکوکاران دارای ویژگی‌هایی فرا‌تر از حد بیان است،کلاََّ إِنَّ کِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِی عِلِّیِّینَ، وَ مَا أَدْرَاکَ مَا عِلِّیُّونَ، 5ـ دیوان نامه‌های عمل نیکوکاران نوشته‌ای خوانا و نشانه‌دار است،کلاََّ إِنَّ کِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِی عِلِّیِّینَ…کِتَابٌ مَّرْقُومٌ.6ـ مقربان درگاه خداوند شاهد و ناظر نامه‌ی اعمال نیکوکاران هستند،یَشهَْدُهُ المُْقَرَّبُونَ، 7ـ مقام قرب خداوند والا‌تر از مقام نیکوکاران است. کِتَابٌ مَّرْقُومٌ، یَشهَْدُهُ المُْقَرَّبُونَ، إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِی نَعِیمٍ. 8ـ انسان‌های درستکار در انبوه نعمت‌های وصف ناپذیر آخرت جایی خواهند گرفت. إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِی نَعِیمٍ 9ـ از نعمت‌های جسمانی بهشت، داشتن تخت بهشتی و بهره‌مندی از انواع نوشیدنی‌ها می‌باشد. عَلی الْأَرَائکِ یَنظُرُونَ … یُسْقَوْنَ مِن رَّحِیقٍ مَّخْتُومٍ … وَ مِزَاجُهُ مِن تَسْنِیمٍ 10ـ خرمی و طراوت نعمت‌های آخرت، نیکوکاران را شاداب و رخسارشان را درخشان می‌سازد که این زیبایی از هیچ کسی پوشیده نیست،تَعْرِفُ فِی وُجُوهِهِمْ نَضْرَهَ النَّعِیمِ، 11ـ نیکوکاران در آخرت با گواراترین و خالص‌ترین شراب پذیرایی می‌شوند که سربسته و دست‌نخورده می‌باشد،یُسْقَوْنَ مِن رَّحِیقٍ مَّخْتُومٍ، خِتَمُهُ مِسْکٌ … 12ـ معطّر بودن آخرین جرعه‌ها و مشک انگیز بودن آن از ویژگی‌های باده‌ی بهشتی است، (آیات قبل)، 15ـ باده‌های بهشتی با شربتی از چشمه‌ی تسنیم آمیخته است و تسنیم دارای شربتی برتر می‌باشد، یُسْقَوْنَ مِن رَّحِیقٍ مَّخْتُومٍ… وَ مِزَاجُهُ مِن تَسْنِیمٍ، عَیْنًا یَشْرَبُ بهَِا الْمُقَرَّبُونَ، 16ـ چشمه‌ی تسنیم خالص و ناب و سیراب کننده‌ی مقربان درگاه خداوند است،وَ مِزَاجُهُ مِن تَسْنِیمٍ، عَیْنًا یَشْرَبُ بهَِا الْمُقَرَّبُونَ.
4.2.3.2. اعتقاد به قرآن : 1ـ متجاوزان و گنه‌پیشگان نباید از شنیدن آیات قرآن محروم بمانند،وَ مَا یُکَذِّبُ بِهِ إِلَّا کلُ‏ُّ مُعْتَدٍ أَثِیمٍ، إِذَا تُتْلی عَلَیْهِ ءَایَاتُنَا قَالَ أَسَاطِیرُ الْأَوَّلِینَ 2ـ تکذیب کنندگان قیامت معارف قرآن را نوشته‌‌‌هایی بی‌اساس و ساخته و پرداخته‌ی پیشینیان می‌دانند،الَّذِینَ یُکَذِّبُونَ بِیَوْمِ الدِّین …. إِذَا تُتْلی عَلَیْهِ ءَایَاتُنَا قَالَ أَسَاطِیرُ الْأَوَّلِینَ 4ـ آلودگی به گناه زمینه ساز انکار معارف قرآن است،…. إِلَّا کلُ‏ُّ مُعْتَدٍ أَثِیمٍ، إِذَا تُتْلی عَلَیْهِ ءَایَاتُنَا قَالَ أَسَاطِیرُ الْأَوَّلِینَ. با توجه به آیات بالا عدم اعتقاد به قرآن انسان را به عذاب جهنم گرفتار می‌کند بنابراین هر انسان با تکیه بر عقلش و با در نظر گرفتن کوچکترین احتمال، حقانیت قرآن را قبول خواهد کرد.
