منابع و ماخذ مقاله ترتیب نزول

منابع و ماخذ مقاله ترتیب نزول

دانلود پایان نامه

مکارم شیرازی، زحیلی، حبنکه و سعید حوّی:  

در آغاز سوره به یازده موضوع مهم از عالم خلقت و ذات پاک خداوند براى اثبات معناى رستگارى در گرو تهذیب نفس قسم یاد شده است و در پایان سوره به ذکر نمونه‏اى(قوم ثمود) از اقوام گردنکش که به خاطر ترک تهذیب نفس در شقاوت ابدى فرو رفتند و خداوند آنها را به مجازات شدیدى گرفتار کرد و با اشاره کوتاهى به سرنوشت آنان سوره را پایان مى‏دهد.
بهجت پور:
این سوره به دو بخش تقسیم میشود: بخش اول با یازده سوگند آغاز میشود تا عوامل رستگاری و در مقابل عوامل ناامیدی انسان را بیان کند. در بخش دوم سوره، ثمود را نمونهی اقوامی معرفی کرد که داشتهها و فرصتهایی را پروردگار متعال در اختیارشان گذاشت نابود کردند و گرفتار وبال شدند.
بررسی و جمع بندی محتوای سوره
در گزارش از انسجام، یکپارچگی و ارتباط محتوایی آیات، مفسران، سوره را به شیوههای گوناگونی بخشبندی نمودهاند. عدهای از مفسران به قسمهای ابتدایی سوره توجه نموده و مفسرانی همچون بستانی و مدرسی به قسم خوردن پروردگار نسبت به ظواهر مادی، اشاره ننمودهاند. بستانی رابطهی میان ظواهر مادی با ادامهی آیات سوره را بیان ننموده است. مدرسی سخنی از قوم ثمود به میان نیاورده است. مکارم شیرازی، زحیلی، حبنکه، سعید حوّی و بهجت پور، دیدگاه یکسانی نسبت به محتوای سوره ارائه نمودهاند؛ بنابراین در جمعبندی محتوای سوره میتوان نظرات آنان را برگزید.
26-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف
طبرسی:
خداوند متعال سورهی بلد را با سخن از آتش فروبسته، پایان داد و در این سوره، راه نجات و رستگارى از آن را تزکیه نفس از اخلاق رذیله بیان مینماید.
سعید حوّی:
– در سوره بلد میفرماید:(وَ هَدَیْناهُ النَّجْدَیْن) و در سوره شمس میفرماید:( وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها* فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها).
– سورهی بلد، انجام کارهای نیکو را به عنوان گردنههای روح آدمی معرفی مینماید و این سوره، انسان را برای انجام اعمال صالح، به پاکیزگی جان، دعوت مینماید(قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها * وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها).
– در سورهی فجر سخن از قوم ثمود است(وَ ثَمُودَ الَّذینَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ*وَ فِرْعَوْنَ ذِی الْأَوْتادِ*الَّذینَ طَغَوْا فِی الْبِلادِ*فَأَکْثَرُوا فیهَا الْفَسادَ*فَصَبَّ عَلَیْهِمْ رَبُّکَ سَوْطَ عَذاب) و در این سوره، نمونهای از طغیانگری این قوم را بیان مینماید.
مراغی، زحیلی و سیوطی:
1- در سورهی بلد، اصحاب یمین و شمال را معرفی مینماید. در این سوره نیز سخن از این دو گروه است،(قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها * وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها) .
2- در سورهی بلد، به سرنوشت کافران در روز قیامت میپردازد و در این سوره احوالات آنان را در دنیا بیان مینماید.
(سیوطی به شماره 1 اشاره نموده است.)
جعفر شرف الدین:
سیاق هر دو سوره(بینه و شمس)، تشویق و ترساندن است.
26-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول
بهجت پور:
از سورهی کافرون به تدریج، برخی مؤلفههای شکلگیری جامعهی اسلامی مورد توجه قرار گرفت. در سورههای توحید و نجم حقیقت توحید و پیراستگی آن از توهمات مشرکانه بیان گردید، در سورهی عبس به تقدم و ارزش پیوستگان به نهضت اسلامی پیامبر اکرم9 توجه داده شد. در سورهی قدر انتساب قرآن به خدای متعال و ارزش و جایگاه بالای این کتاب در سرنوشت موجودات مختار مطرح گردید، این مباحث به شکل عمده به رابطهی انسان و خدا پرداخته است. خداوند در سورهی شمس به ضرورت پرداختن انسان به خود، مدیریت داشتههای خود و شکوفایی ظرفیتهای درونیاش، برای رسیدن به کمال و رهایی از خطرها توجه میدهد. البته درکنار برنامههای اصلاحی و تعیین معیارهایی برای شکلگیری جامعهی اسلامی به ادامهی موضعگیری خود(تغییر و برخورد با جریانی را که در برابر تغییر مقاومت میکردند)، میپردازد و همان طور که در سورههای توحید، نجم و عبس ملاحظه کردید، بخش قابل توجهی از این سورهها به دفع شبهات، نقد باورها و رفتارها و حتی تهدید مشرکان، اختصاص یافت.
پروردگار حکیم در سورهی شمس نیز به بیان جریان قوم ثمود و تکذیب حضرت صالح7 و مقاومت آنان در برابر او پرداخته و عاقبت وخیم این قوم که از مسیر تزکیه خارج شده و رو به طغیان آوردند را یادآوری میکند، تا با عبرتگیری از آن ماجرا مقاومتها در برابر دعوت حضرت محمّد9 شکسته شود و مردم از مسیر مخالفت و مقاومت بازگردند.
بررسی و جمعبندی ارتباط سوره
طبرسی این سوره را راهکاری برا نجات از آتش جهنم، آیه پایانی سورهی بلد، میداند. جعفر شرف الدین، محتوا و سیاق هر دو سورهی شمس و بلد را مقایسه و ارتباط نسبتا خوبی در ترتیب مصحفی بیان نموده است. دیگر مفسران تنها به مقایسه آیه به آیه دو سوره اکتفا نموده و ارتباطهای قابل توجهی ذکر ننمودهاند. استاد بهجتپور با توجه به سیر نزولی نگاهی جامع به محتوا و مقصود سوره نموده است که شایسته به نظر میرسد.

مطلب مرتبط :   تحقیق رایگان با موضوع روانشناسی اجتماعی

بستن منو