منبع تحقیق درباره خصوصیات اجتماعی

منبع تحقیق درباره خصوصیات اجتماعی

دانلود پایان نامه

 

د: تصور و پندار فرد در مورد خود: تصور و نحوهی تفکر فرد، دربارهی ویژگیها و استعدادهای مختلف خود، خویشتنپنداری او را تشکیل میدهند (شاملو، 1382: 144-142).
2-2-4-5-5-نظریهی آلپورت
به عقیدهی آلپورت، فرد بالغ داراى یک فهم واقع بینانه از خود مىباشد. او قادر است خود را همانجور که هست ببیند، هم نقاط خوب و هم نقاط بد خودش را. آلپورت بیان مىدارد که خودآگاهی ارتباطى است بین آنچه فرد واقعا هست و آنچه فکر مىکند مىتواند باشد (ارتباط بین خود واقعى و خود آرمانى). او اظهار کرده است شخصى که به خود بصیرت دارد، معمولا با دیگر افراد ارتباطات بهترى دارد. وى ارتباطات واقعیترى را با دیگران برقرار مىکند و از طریق همین توانایى، مىتواند ارزیابى بهتری از خود و دیگران داشته باشد. چنین شخصى در زندگى و مسائل مربوط به آن، صد درصد خشک و جدى و غیرقابل انعطاف نیست، بلکه گاهى با حوصله و شوخ طبعى از کنار مسائل مىگذرد. این فرد، هرگز دیگران را به مسخره نمىگیرد و آگاهانه و از روی منطق به قضاوت کردن میپردازد. آلپورت با مطرح کردن واژهی “خویشتن” به جای واژهی “خود” امیدوار بود شاید بتواند از ابهامها و تناقضهای واژهی خود بکاهد. وی خویشتن را منحصر به یک فرد میداند که خود و تمامی مسائل فرد را در بر میگیرند. به عبارتی دیگر، خویشتن را “منی که احساس میکند و میشناسد” میخواند.
2-2-4-5-6-نظریهی ویلیام جیمز
جیمز اولین فردی بود که اظهار نمود، شخص از خودهای متعددی تشکیل شده است. به عنوان مثال از دیدگاه او خود واقعی آن چیزی است، که شخص واقعا معتقد است که هست. خود آرمانی چیزی است که شخص میخواهد باشد و خود اجتماعی در ارتباط با شیوهی تفکر و درک دیگران نسبت به شخص است. از دیدگاه او بررسیهای اخیر نشان میدهد، خودپنداره دارای اشکال متنوعی است، که هرکدام از این اشکال در یکی از چهار طبقهی اصلی قرار میگیرد و به خودپندارههای جسمی و روانشناختی مربوط میگردد. این چهار طبقه عبارتند از: خودپندارههای بنیادی، ناپایدار (گذرا)، اجتماعی و آرمانی.
خودپندارهی بنیادی:
بنا به نظر جیمز خودپندارهی بنیادی با خودپندارهی واقعی مطابقت میکند. این خودپنداره شامل عقیدهی شخصی فرد نسبت به شکل ظاهریش، ارزشها، عقاید، آرزوها، شناخت تواناییها و ناتواناییها و نقش و موقعیت او در زندگی است. خودپندارهی بنیادی، خودپندارهای واقع نگر است. شخص، خود را همانگونه که واقعا هست میبیند، نه آنگونه که دوست دارد باشد.
خودپندارهی ناپایدار ( گذرا):
علاوه بر خودپنداره بنیادی، شخص از خودپنداره دیگری به نام خودپنداره ناپایدار برخوردار است. جیمز برای اولین بار خودپنداره بنیادی را بدین صورت تعریف نمود: «خودی که شخص امیدوار است هم اکنون باشد» و «خودی که شخص میترسد باشد» یعنی شخص دارای خودپندارهای است که تا مدتی آن را نگه میدارد و پس از آن رها میکند. خودپنداره گذرا به شرایط یا موقعیتی بستگی دارد که فرد خود را در آن مییابد. موقعیتی که ممکن است مطلوب باشد یا نامطلوب. فردی که سالم و خوشحال است، فردی که از جانب سایرین پذیرفته شده و در هر کاری که تصمیم به انجام آن میگیرد، موفق میشود ممکن است خودپنداره ناپایدار مطلوبتری نسبت به خودپنداره بنیادی داشته باشد. این شخص موقتا خودی را میبیند که اکنون میخواهد باشد.
خودپندارهی اجتماعی
