قانون اصول محاکمات حقوقی مصوب

قانون اصول محاکمات حقوقی مصوب

دانلود پایان نامه

 

مبحث اول: فرجام خواهی از سوی طرفین دعوی فرجام
به موجب بند یک ماده 378 قانون آیین دادرسی مدنی، طرفین دعوی، قائم مقام، نمایندگان قانونی و وکلای آن ها میتوانند فرجام خواهی نمایند. این فرجام خواهی را فرجام خواهی اصلی یا فرجام خواهی بی واسطه می نامند.
این فرجام خواهی وقتی صورت می گیرد که محکوم علیه(کلاً یا جزئاً محکوم شده باشد)ابتکار عمل را در دست گیرد و با تقدیم دادخواست فرجامی موجب شود تا پرونده در دیوان عالی کشور جهت رسیدگی فرجامی مطرح شود. در این صورت محکوم علیه طبق ماده 397 قانون آیین دادرسی مدنی با تقدیم دادخواست به دادگاه صادر کننده رای فرجام خواسته، از رای مزبور فرجام خواهی می نماید. مهلت درخواست فرجامی برای اشخاص ساکن در ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج دو ماه می باشد.
با توجه به بند الف ماده 398 قانون آیین دادرسی مدنی، شروع مهلت فرجام خواهی برای احکام و قرارهای صادره از دادگاه تجدید نظر استان از روز ابلاغ آن ها می باشد. به صراحت بند ب ماده اخیر الذکر، از احکام و قرارهای قابل تجدید نظر دادگاه بدوی که نسبت به آن ها تجدید نظر خواهی نشده از تاریخ انقضاء مهلت تجدید نظر می توان فرجام خواهی نمود.
چنانچه فرجام خواهی به واسطه مغایر بودن دو حکم باشد، ماده 399 بیان داشته که ابتدای مهلت فرجام خواهی، تاریخ آخرین ابلاغ هر یک از دو حکم خواهد بود.
دادخواست باید مطابق با شرایط مقرر در ماده 380، 381 و 382 قانون آیین دادرسی تنظیم شود.
شایان ذکر است از آن جا که رسیدگی در دیوان عالی کشور، رسیدگی ماهیت نمی باشد، ورود ثالث و جلب ثالث در رسیدگی فرجامی مجاز نمی باشد.
استثنائات مهلت فرجام خواهی
مهلت فرجام خواهی آنچنان بود که در بالا گفته شد ولیکن این مدت در مواردی از استثنائاتی برخوردار است که در ذیل به ان خواهیم پرداخت.
قسمت اول: حجر، ورشکستگی یا فوت محکوم علیه
به موجب ماده 400 قانون آیین دادرسی مدنی، مقررات ماده 337 این قانون باید در مورد فرجام خواهی نیز رعایت شود. بنابر این مهلت جدید از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار در مورد ورشکسته به مدیر تصفیه و در مورد محجور به قیم و در صورت فوت به وراث یا قائم مقام یا نماینده اوست.
قسمت دوم: زوال سمت نماینده
به موجب ماده 400 قانون آیین دادرسی مدنی مقررات ماده 338 این قانون باید در مورد فرجام نیز رعایت شود. به موجب ماده 338 قانون آیین دادرسی مدنی، چنانچه سمت یکی از اشخاص به عنوان نماینده از قبیل ولایت، وصایت و قیمومت قبل از انقضای مهلت فرجام زایل گردد، مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار به کسی که به این سمت تعیین می شود شروع خواهد شد و اگر زوال سمت به واسطه رفع حجر باشد، مهلت از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار به کسی که از وی رفع حجر شده است شروع می گردد.
قسمت سوم: عذر فرجام خواه
در ماده 306 قانون آیین دادرسی مدنی، مواردی به عنوان جهات عذر پیش بینی شده است و در ماده 340 این قانون، همان جهات به عنوان عذر موجه در تجدید نظر خواهی پیش بینی شده است. در عین حال چنین چیزی برای فرجام خواهی در نظر گرفته نشده است ولیکن با توجه به عموم و اطلاق ماده 452 قانون مزبور، باید پذیرفت که تاخیر فرجام خواه نیز در مواردی می تواند مورد چشم پوشی قرار گیرد.
این موارد عبارتند از؛ مرضی که مانع حرکت است، فوت یکی از والدین یا همسر یا اولاد، حوادث قهریه از قبیل سیل، زلزله و حریق … و توقیف یا حبس بودن به نحوی که نتوان در مهلت مقرر دادخواست تقدیم نمود.
مبحث دوم: فرجام خواهی از سوی دادستان کل کشور
فرجام طریقه شکایتی نیست که منحصراً‌ مصالح اصحاب دعوی را در نظر بگیرد بلکه به مصالح عمومی جامعه نیز باید توجه داشته باشد. مؤید این نظر فرجامی است که دادستان بدون مداخله اصحاب دعوی، فقط برای محافظت از قانون درخواست می نماید.
به منظور درک بهتر فرجام خواهی از سوی دادستان کل کشور، بهتر است تا به پیشینه و سابقه چنین فرجامی نگاهی داشته باشیم.
مواد 583 تا 586 قانون اصول محاکمات حقوقی مصوب سال 1329 هجری قمری و اصلاحات بعدی آن تحت عنوان «در تمییزی که از طرف مدعی العموم تقاضا می شود» تدوین شده بود. مدعی العموم مطابق با این نصوص حق داشت برای محافظت از قانون، نسبت به احکام قطعی که بر خلاف قوانین صادر شده بود، درخواست تمییز(فرجام) نماید. این فرجام خواهی به دو دلیل صورت می پذیرفت:
الف: فرجام خواهی به منظور حفظ قانون
دادستان کل می توانست مستقلاً و به صرافت طبع از هر تصمیم قضایی قطعی که در موعد قانونی مورد شکایت اصحاب دعوی واقع نشده و به عنوان حفظ و حرمت اصول، درخواست فرجام نماید. این فرجام خواهی به منظور جلوگیری از اختلال اجتماعی و لطمه ای که از نقض قوانین متوجه امنیت عمومی می شد، صورت می گرفت. منشا این حق دادستان کل موقعیتی بود که دادستان کل در تعدیل رویه قضایی داشت.

مطلب مرتبط :   حکومت اسلامی

بستن منو