منبع مقاله درباره از نظر مفهوم

منبع مقاله درباره از نظر مفهوم

دانلود پایان نامه

احکام ما را به شما بیاموزند، خلاصه راه عذر بسته است.».  

دو روایت بالا در مقام شرح آیه‌ی ششم سوره می‌باشند، در آیه‌ی نهم منشأ فریفتگی همان طور که در مفاد ظاهری آیات آمد، تکذیب روز جزا بیان شده است و در روایات جهل و مقابله با آنچه عقل به آن فرمان می‌دهد علت فریفتگی و عصیان بر خداوند می‌باشد، که می‌توان گفت: جهل علت اصلی تکذیب روز جزا و فریفتگی می‌باشد که اگر سبب از میان برود انسان روز جزا را تکذیب نخواهد کرد و فریفته و عصیانگر نخواهد شد.
در روایتی دیگر از أمیرالمؤمنین علی این مطلب بیان می‌شود که عده‌ای چون خدا عیب و گناه آنان را پوشا‌ند فریب خورد‌ند و وقتی به آنها احسان کرد به استدراج الهی دچار شدند. بسیار است کسی که گناه می‌کند و حق تعالی به لطف خود می‌پوشاند و او را رسوا نمی‌کند. او به این فریفته می‌شود و گمان می‌کند که گناه سهل است و بر انجام آن مؤاخذه نمی‌شود و باز بر انجام گناه ایستادگی می‌کند. در اینجا منظور این است که حق تعالی از لطفی که به بندگان دارد، قدری مدارا می‌کند و رسوا نمی‌کند که شاید ایشان شرم کنند و پشیمان شو‌ند. بعد از این که این رحم سود ندهد و ترک گناه نکنند ایشان را در آخرت و یا بسیار است که در دنیا رسوا می‌کند. استدراج این است که حق تعالی، گناهکار را ناگاه نگیرد بلکه مهلت دهد و احسان کند، هر چند گناه کند باز او احسان کند که شاید او خجل گردد و ترک گناه کند. بعد از این خداوند دیگر شرم از بنده نکند و گنهکار را به درجه‌ی بلند رساند و یکباره او را مورد خشم خود در دنیا یا آخرت و یا هر دو قرار دهد.
این روایت اگر چه در متن آن به آیه اشاره نشده است اما از نظر مفهوم در مقام شرح آیه‌ی ششم می‌باشد که به احسان و کرم الهی فریفته شدند و عاقبت به قانون استدراج الهی گرفتار گشتند. با توجه به این روایت دایره‌ی شمول آیه فقط منحصر به کافران نمی‌شود بلکه طبق روایت هر انسان مسلمانی که بر گناه مداومت می‌کند را در خود جای می‌دهد و باعث می‌شود در زمره‌ی کافران قرار گیرد.
3.1. آفرینش انسان اولین نعمت به او: هر انسانی به خوبی می‌داند اولین چیزی که خداوند به او عنایت کرد این بوده که او را از نیستی، نعمت وجود بخشیده است. در روایتی از امام باقر، حضرت علی در جواب پیامبر می‌فرمایند: نخستین نعمتی که خدا به من ارزانی داشته این است که مرا خلق کرده‌اند.این روایت در شرح آیه‌ی هفتم سوره می‌باشد، اگر چه به آیه در متن روایت اشاره نشده است اما از نظر مفهوم با مفاد ظاهری آیه مطابقت دارد و ذیل آن قرار داده شده است.
4.1. اراده‌ الهی در ترکیب بندی انسان: اراده‌ی الهی این بوده است که انسانی را برتر از همه‌ی موجودات به نیکوترین صورت خلق کند. در روایتی از امام صادق است که بیان می‌کند، اگر خدا می‌خواست تو را به غیر این صورتی که بودی خلق می‌کرد.
