منبع مقاله درباره روایات تفسیری

منبع مقاله درباره روایات تفسیری

دانلود پایان نامه

 

واژه‌ی لایَسْجُدون از ماده‌ی «سجد» در لغت به معنای خضوع و تذلل، آرامش، فروتنی، اطاعت و کمال خضوعی که در آن هیچ گونه اثر تکبر نبا‌شد، آمده است. در تفاسیر بیان شده که در این جا منظور، تسلیم و اطاعت است و سجده‌ی معروف که پیشانی را در آن بر زمین می‌گذارند یکی از مصدا‌ق‌های این مفهوم کلی می‌باشد، فعل آن به معنای سجده نمی‌کنند آمده است.
واژه‌ی یُوعُون از ماده‌ی «وعی» در لغت به معنای در قلب، چیزی را حفـظ کردن،به خاطر سپـردن، حفـظ
کردن، آن چیز را در اندیشه گرفت و حفظ کرد،و «ایعاء»، حفظ کردن و جمع کردن و «وعاء» را ظرف گویند از
آن جهت که مال در ظرف جمع و حفظ می‌شود.در تفاسیر این گونه آمده؛ آن چه در دل‌های خود پنهان کرده‌اند، آنچه از بار گناهان در دلهایشان حمل می‌شود، آنچه در سینه‌های آنها جمع شده و پنهان است.بنا بر مقایسه‌ی صورت گرفته کاربرد قرآنی این واژه در این جا با معنای لغوی آن یکسان است.
واژه‌ی مَمْنُون از ماده‌ی «منّ» در لغت به معنی قطع،نقصان و نیز به معنی مرگ هم آمده است، چیزی که تقدیر و تعیین شده را ممنون می‌گویند و غَیْرُ مَمْنُون یعنی دائمی، بدون حساب، قطع نشده‌،تخفیف دادن نعمتی معیّن و مقطو ع و مخصوص،می‌باشد. در تفاسیر به معنای غیر مقطوع و همیشگی،نقصان ناپذیر آمده است. کاربرد قرآنی آن در این آیه مطابق با معنای لغوی آن می‌باشد.
أیه‌ی فَمَا لهَُمْ لَا یُؤْمِنُون سرزنشی برای کافران است.و یکذبون در آیه‌یبَلِ الَّذِینَ‌ کَفَرُواْ یُکَذِّبُونَ فعل مضارع است و استمرار را می‌رساند و در این آیه با این تعبیر بیان شده است تا بر علت تکذیب که همان کفر است دلالت کند. در آیه‌ی فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِیمٍ مژده به عذاب از باب استهزاء و تهکم می‌باشد، در اول جمله فاء آمده تا نشان دهد این تهدید نتیجه‌ی تکذیب است، و آیه‌ی إِلَّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ … استثنای منقطع می‌باشد.
پس در آیات بیان می‌شود که چه بد است‍! با وجود اینکه به اجبار مراحل را سپری خواهند نمود و در دنیا باقی نخواهند ماند، حالت معنوی آنها تنزل می‌کند و ایمان نمی‌آورند و هنگامی که قرآن بر آنها تلاوت شود سجده نمی‌کنند، نه تنها ایمان نیاورده و سجده نمی‌کنند بلکه به سبب کفرشان بر تکذیب حق استمرار می‌ورزند و خدا به آنچه در دل‌ها پنهان دارند آگاه است، پس بشارتشان ده به عذابی دردناک که تنها کسانی از این عذاب خارج‌اند که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند و نه تنها عذاب نمی‌شوند بلکه پاداشی بی‌منت به آنها داده خواهد شد.
2.1.3.‌ مفاد روایات تفسیری
اشاره
در تفاسیر روایی شیعه، روایات در هر تفسیر به این شکل بیان شده است؛ در تفسیر قمی یک روایت از پیامبر و دو روایت از امام باقر ( به شکل 3ـ1 مراجعه شود)؛ در تفسیر البرهان، پنج روایت از پیامبر، یک روایت از امام علی ، دو روایت از امام باقر و شش روایت از امام صادق (به شکل 3ـ3 مراجعه شود)؛ در تفسیر الصافی، از پیامبر، امام علی، امام باقر و امام صادق هر کدام دو روایت، (به شکل 3ـ6 مراجعه شود)؛ در تفسیر نور الثقلین، از پیامبر هفت روایت، از امام علی دو روایت، از امام باقر پنج روایت و از امام صادق شش روایت، (به شکل 3ـ9 مراجعه شود) و در تفسیر فرات کوفی تنها یک روایت از پیامبر نقل شده است.
در همه‌ی تفاسیر، از 25 آیه‌، ذیل 15 آیه روایت بیان شده است. برای توجه به تعداد آیات بیان شده در روایات به ترتیب تفاسیر وارد شده، به شکل‌های (3ـ2)، (3ـ4)، (3ـ7) و (3ـ10) مراجعه شود.
با دقت در روایات وارد شده و حذف روایات تکراری، به 34روایت، ذیل آیات سوره إنشقاق می‌رسیم.
