مقاله رایگان درباره محکم و متشابه

مقاله رایگان درباره محکم و متشابه

دانلود پایان نامه

 

سوم در زمان عثمان.
امااینکه جمع قرآن در زمان عثمان به چه معناست و چه علتی باعث شد تا عثمان نیز به فکر جمع‌آوری قرآن بیافتد؟ روایاتی دراین زمینه مطرح شده‌است.که در مجموع می‌توان گفت:
علت اصلی اقدام عثمان در جمع‌آوری قرآن را نگرانی حذیفه بن یمان فرمانده جنگی ایشان از اختلاف قرائت بوجود آمده در بین مردم شام گفته‌اند.وی بعد از بازگشت از شام وقتی به مدینه رسید نزد عثمان رفت، و گفت: ادرک هذه‌الامّه قبل ان یختلفوا اختلاف الیهود و انصاری این امت را قبل از آنکه‌هم چون یهود و نصاری (در کتاب الهی خود) اختلاف کنند دریاب.
اما از مجموع روایات مختلفی که در این نیز مطرح شده‌است. نتیجه گرفته می‌شود که‌انچه در آن دوران صورت پذیرفته جمع یا تدوین جدیدی نبوده‌است بلکه عثمان گروهی را انتخاب نمود تا از روی مصحف ابوبکر نسخه‌برداری کنند و هدفش هم از این کار متحد نمودن شکل نگارش قرآن واز میان بردن اختلاف قرائت‌ها بوده‌است.
بنابراین جمع قرآن به معنای متحد کردن قرائتها در زمان خود عثمان هم مورد توجه و پسند جامعه مسلمانان قرار گرفت و اختلاف قابل توجهی در این باره گزارش نشده؛ و همه مسلمین قرآن را به طور کامل پذیرفتند چون وی قرآن را از روی صحف و مصحف جمع‌آوری شده در زمان پیامبر| وابوبکرنسخه‌برداری کرد وغالب اصحاب پیامبر نیز که در زمان پیامبر خود کاتب وحی بودند هنوز زنده بودند و ممکن نبود که کوچکترین تغییری در ترتیب آیات و کلماتش داده شود و اینکه بعد از گذشت 14 قرن از این ماجرا همه فرقه‌های مختلف اسلامی ‌درباره قرآن متحد القول هستند و آن را از هر گونه تحریف و دستبرد و تغییر و تبدیل مصون و محفوظ می‌دانند.
بحث در خصوص جمع‌آوری قرآن بوسیله‌امام علی × حساسیّت بیشتر و طبیعتاً با دقت بیشتر و بررسی مفصل‌تر باید انجام گیرد که ‌از حوصله ‌این پژوهش خارج است اما بطوراجمال به آن می‌پردازیم. البته دراین زمینه نیزروایات مختلفی آمده که علی × رامدوّن قرآن معرفی نموده‌است که به بعضی ازآنها اشاره می‌کنیم بطور مثال:
(نخستین کسی که پس از رحلت پیامبر اکرم| به جمع قرآن همت گماشت و آنرا برای حفظ از هر دگرگونی گرد آورد؛ علی بن ابی طالب × بود. )
حسن بن دینار از قول محمد بن سیرین چنین روایت کرده‌است:وقتی ابوبکر بر مسندخلافت نشست وعلی × خانه نشین شد مرد مؤمنی به‌ابوبکر گفت: علی × از تواکراه دارد، ابوبکر، علی رافراخواند و گفت آیا درست است که تو از من اکراه داری؟ علی × فرمود: من از تو اکراه ندارم اما چون رسولالله|به ملکوت اعلی پیوسته و قرآن جمع‌آوری نشده ‌است می‌ترسم چیزی از قرآن، کم یا زیاد شود، سوگند یاد کرده‌ام جز برای نماز بیرون نیایم تا قرآن را جمع‌آوری کنم. ابوبکر گفت: اگر چنین است پس کاری نیکو انجام می‌دهی.
علیرغم اینکه علماء اهل سنت بر حسب اختلاف نظر، نام چهار نفر را به عنوان نخستین جامع و مدون قرآن نام می‌برند در عین حال آنکه‌از دیدگاه علماء فریقین به عنوان اولین مدون قرآن نظرها را جلب می‌کند علی × است.این چهار تن عبارتنداز:علی، ابوبکر، عمر، سالم(مولی حذیفه)؛ولی در رأس این چهار تن بر طبق گواهی مدارک اهل سنت علی ×قرار دارد.
پس در این که علی ×بعد از رحلت پیامبر| به جمع‌آوری قرآن همت گماشت شکی نیست و این نمونه‌ای از احادیث مربوط به‌این موضوع بود. اما همان طور که گفتیم جمع و تدوین قرآن در زمان حیات رسول الله| تحت اشراف ایشان صورت گرفت و رسول خدا| حتی محل آیات و سوره‌ها را طبق دستور وحی تعیین می‌فرمود.
حال این سوال مطرح می‌شود که‌اگر قرآن به صورت مجموعه مدوّنی در آمده پس اقدام و اهتمام علی × بعد از وفات پیامبر خدا| در مورد جمع قرآن چه معنی دارد؟ که‌ان حضرت مدّتی ردا بدونش نگیرد تا قرآن را جمع‌آوری کند.؟