در این جا منظور این است که تصویر هر شخص، آن چیزی است که به مشیت و تقدیر و اراده‌ی الهی تعلق گرفته و اگر می‌‌خواست غیر این را انجام می‌داد.این روایت در مقام شرح آیه‌ی هشتم سوره می‌باشد که نشان می‌دهد انسان در چگونگی ترکیب انسانی خود هیچ اختیاری ندارد و هر آنچه که هست خواست الهی می‌باشد و اگر خدا می‌خواست غیر این چیزی که هست می‌شد. این روایت با مفاد ظاهری آیه همپوشانی کامل دارد.
5.1. اثبات نسبت بین نسل‌ها و نسب‌ها: خداوند بین همه‌ی انسان‌هایی که خلق کرده است و خلق می‌کند اتصال و رابطه‌ی خاص برقرار نموده است، در روایتی از امام رضا به نقل از پیامبر بیان شده، زمانی که نطفه در رحم استقرار میابد، شباهتی که بین زن و مرد است تا حضرت آدم و حضرت حوّا از نسل‌های منسوب به آن انسان به وجود آمده را جمع می‌کند.با همین مفهوم و الفاظ متفاوت، روایاتی در تفسیر الدرالمنثور به نقل از پیامبر بیان شده است.
در روایت دیگری از امام حسن همین ارث بردن شباهت‌ها را به طور خصوص در مورد أهل بیت تک تک نام می‌برند که هر کس از چه کسی شباهتی به ارث برده است، که در فصل دوم به آن خواهیم پرداخت.
این روایات در شرح آیه‌ی هشتم سوره وارد شده‌اند. مسلم است همه‌ی این دست، روایات، اشاره دارد به این که ایجاد همه‌ی شباهت‌ها بین نسب‌ها و خویشاوندان و نسل‌ها از هر جهت که باشد در طریق قضای الهی قرار می‌گیرد و این مقتضیات و تأ‌ثیرات طبیعی که در مسیر قضا‌ واقع می‌شود در طول قدرت الهی است. همان طور که در آیه اشاره شد اراده‌ی الهی است که چگونگی صورتبندی انسان را بعد از خلق و معتدل ساختن او تعیین می‌کند و اوست که معین می‌کند هر شخصی از چه نسلی و نسبی شباهتی به ارث برد.
6.1. انسان و فرشتگان محافظ: خداوند برای اتمام حجت، فرشتگانی را بر هر انسان گمارده است تا راه هر گونه عذر و بهانه را بر او ببندد. در روایات ذیل این بحث به چندین موضوع پرداخته شده است که آنها را در دو دسته بیان می‌کنیم؛
الف) روایات همراه با بیان آیه: در میان روایات وارده‌ی متناسب با این قسمت تنها یک روایت است که به آیه اشاره دارد، به شرح ذیل؛
تعداد فرشتگان گمارده شده بر انسان: در روایتی از پیامبر است که بیان شده، بر انسان فرشتگان متعددی گمارده شده است، فرشته‌ای بر سمت راست که اعمال نیک و فرشته‌ای بر سمت چپ که اعمال بد را می‌نویسند، فرشتگانی در پیش رو و پشت سر، فرشته‌ی قبض روح بر پیشانی و دو فرشته بر لب‌ها برای ثبت عمل صلوات فرستادن و فرشته‌ای ایستاده بر تو و دو فرشته بر چشمان تو قرار دارند که در کل 10 فرشته در روز و 10 فرشته در شب بر انسان گمارده شده است. و هر کدام به نوعی محافظت از انسان را به عهده دارند. در این روایت برای هر گروه از فرشتگان آیه‌ای از قرآن بیان می‌شود که پس از بیان همه، به آیه‌ی (10) سوره اشاره می‌کند، گویی همه‌ی فرشتگان نام برده شده همان محافظینی هستند که خداوند برای هر انسانی قرار داده است و در آیه به آن اشاره دارد.
ب) روایات بدون اشاره به آیه: در تعدادی از روایات به هیچ آیه‌ای اشاره نشده است اما از آن جهت که در مورد فرشتگان گماشته شده بر انسان می‌باشد مرتبط با آیات (10ـ12) سوره‌ی إنفطار است.
