منابع پایان نامه ارشد درمورد علامه طباطبایی

منابع پایان نامه ارشد درمورد علامه طباطبایی

دانلود پایان نامه

 

طایفه دیگر از عرفا مراتب وجود را دارای چهار قسم دانسته اند، حضرت جبروت یا ذات مقدسه، ملکوت یا صفات الهیه ، حضرت غیب یا عالم فرشتگان ، حضرت شهادت یا موجودات محسوس، عده ای دیگر نیز مراتب را به سه قسم تنزل دادند که بیان آن گذشت. از میان قوال وآراء فوق آنچه که به حقیقت نزدیک تر می باشد، قول به حضرات خمس می باشدو غالب عرفای مسلمان به این دیدگاه معتقد می باشند . شاید معقول ترین و منطقی ترین ترتیب همین باشد. در واقع می توان گفت که حضرات پنج تا و عوالم شش تا می باشد. اما آیا می توان برای این دیدگاه برهانی اقامه نمود یا خیر، بسیاری از ایشان کوشیده اند که این مطلب رابرهانی نمایند.
عارفان مسلمان بر اساس همین مبنا، بابی را تحت عنوان انسان کامل در ابواب عرفانی گشودند و در باره آن به تفصیل سخن گفته و برخی از ایشان آثار مستقلی را تحریر کردهاند. هر چند تعبیر انسان کامل در قرآن و روایات ذکر نشده است ولی خاستگاه وحیانی دارد.
ابن عربی با توجه به متون دینی، برای انسان دو جهت لاهوتی و ناسوتی را لحاظ نموده است و اتحاد این دو را به نحو حلولی، به این معنا که روح در بدن حال شده باشد را پذیرفته است. همانند حل شدن شراب و آب.
انسان در عرفان دارای این دو وجه است، که این دو وجه آن مبنای یک حقیقتاند، نه دو حقیقت جدای از یکدیگر، این حقیقت واحده دارای سریان جامع و شامل است که باطن لاهوتی آن، مظهر اسم رحمن و ظاهر ناسوتیاش مظهر اسم ظاهر است و با باطن رحمانی به مقام خلافت الهی و مقام ولایت بار مییابد.
باطن او که همان روح انسانی و مصداق «امر ربی» است. «وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی»لذا کنه او ناشناخته و مجهول است و به همین جهت فرشتگان از مقام او جاهل بوده و خلافت او را نپذیرفته و با بهانه« سفک دماء» به او سجده نکردند. غافل از این که انسان مظهر جمال و جلال حق تعالی است و ظهور جامع دارد. با توجه به این مبانی عرفانی، نفس انسانی دارای خصائص و ویژگی هایی است:
الف: جاودانگی نفس
انسان با توجه به نفس قدسیه انسانی، موجودی جاودانه است و هرگز با مرگ فانی نمی شود. علامه طباطبایی میفرمایند، طبق جهانبینی قرآن، حیات انسانی، حیاتی جاودانه است که با مرگ قطع نمیشود و در نتیجه باید روشی را در زندگی اتخاذ کند، که هم به درد این سرای گذران و هم به درد آن سرای جاودان او بخورد. این روش همان است که قرآن آن را دین می نامد.
ب: میل به پرستش
یکی از ویژگیهای نفس انسان گرایش به پرستش است، یعنی احساس خضوع و خشوع در پیشگاه خالق خویش که بهترین راه سعادت و هدایت انسان است. از نگاه علامه در حقیقت همین کشش باطنی است که مظهر خداپرستی را در جهان انسانی به وجود آورده است.
ج: دارا بودن اراده و اختیار
یکی دیگر از شئونات نفس انسان، داشتن اراده است. انسان به حسب خلقتش موجودی است دارای شهود و اراده، تنها اوست که می تواند برای خود هر کاری که می خواهد اختیار کند، ولی در اصل اختیار مجبور است.
د : حقیقت محوری