هر مفَسر برای تفسیر روایی این سوره از منابعی استفاده کرده است که برخی از این منابع در برخی تفاسیر مشخص شده است؛ برای اطلاع از تعداد روایات بیان شده از هر منبع، به ترتیب تفسیر‌های بیان شده، به شکل‌های (3ـ5)، (3ـ8) و (3ـ11) مراجعه شود.
در تفسیر الدرالمنثور، از 25 آیه، ذیل هفت، آیه روایت وارد شده است، (برای توجه به بیان هر آیه در چند روایت به شکل (3ـ12) مراجعه شود). ذیل آیات سوره‌ی إنشقاق، از 65 روایت بیان شده، نُه روایت از پیامبر أکرم و یک روایت از امام علی بیان شده است. که به شرح ذیل می‌باشد؛
1.2.1.3. بیان عناوین تحلیل روایات تفسیری
1.1. شکافتن آسمان در آستانه‌ی قیامت: در آغاز قیامت آسمان شکافته می‌شود و از هم باز می‌گردد، ذیل آیات (1ـ2) یک روایت از امام علی آورده شده به این مضمون که آسمان‌ها در آستانه‌ی قیامت از کهکشان جدا می‌شود.در تفسیر الدرالمنثور نیز همین روایت وارد شده است.
این روایت یکی از معجزات علمی محسوب می‌شود زیرا از حقیقتی پرده برمی‌دارد که تا آن زمان هیچ یک از دانشمندان به آن نرسیده بودند. عالَم مجموعه‌ای است از کهکشان‌ها و هر کهکشان مجموعه‌ای است از منظومه‌ها، ستارگان و کهکشان راه شیری که یکی از این مجموعه‌ها‌ی آسما‌نی می‌باشد که یک طرف آن، بسیار از ما دور است که ستارگانش را به صورت ابری سفید می‌بینیم و آن طرف دیگر که به ما نزدیک است، ستارگانش قابل رؤیت می‌باشند. مطابق روایت، در آستانه‌ی قیامت این ستارگان را که ما مشاهده می‌کنیم از کهکشان جدا می‌شود و نظام همگی به هم می‌خورد.
با توجه به آیه و روایت شکافتن و باز شدن آسمان از به هم خوردن و شکافتن انسجام و نظم کهکشان آغاز می‌شود. که در روایت به نقطه‌ی شروع این واقعه اشاره کرده است و از طرفی هم می‌خواسته انسان را متوجه وجود کهکشان در آسمان کند.
2.1. گسترش یافتن زمین در آستانه‌ی قیامت: در آغاز قیامت زمین گسترش می‌یابد، ذیل آیات (3ـ5) یک روایت از پیامبر در مورد گسترده شدن زمین در آستانه‌ی قیامت بیان شده است، که این روایت از نقل‌های أهل سنت وارد در منابع شیعه می‌باشد، در تفسیر الدرالمنثور پیامبر می‌فرمایند: که زمین در روز قیامت مثل چرم (پوست دباغی شده) کشیده می‌شود سپس فرزندان آدم فقط به اندازه‌ی جای قدم‌هایشان جا دارند.
این روایت با توجه به معنای لغوی واژه‌ی (مُدّت) همان گسترده شدن را بیان می‌کند اما در آن به وضوح اشاره می‌کند که خود سطح زمین از آن اندازه‌ای که بوده بزرگتر می‌شود و آن را مثل چرم می‌داند که بر اثر گرما بزرگتر و بر اثر سرما کوچکتر می‌شود و قابلیت کشیده شدن را نیز دارد بدون اینکه پاره گردد و سپس به ازدهام جمعیت در آن روز نیز اشاره می‌کند. مفهوم این روایت مطابق معنای لغوی آیه و نزدیک به نظر مفسرین می‌باشد.
3.1. تخلیه شدن زمین: زمانی که زمین بشکافد هر آنچه در درون خود دارد را بیرون می‌ریزد. در تفسیر الدرالمنثور روایتی آمده است، پیامبر می‌فرمایند: من اول، کسی هستم که در روز قیامت زمین، برایش شکافته می‌شود و از آن خارج می‌گردد، پس در قبرم می‌نشینم در حالی که زمین، مرا تکان می‌دهد. به زمین می‌گویم: تو را چه شده است؟ پاسخ می‌دهد: پروردگارم به من امر کرده آنچه در سینه دارم بیرون بریزم و خالی شوم پس [در مقا‌بل امر الهی] چیزی ذلیل و فرمانبردار می‌باشم.آخر این روایت در مورد آیه‌یوَ أَلْقَتْ مَا فِیهَا وَ تخََلَّت می‌باشد و باید ذیل آیات (3ـ5) قرار گیرد، اما ذیل آیهإِذَا السَّمَاءُ انشَقَّت آورده شده است.
مطابق نظر مفسرین چنان که در مفاد ظاهری آیات بیان شد چیزهایی که از زمین بیرون ریخته می‌شود اعم از مردگان، شامل گنج‌ها و غیره نیز می‌گردد که نهایت خالی شدن است ولی در روایت به نظر می‌رسد که فقط مردگان را شامل می‌شود تا در پیشگاه الهی حاضر شوند. زیرا به خروج پیامبر که اولین نفر است اشاره شده است.

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد رایگان درمورد تشریفات اجرا

بستن منو