منابع مقاله درباره رشد و توسعه اقتصادی

منابع مقاله درباره رشد و توسعه اقتصادی

دانلود پایان نامه

2-3-2-تعریف اقتصاد شهری  

ارائه تعریفی جامع و مانع از اقتصاد شهری، همچون اکثر شاخههای علمی، به ویژه شاخههای علوم انسانی کار دشواری است. که این کار با مشکلات عمدهای چون مشخص نبودن مرز فیزیکی اقتصاد شهری به علت عملکرد اقتصادی شهر در یک سیستم باز میباشد. (Button,1976,3)
اقتصاد شهری یکی از رشتههای تخصصی اقتصاد است که در آن اقتصاددانان با استفاده از ابزارهای اقتصادی، مسایل و مشکلات یک منطقه شهری را مورد بررسی و ارزیابی قرار میدهند.(عابدین درکوش،1380،2)
سولیوان اقتصاد شهری را چنین تعریف کرده است: اقتصاد شهری مطالعهی انتخاب مکانی بنگاهها و خانوارهاست. شاخههای دیگر اقتصاد، جنبههای مکانی تصمیمگیری را نادیده انگاشته و فرض راحت و غیرواقع بینانهای را به کار میبرند که تمام تولید و مصرف در یک نقطه از مکان انجام میشود. در مقابل، اقتصاد شهری به بررسی موضوع کجایی انجام فعالیتهای اقتصادی میپردازد. در اقتصاد شهری، یک سرپرست خانوار انتخاب میکند که کجا کار کند. به همین منوال، یک بنگاه به انتخاب محل احداث کارخانه، اداره یا فروشگاهش میپردازد.(سولیوان،1386،3-2)
در اقتصاد شهری چگونگی تولید وتوزیع کالاها وخدمات، نه تنها در داخل یک شهر، بلکه بین شهرها و مناطق شهری بررسی میشود.(عابدین درکوش،1380،3)
موضوعات اصلی اقتصاد شهری را میتوان در 6 موضوع دسته بندی کرد: 1- نیروهای بازار در توسعه شهرها، 2- کاربری زمین در داخل شهرها، 3- حمل و نقل شهری، 4- مشکلات و مسائل شهری و مسائل عمومی، 5- مسکن و سیاست عمومی، 6- هزینهها و مالیات دولت محلی (مالیه شهری).(سولیوان،1386،22)
در علم اقتصاد شهری سعی میشود برای توضیح مسائل شهری، ابزارهای اقتصادی به کار گرفته شود، نه اینکه شهر را در مطالعات اقتصادی وارد کنند. اقتصاد شهری بر خلاف علم اقتصاد مجرد، به کارگر به عنوان یک عامل تولید کننده نگاه نمیکند بلکه او را به عنوان یک مصرفکننده، یک رأی دهنده، فردی که موجب شلوغی، موجب آلودگی محیط میشود و بالاخره فردی که درگیر مسائل و مشکلات شهری است مینگرد. اقتصاد شهری هم مسائل بین شهری و هم مسائل درون شهری را مورد بررسی قرار میدهد. (قره نژاد،1377)
در واقع اقتصاد شهری از نظریههای اقتصاد خرد وکلان برای حل مسائل و مشکلات شهری بهره میبرد. مسائلی مانند درآمد، تورم، بیکاری، هزینههای دولتی، صادرات و واردات در سطح یک شهر یا مناطق شهر با اقتصادکلان و مسائل واحدهای کوچک مانند کارخانه و خانوار در شهر از طریق اقتصاد خرد مورد بررسی و تحلیل قرار میگیرد. شناخت نظریههای اقتصاد خرد و کلان برای توضیح حقایق شهری پایه و اساس است، ولی دامنه استفاده از این نظریهها برای توضیح حقایق شهری محدود است زیرا مسائل شهری زیادی در اقتصاد شهری وجود دارد که امکان بررسی آنها بدون در نظر گرفتن فضا و فاصله وجود ندارد، در صورتی که نظریههای اقتصاد خرد و کلان برای توضیح حقایق اقتصادی آنها را در نظر نمیگیرند. در ضمن اقتصاد کلان در بررسی مسائل چند جانبهای مانند اشتغال، درآمد و تولید با محدودیت نظریهای مواجه است. (عابدین درکوش، 1380،3)
مطالعات اقتصاد شهری به دنبال پاسخ به این پرسشهاست: چرا شهرها در جایی که هستند استقرار یافتهاند؟ چرا بعضی از آنها بزرگ و بعضی دیگر کوچکاند؟ ماهیت و آثار اقتصادی یک شهر چیست؟ عوامل اقتصادی و فضایی رشد یا رکود مناطق شهری کدامند؟ دولتهای محلی در رشد مناطق شهری چه نقشی دارند؟ ملاکهای انتخاب محل سکونت خانوارها و بنگاههای اقتصادی در داخل شهر چیست؟ اثر تمرکز افراد در یک منطقه بر روی فقر و آلودگی محیط چگونه است؟ دلایل تحرک عوامل تولید (سرمایه و نیروی کار) در بین شهرها کدامند؟ اقتصاددانان شهری میکوشند با استفاده از نظریههای اقتصاد خرد و کلان همراه با تکنیکهای تجزیه و تحلیل کمی و مدلهای آماری پیچیده برای این پرسشها پاسخی علمی و منطقی بیابند.(زنگنه،1389،14)