گرایش به حق و واقعیت از امور فطری نفس انسانی است؛ به این معنا که انسان ذاتا واقعبین و رئالیست است. علامه معتقد است که منطق تعقل، انسان را به سوی عملی تحریک می کند که حق را در آن ببیند. و همین عنصر فطری در نفس انسان او را به سمت حقیقت میکشاند و تمهیدات کمال او را فراهم میسازد. امام در همین راستا عقیده دارند که خدا خواهی و حقیقت طلبی، حقیقت معراج و قرب است.
هـ : کمال خواهی
کمالخواهی، ذاتی همهی موجودات است به این معنا که تمام موجودات عالم از نقص به کمال در حرکتاند. بر اساس نظر امام و علامه، همهی اجزا در نظام آفرینش با سیر تکوینی خود همیشه رو به کمال بوده و انسان در این مسیر به سمت خدا در حرکت است و روزی خواهد رسید که به حرکت خود خاتمه داده و در برابر عظمت و کبرایی او استقلال خود را به کلی از دست میدهد.
حضرت حق در فطرت تمام موجودات، حبّ ذاتى و عشق جبلّى ایداع و ابداع فرموده، که به آن جذبه الهیّه و آتش عشق ربّانى، متوجه به کمال‏ مطلق‏ و طالب و عاشق جمیل على الاطلاق مى‏باشند.
و: مدنیت انسان
شاید برخی از حیوانات قادر به ادامهی حیات فردی بوده باشند ولی ساختار وجودی انسان به نحوی است که او قادر به ادامهی حیات فردی نخواهد بود و اگر بخواهد با تحمل ریاضت به صورت فردی در غارها و مکانهای خلوت به زندگی خویش ادامه دهد قطعا کمال انسانی برای او حاصل نمیشود، لذا اسلام کمال مادی و معنوی حیات او را در کنار همنوعانش در جامعه ممکن میداند. بر این اساس هرگونه انزوا و گوشهگیری که در معانی عرفانی اتخاذ شود، ناصواب خواهد بود زیرا که با اقتضای نفس انسانی ناسازگار است.
فصل دوم
امام و انسانشناسی عرفانی
مقدمه
موضوع انسان، یکی از مهمترین موضوعات در طول تاریخ بوده که اندیشه متفکران زیادی را به خود مشغول داشته است، برخی از اندیشمندان اذعان داشتهاند که مدت بیست سال، حیات علمی خود را مشغول معرفت و شناخت انسان نمودهاند تا این موجود را شناسایی نمایند. برخی توانستهاند تا حدودی او را شناخته و معرفی نمایند، اما عدهای پس از مطالعات زیاد به عجز و ناتوانی خود در شناخت انسان اعتراف نمودهاند در این میان امام خمینی با توجه به نبوغ علمی و بصیرتی که داشتهاند در شناخت انسان بسیار غور نموده و ابعاد مختلف وجود او را مورد مطالعه و بررسی قرار دادهاند، وی با اشراف کامل بر فلسفه و عرفان و اصول و فقه و کلام و بسیاری از علوم، انسان را اعجوبه دهر و پدیدهای بسیار پیچیده میداند که هیچ حدی برای او وجود ندارد؛ انسان تنها موجودی است که در دو جهت کمال و انحطاط حدود و ثغوری برای او نمیباشد و از هر دو طرف قادر است تا بی نهایت پیش رود، در مسیر تکامل توانایی آن را دارد که گوی سبقت را از فرشتگان برباید و مسجود ملائکه قرار گیرد و از طریق عبادت و عبودیت به مقام ربوبیت برسد و ولایت بر نظام طبیعت بلکه ماورای طبیعت پیدا کند و خلافت حق را از آن خود نماید و در جهت انحطاط نیز به حدی سقوط کند که هیچ موجود درندهای به سبعیت و درنده خویی او نرسد.
گفتار اول
حقیقت و ماهیت انسان

مطلب مرتبط :   پایان نامه درمورد میزان تأثیر عوامل

بستن منو