البته پاسخ به‌این سوال نیز خود یک کار تحقیقاتی گسترده خواهد شد وما به‌اجبار از آن صرف نظر می‌کنیم چون پاسخهای متعدد وگاهی نیز مخالف داده شده‌است بطوری که می‌توان گفت؛ شاید همین اختلاف نظرها باشد که پاسخ به سوال و شاید به عبارتی شبهۀ مطرح شده را کمی‌مشکل نموده‌است.
بطور مثال مرحوم آیت الله معرفت ضمن معرفی ویژگی های مصحف علی ×می‌نویسد: «در مصحف علی × ترتیب دقیق آیات و سور طبق نزول آنها بوده‌است. مکی پیش از مدنی در این مصحف رعایت شده بود و کاملاً مراحل و سیر تاریخی نزول آیات در آن روشن بود و بدین وسیله سیر تشریع و احکام مخصوصاً مساله ناسخ و منسوخ در قرآن فهمیده می‌شد.
دکتر حجتی نیز بعد از ذکر چند دلیل مبنی بر اینکه ترتیب قرآن موجود بر خلاف ترتیب نزول بوده‌است این گونه نتیجه گیری نموده‌است که: بر طبق شواهد و مدارک فراوان، قرآنی را که‌امام علی × پس از وفات پیامبر|مرتب ساخت بر طبق ترتیب نزول بوده‌است.
اما یکی از نویسندگان معاصر که در زمینه قرآن، پژوهشهای مختلفی را انجام داده‌است در جهت پاسخ دادن به پرسشها و شبهات پیرامون مصحف امام علی ×کتابی نوشته و به طور مسبوط به بررسی روایات موجود در این زمینه پرداخته‌است و مخالفت خود را به طور صریح درباره به ترتیب نزول بودن مصحف امام علی × مطرح نموده‌است.
برخی نیز معتقدند که؛علی × هردو نوع مصحف را داشته‌است هم مصحف که به ترتیب نزول باشد و
هم مصحفی که به ترتیب قرآن موجود بوده.
بنابراین با توجه به‌اینکه‌امام علی × از زمان نزول قرآن هر چه را که پیامبر اکرم|در رابطه با تفسیر آیات یا شان نزول آنها، مشخص کردن ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه…. می‌شنید در ذیل آیات ثبت می‌فرموده و شاید به‌همین دلیل باب مدینه ی علم پیامبر| شد؛
بطوری که خود حضرت نیز در نهج البلاغه در خطبه 192 (قاصعه)به مسالۀ حضور دائمی‌در کنار پیامبر|و مشاهده نزول وحی اشاره دارد و می‌فرماید: من همچون بچه شتری که در پی مادرش می‌رود بدنبال پیامبر حرکت می‌کردم و اوهر روز نکته تازه‌ای از اخلاق نیک را برای من آشکار می‌ساخت و مرا فرمان می‌داد به‌او اقتدا کنم.
پس شاید بتوان گفت: که قرآن در زمان پیامبر|کتابت و تحت اشراف و نظر ایشان جمع‌آوری نیز شد و این جمع‌آوری منافاتی با جمع‌آوری امام علی ×بعد از رحلت پیامبر|ندارد چون قرآن جمع‌آوری شده بعد از رحلت پیامبر| همراه با تاویل و تنزیل و شان نزول و…. بود تا زمینه فهم بهتر قرآن برای بشریت فراهم شود و قطعاً این اضافات جزء قرآن نیز نبوده‌است که زمینه تحریف قرآن را فراهم کرده باشد. (الله‌اعلم)
.توقیفی یا اجتهادی بودن ترتیب آیات وسوره‌ها
یکی از بحثهای مهم و چالشی در علوم قرآنی، بحث توقیفی بودن یا اجتهادی بودن ترتیب آیات و سوره‌ها در قرآن است.
توقیفیت به‌این معنا است که، آنچه‌از قرآن به ما رسیده‌از نظر نظم عبارات وترتیب آیات وسوره‌ها همان چیزی است که به دستور خداوند بوده‌است وبا اشارۀ پیامبر اکرم|بوده‌است. این نظریه در مقابل اجتهادی بودن ترتیب قرآن است، یعنی جمع وترتیب آیات بعد از پیامبر| و با نظر واجتهاد صحابه ‌انجام گرفته‌است.
با توجه به‌این تعریف این سوالات مطرح می‌شود که:
این نظم وترتیب موجود در قرآن(کلمات، سوره‌ها، آیات ) چگونه بوجود آمده‌است ؟ آیا به دستور خداوندو بوسیله پیامبر اکرم| بوده‌است ؟ یا اینکه‌آراء و نظرات اصحاب پیامبر |نیز در چینش آیات و سوره‌ها دخالت داشته‌اند؟ یا پیامبر| فقط در چینش کلمات و آیات نظارت داشته و در خصوص ترتیب سوره‌ها دخالت و نظارتی نداشته‌است؟

مطلب مرتبط :   منبع تحقیق درباره کشورهای درحال توسعه

Close Menu