2-3-3-بازارهای تشکیل دهنده اقتصاد شهری
بازار «زمین» در کنار دو بازار «سرمایه» و «کار»، سه بازار اصلی تشکیل‌دهندۀ اقتصاد شهری هستند. این بازارها جزء جدایی‌ناپذیر و وابسته به یکدیگر هستند. بنابراین شناخت کارکرد سه بازار مذکور در تبیین عملکرد حوزه‌های کلان اقتصاد شهری به منظور باز مهندسی روابط بین آن‌ها برای رسیدن به وضعیت مطلوب اقتصادی، مهم و ضروری است. (استیگ اینمارک،1386)
2-3-3-1- بازار زمین
زمین نهاده‌ای خاص است؛ زیرا برخلاف سرمایه و کار، عرضۀ آن به دلیل نداشتن قابلیت جابجایی، بسیار محدود‌تر است. زمین مهم‌ترین دارایی حقیقی است که دارای چهار ویژگی ذیل است: (مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، 1388)
عدم امکان جابجایی (ثبات فضایی): این ویژگی، زمین را نسبت به سایر کالاها و خدمات که قابل انتقال هستند متمایز می‌کند.
غیرقابل جایگزین بودن: زمین جانشین ندارد این بدین معناست که برای نهادۀ زمین جانشینی وجود ندارد تا بتوان با استفاده از آن، تقاضا را برای آن کاست.
ناهمگن بودن: یکایک قطعات زمین نسبت به سایر زمین‌ها به دلیل ثبات فضایی و ویژگی‌های محیطی مانند خدمات شهری متفاوت هستند.
پایا و با دوام بودن از نظر فیزیکی: زمین را نه می‌توان ساخت و نه نابود کرد. بنابراین هر نسلی باید متعهد باشد که زمین را به عنوان یک منبع مشترک برای آیندگان حفظ کند.
بخش‌های مختلف اقتصاد شهری اعم از مسکن، تولید کالا و خدمات به صورت مستقیم و غیر مستقیم متأثر از بازار زمین شهری هستند. اگر کشوری فاقد استراتژی مناسب در بخش زمین به صورت عام و زمین شهری به صورت خاص باشد، این بازار به تنهایی باعث ناکارآمدی دو بازار دیگر یعنی بازارهای سرمایه و کار می‌شود و در این شرایط، اقتصاد شهر بیمار و ناکارآمد خواهد شد و از آنجا که اقتصاد شهری بخشِ اعظمِ اقتصاد هر کشور راتشکیل می‌دهد، ناکارآمدی یاد شده به کل اقتصاد کشور سرایت خواهد کرد. (همان منبع)
بازار زمین شهری مستقیماً بر شرایط زیست ‎محیطی شهر و کیفیت زندگی شهری تأثیرگذار است. پیش ‎نیاز شهرهای با عملکرد مناسب اقتصادی، وجود بازارهای زمین عادلانه و کارآمد است. بخش‎های دیگر اقتصاد شهری اعم از مسکن، تولید کالا و خدمات هم به‎صورت مستقیم و غیرمستقیم متأثر از بازار زمین شهری است.
2-3-3-2-بازار کار یا سرمایه انسانی
امروزه دیگر کار به عنوان یک عامل کمی در تولید و توسعه مطرح نیست بلکه توجه به کیفیت و کارآیی نیروی کار و افزایش بهرهوری به دلیل آثار و نتایج سودمند آن بسیار زیاد میباشد. سرمایه گذاری در نیروی انسانی و اعتلای کیفیت نیروی کار یکی از زمینهها و راههای اصلی و اساسی افزایش بهرهوری و تسریع رشد اقتصادی جامعه است. در بررسیهای اقتصادی میتوان گفت که سرمایه انسانی یک مفهوم کاملاً «اقتصادی» است در واقع خصوصیات کیفی انسان، نوعی سرمایه است؛ چرا که این خصوصیات میتواند موجب بهرهوری و تولید بیشتر و درآمد و رفاه بیشتر شود.
بازار کار به عنوان حلقه ارتباطی بین طرف عرضه و تقاضا نقش مهمی را در به تعادل رساندن اقتصاد و ایجاد رفاه عمومی به عهده دارد. علاوه بر این، از آنجایی که تحرک بازار کار می‌تواند به عنوان یکی از شرایط لازم برای کارآیی و تحرک سایر بازارها به شمار آید، وضع بازار کار به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های رشد و توسعه اقتصادی در نظر گرفته می‌شود. بازار کار از این جهت که تعیین کننده وضعیت اقتصادی قشر وسیع جامعه میباشد از اهمیت تاریخی برخوردار است.
2-3-3-3-بازار سرمایه
سرمایه و منابع مادی عامل تعیین کننده در تولید اقتصادی و فرآوریها است. سرمایه به دو شکل در تولید نقش ایفا میکند: ۱- سرمایه به عنوان ثروت و پشتوانه کار؛ 2- سرمایه به معنای منابع تولید و مواد خام.

مطلب مرتبط :   اقدامات تأمینی و تربیتی

بستن منو