3.3.4. پیام‌های تربیتی اعتقاد به معاد
1ـ اعتقاد به معاد حتی در حد گمان، باز دارنده‌ی انسان از خیانت، در سنجش کالای دیگران، وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ … أَ لَا یَظُنُّ أُوْلَئکَ أَنهَُّم مَّبْعُوثُونَ، 2ـ ضرورت تلاش برای بالا بردن آگا‌هی‌های خویش درباره معاد و تقویت ایمان به آن، أَ لَا یَظُنُّ أُوْلَئکَ أَنهَُّم مَّبْعُوثُونَ، 3ـ کم‌فروشی، گناهی در خور منکران معاد است و صدور آن از کسانی که آخرت را باور دارند مایه‌ی شگفتی می‌باشد،وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ …. وَیْلٌ یَوْمَئذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ، الَّذِینَ یُکَذِّبُونَ بِیَوْمِ الدِّین، 4ـ کم‌فروشان از رحمت خداوند دورند.پس باید از این عمل دوری کرد، وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ … کلاََّ إِنهَُّمْ عَن رَّبهِِّمْ یَوْمَئذٍ لمََّحْجُوبُون 5ـ ایمان به معاد در تربیت انسان‌ها اثر مستقیم دارد و اعمال انسان بازتاب اعتقادات او است و انکار معاد سبب ایجاد انواع آلودگی‌ها می‌شود،وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ … أَلَا یَظُنُّ أُوْلَئکَ أَنهَُّم مَّبْعُوثُونَ6ـ رفتارهای انسان باورهای او را تحت تأثیر قرار می‌دهد،وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ …. وَیْلٌ یَوْمَئذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ، الَّذِینَ یُکَذِّبُونَ بِیَوْمِ الدِّین 7ـ لقمه‌ی حرام انسان را تا مرز کفر پیش می‌برد،(آیات قبل).
4.3.2. پیام‌های فرهنگی ـ اعتقادی
[فرهنگ حاکم بر رفتار کافران، نشانه گیری اعتقادات مؤمنان است، با دانستن فرهنگ رفتاری دشمن می‌توان برای جامعه و شخصیت هر فرد فرهنگ سازی نمود.] 1ـ کافران مجرم، همواره مؤمنان را تحقیر و تمسخر کرده و به باورهای آنان پوزخند می‌زنند،إِنَّ الَّذِینَ أَجْرَمُواْ کاَنُواْ مِنَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ یَضْحَکُونَ، 2ـ أبرار به دلیل ایمانشان در معرض تمسخر گنه‌پیشگان کافر می‌باشند، (آیه‌ی قبل) 3ـ گنه‌‌پیشگان کافر با اشاره به یکدیگر هنگام عبور بر مؤمنان نیکوکار به عیب‌جویی آنان می‌پردازند،وَ إِذَا مَرُّواْ بهِِمْ یَتَغَامَزُونَ. 4ـ مسخره کردن، حربه‌ی ناجوان مردانه‌ی دشمنان حق است،إِنَّ الَّذِینَ أَجْرَمُواْ کاَنُواْ مِنَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ یَضْحَکُونَ. 5ـ کافران هنگام مراجعت نزد أهل خود از پوزخندها و اشاره‌‌های طعنه‌آمیز خود غرق شادمانی می‌شوند و هر آنچه انجام داده‌اند برای دیگران از أهل خود تعریف می‌کنند،وَ إِذَا انقَلَبُواْ إِلی أَهْلِهِمُ انقَلَبُواْ فَکِهِینَ 6ـ گنه‌پیشگان کافر با مشاهده‌ی مؤمنان به نکوهش آشکار ایشان پرداخته و آنان را گمراه قلمداد می‌کنند، وَ إِذَا رَأَوْهُمْ قَالُواْ إِنَّ هَؤُلَاءِ لَضَالُّونَ، 7ـ گناه مانع بینش صحیح و زمینه ساز باطل دیدن راه مؤمنان است،إِنَّ الَّذِینَ أَجْرَمُواْ …. وَ إِذَا رَأَوْهُمْ قَالُواْ إِنَّ هَؤُلَاءِ لَضَالُّونَ. 8ـ گنه‌پیشگان کافر شایسته‌ی قضاوت کردن و اظهار نظر درباره‌ی راه مؤمنان نیستند، وَ مَا أُرْسِلُواْ عَلَیهِْمْ حَافِظِینَ، 9ـ تنها فرستادگان الهی برای مراقبت از ایمان مردم و تشخیص هدایت و ضلالت آنان شایسته‌اند، (آیه‌ی قبل)،10ـ مؤمنان نباید درباره‌ی ایمان و اعتقادات خود برای نقطه نظرهای کافران ارزشی قا‌ئل شوند، (آیه‌ی قبل).
[اگر آنچه از پیا‌م‌های اعتقادی بیان شد در باور تک تک افراد جامعه نهادینه شود فرهنگ حاکم بر جا‌معه‌ی اسلامی متناسب با فرهنگ قرآنی خواهد شد] زیرا در فرهنگ قرآن، دنیا میدان مسابقه و رقابت برای کسب خوبی‌ها است.
5.3.2. پیام‌‌های فقهی
1ـ آنچه کم فروش به دست می‌آورد حرام است، وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ، الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلی النَّاسِ یَسْتَوْفُون، وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ،2ـ‌ کم فروش حق الناس به گردن اوست، وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ …وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ.
6.3.2. پیام تاریخی
1ـ سابقه‌ی دیرینه‌ی تجارت و سنجش کالا با پیما‌نه،روَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ، (بر اساس روایت). 2ـ پیما‌نه و ترازو، دو ابزار معتبر برای سنجش کالا و مرسوم در عصر بعثت، (بر اساس آیه و روایت قبل). 3ـ رواج کم فروشی در میان عصر بعثت، وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ، (روایت قبل).
7.3.4. پیام اخلاقی

مطلب مرتبط :   پایان نامه رایگان با موضوع استفاده از تلویزیون

Close Menu