1ـ علت گماشتن فرشتگان محافظ: از آن جهت که هر کار خداوند بر اساس حکمت می‌باشد، در روایتی از امام صادق علت حضور فرشتگان نویسنده بر انسان، سخت کوشی بیشتر او در اطاعت از خداوند و جلوگیری از معصیت و دور کردن شیا‌طین سرکش و همچنین محافظت انسان از جانوران زمین و آفات بسیار که انسان آنها را نمی‌بیند تا آن زمان که مرگ انسان فرا رسد، بیان شده است. این روایت هم به محافظ بودن فرشتگان از هر جهت و هم به محافظ اعمال بودن آنها از طریق ثبت عمل اشاره دارد که در مقام شرح و بسط آیات (10ـ12) می‌باشد و چون آنها به اعمال انسان آگاه هستند پس باید در اطاعت خدا سخت کوشی کرد و از آنها حیا نمود.
2ـ تعداد فرشتگان ثبت اعمال و زمان حضور آنها: چهار فرشته هستند که فقط وظیفه‌ی نوشتن اعمال انسان را به عهده دارند، دو فرشته مخصوص روز و دو فرشته مخصوص شب می‌باشند که هر کدام در زمان حضور وظیفه‌ای دارد یکی اعمال نیک را و دیگری گناهان را ثبت می‌کند و پس از مرگ متناسب هر انسان متناسب با عملش، شامل دعا یا نفرین آنها می‌شود. در روایتی به نقل از معصوم به مفهوم بالا اشاره شده است.
3ـ مهلتی برای ثبت گناه، کرامتی از فرشتگان: بزرگواری فرشتگان در میزان مهلتی است که به إذن الهی به آنها داده می‌شود تا در ثبت گناه مدتی معلوم را تأمل کنند.
در دو روایت از امام صادق کیفیت کرامت فرشتگان بیان می‌شود به این صورت که وقتی بنده‌ای گناه کند در ثبت آن تا هفت ساعت، تأمّل می‌کنند به این امید که بنده تو‌به کند و استغفار نماید یا عمل نیکی انجام دهد تا عمل بدش محو شود اگر چنین کرد، گناهش را ثبت نمی‌کنند.
در روایتی دیگر از امام صادق بیان شده که خداوند کریم به فرشتگان این نوع کرامت را عنایت کرده است. خداوند طبق این روایا‌ت به بنده‌ی گنهکار در مدت هفت ساعت مهلت می‌دهد تا از گناهی که کرده است توبه کند، اگر توبه نکرد آن هنگام گناهش را ثبت می‌کند. انسان مؤمن حتی پس از 20 سال گناهش به یادش می‌آید و توبه می‌کند ولی انسان کافر در همان ساعت گناهی که انجام داده است را فراموش می‌کند.
در روایتی از امام کاظم به کریم بودن خداوند از طریق متفا‌وت بودن برخورد فرشتگان با بنده‌، متناسب با حال او اشاره شده به این صورت که بنده‌ی مؤمن به هنگام بیماری برای ثبت گناهش، مورد لطف خاص الهی قرار می‌گیرد.در این روایت به خوبی دیده می‌شود که کرامت فرشتگان از کرامت خداوند متعال است به این صورت که خداوند دستور می‌دهد به فرشتگان که گناه بنده‌ی مؤمن را در حالت بیماری ثبت نکنند و آنها نیز مطیع و فرمانبردارند.
این روایت نمونه‌ای از ستر و پوشاندن گناه انسان است که در روایت امام علی ذیل عنوان جهل سبب غرور به آن پرداخته شد.
4ـ نتیجه‌ی استغفار از گناه: طلب بخشش و توبه از گناه نتیجه‌ی درخشانی برای انسان دارد. در تفسیر الدرالمنثور روایتی از پیامبر آمده است که فرشتگان محافظ، روزانه عمل انسان را به سوی خداوند بالا می‌برند، اگر اول و آخر صحیـفه‌ی عمل انسانی استغـفار و طلب بخشش ثبت شده باشد خداوند می‌فرمایند: آنچه که در میـان دو

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد درمورد اعتبار امر مختومه

بستن منو