منابع و ماخذ مقاله اندیشه اسلامی

منابع و ماخذ مقاله اندیشه اسلامی

دانلود پایان نامه

 

گذشت که پیامبر اکرم9 مأموریت داشت تا در اردوگاه شرک خیمه زند و ضرورت تغییر را به آنان گوشزد کند. افرادی را در خیمهی اسلام جمع کند و آنان را تا قافلهی کمال رستگاری رهبری نماید. این مهم در سایهی قرآن به انجام میرسید.
در سورههای آغاز نزول، به طور عمده، مبانی و مؤلفههای تغییر بر مردم خوانده شد و آفتهایی که انسان را به شقاوت و ناکامی میکشاند، تذکر داد. از سورهی کافرون(مکی 18)، جریان دینی و اسلامی متمایز در معبود و دین، در مقابل جریان کفر شکل گرفت. هر چند پیامبر اکرم9 نماد این جریان بود، اما به تدریج جمعی به این حرکت پیوستند. این گروه اعتقاداتی داشتند که در سورههای توحید (مکی 22)، تا تین (مکی 28)، بیان شد. به طور عمده تفاوت این دو گروه و چالشهایی که با یکدیگر در عرصه اجتماع پیدا میکردند و بیان فرجام و نهایت کار هر گروه، بخش قابل توجهی از محتویات و سور آینده را به خود اختصاص میدهد.
در این میان مهمترین و اولین موضوع تربیتی، مربوط به قیامت و تحولات پایان هستی است. تفاوت فرجامها، گزارش وقایع آن جهان، توضیح مراحل انتقال به آن جهان، دلائل و ضرورتهای وجود آخرت و دفع شبهات مطرح شده و پاسخ به سوالات احتمالی، که از سورهی تین مورد عنایت پروردگار حکیم قرار گرفته است در این سوره ادامه مییابد.
بررسی و جمعبندی ارتباط سوره
مفسران تنها به مقایسه آیه به آیه، موضوعات و یا مقصود دو سوره اکتفا نموده و ارتباطهای قابل توجهی ذکر ننمودهاند. استاد بهجتپور، با توجه به سیر نزولی و سیر هدایتی انسان نگاهی جامع به محتوا و مقصود سوره نمودهاند.
نتیجهگیری و پیشنهادها
به عنوان نتیجهی پایانی از پژوهش حاضر میتوان گفت که هر سوره از قرآن کریم، هدفی خاصی را دنبال نموده که آن هدف را میتوان با دقت در ملاکهایی چون، آیات ابتدایی، سیاق و فضای نزول و… بدست آورد که در زیر سایهی آن مجموعهی آیات و مضامین، سامان یافته و خط بطلانی بر عدم یکپارچگی آیات درون سوره کشید و بر اساس آن میتوان تناسب سور را برقرار کرد و همچنین بایستی گفت که تناسب سور در ترتیب نزول معقولتر از ترتیب مصحفی است.
به نظر میرسد تفسیری جامع و کامل است که به تبیین شناسهای از سوره، غرض واحد، سازوارگی متناسب با غرض و ارتباطی که در جهت تحول، هدایت و تربیت خوانندگان است بپردازد. از میان تفاسیری که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت، مشاهده گردید که دستهای از تفاسیر تنها به برخی از موارد بالا اشاره نموده و مواردی را اصلا مورد توجه قرار ندادهاند. به عنوان مثال تفاسیری همچون: الحدیث، مراغی، احسن الحدیث و نمونه، به ندرت به سازوارگی و هماهنگی مجموعه آیات یک سوره اشاره نمودهاند و برخی تفاسیر چون المیزان و فی ظلال القرآن در بسیاری از سور، به بیان مقصودی واحد برای سوره پرداخته و سعی در برقراری ارتباط مجموعه آیات سوره نمودهاند. در زمینهی بیان تناسب سور نیز دیده میشود که دستهای از مفسران به ارتباط بین سورهها توجه ننموده و عدهای دیگر قائل به تناسب مصحفی بوده و با تکلف فراوان ارتباط محدودی بین سور بیان نمودهاند. تنها جویباری و البته بهجتپور توانسته است به طور منطقی و با توجه به درون مایهی هر سوره با سور پیشین خود ارتباط برقرار نماید. به نظر میرسد از میان تفاسیر بررسی شده در این پژوهش، تفسیر همگام با وحی، چهار مشخصهای که برای یک تفسیر جامع از یک سوره بیان نمودیم را به خوبی چینش نموده و خواننده را از سردرگمی و حیرت در میآورد.
از آنجا که در اذهان عمومی مطالب قرآن به صورت پراکنده و گیسخته، جلوه مینماید، در راستای تصحیح این نوع نگرش به جامعهی علمی و مفسرین، پیشنهاد میشود که به غرض واحد سورهها به عنوان محور و راههای دستیابی آنها توجه ویژه نموده تا براساس آن محتویات سوره را هماهنگ و یکپارچه کرده و به اعتقاد مستشرقان، مبنی بر پراکندهگویی و بریده بریده بودن مضامین سور قرآن خط بطلانی بکشند و هر یک از سور قرآن را در مجموعهای منسجم، منضبط و منظم برای خوانندگان، به صورت اجمالی ارائه نمایند.
کتابنامه
قرآن
آذرنوش، آذرتاش، فرهنگ معاصر عربی- فارسی، تهران: نشرنی، دوازدهم، 1389.
آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415ق.
ابن عاشور، محمد بن طاهر، التحریر و التنویر، تونس: دار بوسلامه للنشر و التوزیع، 1999م.
ابن فارس، مقاییس اللغه، بیروت: دارالاحیا، بی چا.
ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دارصادر، سوم، 1414 ق.
ایازى، سید محمد على، چهره پیوسته قرآن، تهران: نشر هستى نما،1380ش.
الباقلانى، ابوبکر محمد بن الطیب، اعجاز القرآن، بیروت: دارالکتب العلمیه، اول، 1421.
البستانی، فواد افرام، فرهنگ ابجدی الفبائی عربی – فارسی، ترجمه رضا مهیار، تهران: انتشارات اسلامی، 1370 ش.
البستانی، محمود، تفسیر البنائی للقرآن الکریم، موسسه الطبع التابعه للآستانه الرضویه المقدسه، اول، 1424ق – 1382 ش.
البقاعی، برهان الدین أبو الحسن إبراهیم بن عمر، نظم الدرر فی تناسب الآیات و السور، الهند: دائره المعارف العثمانیه،1396 ه- 1976م.
بهجتپور، عبدالکریم، تفسیر تنزیلی، مبانی، اصول، قواعد، فوائد، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1390.
بهجتپور، عبدالکریم، همگام با وحی تفسیر تنزیلی(به ترتیب نزول)، قم: تمهید، اول، 1390.
جعفر شرف الدین، الموسوعه القرآنیه، خصائص السور، بیروت: دار التقریب بین المذاهب الاسلامیه، اول، 1420 ق.
حبنکه المیدانی، عبد الرحمن حسن، معارج التفکر و دقائق التدبر، دمشق: دار القلم، اول، 1423ﻫ ق- 2002م.

مطلب مرتبط :   تحقیق رایگان درباره طبقه بندی هدفهای آموزشی

بستن منو