شیوهای که فرد معتقد است دیگران او را مطابق با آن درک میکنند، اساس خودپندارهی اجتماعی را تشکیل میدهد. این نوع خودپنداره «تصویر آئینهای» نیز نامیده میشود. برای مثال در صورتی که مرتبا به کودک صفت شرور بودن را نسبت دهند، او به سرعت تصوری از شیطان و شرور بودن را در رابطه با خود گسترش میدهد. از آنجاییکه خودپنداشتهای اجتماعی از تعاملات اجتماعی سرچشمه میگیرند، مطلوب یا نامطلوب بودن تصورات و درک افراد از خودشان هم، به چگونگی رفتار گروه اجتماعی بستگی دارد. کودک یا بزرگسالی که به خاطر نژاد، رنگ پوست، مذهب و یا طبقهی اجتماعیاش مورد تبعیض واقع شده، در مقایسه با فردی که مورد چنین تبعیضی قرار نگرفته است تصویر نامطلوبتری از خود خواهد داشت. تأثیر خودپندارهی اجتماعی بر روی رفتار شخص به میزان اهمیت عقاید دیگران در رابطه با او و نیز به اینکه کدام اشخاص بانفوذترین افراد در زندگی محسوب میشوند. بستگی دارد. جرسیلد در این رابطه میگوید:
اگر کودکی به خاطر آنچه که هست مورد پذیرش، تأیید و احترام قرار بگیرد در حقیقت به او کمک میشود تا نگرشی در رابطه با خویشتنپذیری اکتساب نموده و برای خود احترام قائل شود. اما در صورتی که افراد شاخص در زندگی مانند ولدین، معلمان و همکلاسیها به تحقیر و سرزنش او بپردازند، به احتمال زیاد نگرشهای نامطلوبی نسبت به خود پیدا خواهد کرد. از آنجایی که کودک خردسال اغلب نسبت به مادر خود پاسخدهنده است، خودپنداره اجتماعی او بر اساس عقیده مادرش نسبت به او شکل میگیرد. در بزرگسالی، خودپنداره اجتماعی نشأت گرفته از عقاید گروه همتایان است (ب‍دار،‌ دزیل‌ و لام‍ارش، 2006‌؛ ‌‌ ترجمهی حمزه گ‍ن‍ج‍ی،1392: 77-73).
خودپندارهی آرمانی
این نوع خودپنداره از ادراکات و احساسات شخص، نسبت به آنچه که میخواهد باشد و آنچه که باید باشد شکل میگیرد. چنین خودپنداشتی، اگر مبتنی بر زندگی واقعی فرد باشد، واقعنگر و در صورتیکه بر زندگی واقعی استوار نباشد، غیر واقعنگر خواهد بود. واقعنگر یا غیر واقعنگر بودن خودپندارهی آرمانی، به این مسئله بستگی دارد که کدام یک از انواع خودپندارهها (بنیادی یا ناپایدار) مسلط گردد. در صورت نفوذ خودپندارهی بنیادی، به احتمال زیاد خودپنداره آرمانی واقعنگر خواهد بود. چراکه خوپندارهی بنیادی بر ارزیابی واقعبینانهی استعدادها و تواناییهای شخص، متکی است. از طرف دیگر در صورت تسلط خودپندارهی گذرا، خودپندارهی آرمانی غیر واقعنگر خواهد بود. زیرا خودپندارهی ناپایدار بر ارزیابی غیر واقعبینانهی تواناییهای فرد متکی است.
بر اساس تقسیمبندی دیگر جیمز به دو نوع خودپنداره اشاره میکند:
خود مفعولی: در سال دوم زندگی این جنبه از خود به وجود میآید و شامل مجموعه چیزهایی است که شخص میتواند مالکیت آنها را بر عهده گیرد از جمله: تواناییها، خصوصیات اجتماعی –شخصیتی و متعلقات مادی.
خود فاعلی: این جنبه از خود ابتدا نمایان میشود و تجارب حاصل از ارتباط با مردم، اشیاء و وقایع را به نحوی کاملا ذهنی سازمان داده و تفسیر میکند. در واقع خود فاعلی، از طبیعت خویش با خبر است و در خود تأمل و تفکر میکند. امروزه به این جنبه از خود، خودپنداره گفته میشود.
به عقیدهی عدهای از نظریه پردازان پیدایش، خود فاعلی در این تشخیص کودکان نهفته است که اعمال خود آنها باعث میشود اشیاء و افراد به صورت قابل پیش بینی واکنش نشان دهند (پروین و جان، بدون سال؛ ترجمهی محمد جعفر جوادی و پروین کدیور، 1386: 154-153).
2-2-4-5-7-دیدگاه اسلام
از دیدگاه اسلام انسان برای رسیدن تکامل، راهی جز شناخت خویش ندارد. برای موجودی که فطرتا دارای حب ذات باشد، کاملا طبیعی است که به خود بپردازد و در صدد شناخت کمالات خویش و راه رسیدن به آنها برآید. پس درک خود، نیازی به دلیلهای پیچیدهی عقلی و تعبدی ندارد و اصراری که ادیان آسمانی و پیشوایان دینی بر خودشناسی و خودپردازی دارند، همگی جنبه ارشادی دارند (مصباح، 1380: 24).
در اینجا برای آشنایی بیشتر به نمونههایی از آیات قرآن و روایات اشاره میشود:

مطلب مرتبط :   خرید پایان نامه حقوق :ملاحظات اقتصادی

Close Menu