2-3-4-1- جرایم خاص زنان

جرایم خاص زنان را می توان به شرح زیر تقسیم کرد، هر چند اکثر این جرایم را مردان نیز مرتکب می شوند:

1- گاه زنان، شوهر، معشوق یا رقیب عشقی خود را به قتل می رسانند و در این راه از سم استفاده می کنند.

2- عده ای از زنان کودکان خود را ترک  کرده و یا با آن ها بدرفتاری می کنند و گاه در اثر رفتار غیرانسانی خود منجر به قتل آنها می گردند.

3- صدور چک بی محل و سرقت گروهی از مغازه ها از جرایمی است که در بعضی از کشورهای جهان در زنان بیشتر مشاهده می شود.

4- شهادت دروغ، تهمت و افترا، نوشتن نامه های بدون ا مضاء یا با نام مستعار نیز از جرایمی است که در نزد زن ها بیشتر دیده می شود.

5- تشویق دیگران به ویژه کودکان به فحشا، عیاشی و شهوت رانی و ول گردی از جمله جرایمی است که زنان بیشتر از مردان مرتکب می شوند.

6- زنان معتاد غالباً در توزیع مواد مخدر شرکت کرده، گاه از کودکان نیز در این امر استفاده می کنند.

 

2-3-4-2-  بزهکاری کودکان

از هنگام تولد تا 10 یا 11 سالگی را دوره کودکی می گویند. سال های کودکی از نظر پایه ریزی اخلاقی و رشد عاطفی و شخصیت از مهمترین سال های زندگی بوده، دوره تکامل عقلانی و منطبق شدن با وضع محیط و دوره ثبات نیز هست. در این دوره کودک با اتکا به بزرگترها و حمایت و مراقبت آنها کمتر مرتکب جرم می گردد. کودک بعد از 5 تا 6 سالگی علاوه بر والدین و دیگر اعضای خانواده، با افراد دیگری در خارج از خانواده چون: همسالان و هم بازی ها، دوستان، هم دوره ای های مدرسه، معلمان و … رابطه داشته، از آنها تاثیر می پذیرد و تا حدی در آنها تاثیر می گذارد. والدینی که سعی می کنند کودکان خویش را بر مبنای معیار ارزش های ذهنی خود یا بر مبنای روش های تربیتی جوامع بیگانه تربیت کنند، به ناسازگاری اجتماعی آینده فرزند خود کمک کرده اند.

جرایمی چون دزدی و ولگردی بالاترین رقم بزهکاری این گونه کودکان را تشکیل می دهد.

 

2-3-4-3-  بزهکاری نوجوانان و جوانان

دوره نوجوانی که معمولاً از 11 تا 12 سالگی شروع می شود، متمم دوره کودکی است و دوره تحول جسمی و روانی فرد است. رشد سریع اعضای بدن، سبب بیداری هوس ها و احساسات و رویاهای گوناگون می گردد و از درون نوجوانان فشارهایی را بر روی آن ها تحمیل می کند که برایشان ناشناخته است. این فشارهای ناشناخته، نگرانی ها و هیجان هایی را در پی دارد که برای نوجوانان تا کنون سابقه نداشته است. در این دوره اعضا و احساسات نوجوان، برای تامین و درک لذت جنسی با یکدیگر همکاری می کنند و هر چه با عشق و زیبایی رابطه داشته باشد، بیشتر سبب هیجان ظاهری او می شود. تصورات و تخیلات شاعرانه و تعبیرات و تشبیهات او لذت آور و بی پایان است. به همین دلیل، نوجوانان زودتر از بزرگسالان تحت تاثیر عوامل مختلف اجتماعی قرار گرفته، مرتکب جرم می گردند. در این دوره پسران غالبا وسایل الکتریکی و وسایل نقلیه (دوچرخه، موتورسیکلت، اتومبیل) را به سرقت می برند.

جوانی دوره بحران و زمان شورش است. جوان هر قدر به شناخت بیش تر خود و محیطش نایل آید، به همان نسبت توقعش بیش تر می گردد؛ چون با شناخت بیش تر خود، فلسفه زندگیش نیز تغییر می کند و در نتیجه می خواهد خود را با معیارهای دوران بلوغ هماهنگ سازد. به همین دلیل، با معیارهای والدین و معلمان خود اختلاف پیدا می کند و گاه ممکن است دامنه این اختلاف وسیع تر گردیده، او را به ستیزه هایی با آنان بکشاند.

از دیگر مسائل و دشواری های دوره جوانی، تمایلات شدید جوانان به تماشای فیلم های سکسی و دیگر وسایل ارتباط جمعی است. البته تمایلات جنسی به یک باره در این دوره بروز نمی کند، بلکه در دوره جوانی افزایش می یابد و اگر تحریک و منع شود، احتمالاً به صورت امیال  مفرط جنسی در می آید و به تمایلات شدیدتر منتهی می گردد که گاه به انحرافات جنسی می انجامد یا به صورت رفتارهای غیرعادی که برای جلب توجه جنس مخالف است، جلوه گر می شود.

روان شناسان و کارشناسان امور تربیتی بر این باورند که خودکشی، خودسوزی و ترک مدرسه در میان نوجوانان و جوانان، به خصوص دخترها، بیش تر مربوط به افرادی است که مشکلات عاطفی و رفتاری داشته اند و یا از نظر مالی در سطح پایینی بوده اند. دخترها معمولاً وقتی به سن بلوغ می رسند، دنیای «آرمانی» خود را با داشتن امکانات مالی، پوشیدن لباس های مناسب و زیبا، استفاده از زیورآلات، زیبایی چهره، مورد توجه قرار گرفتن، آبرومند بودن خانواده، حرمت اجتماعی و ازدواج با جوانی که او را سعادتمند کند به تصویر می کشند. عدم دسترسی دختران دم بخت به این آرزوها، می تواند آنها را دلگیر و افسرده سازد.

اگر نوجوان یا جوان به این نتیجه برسد که خانواده، مدرسه و دوستان به او بی توجه هستند، ممکن است واکنش های پرخاشگرانه از خود نشان دهد و یا به جامعه بدبین شده و در زمانی که خود را توانا احساس کند، از آن انتقام بگیرد.

 

2-3-4-4-  جرم بزرگسالان و پیران

در دوره بزرگسالی که معمولا از 45 سالگی آغاز می شود، فرد بیش تر به تخصص، ترقی در شغل و ترفیع مقام و تشکیل خانواده و رفاه خود دلبسته است. در این دوره علاوه بر قتل و سرقت، جرایم جنسی بیش تر اتفاق می افتد.

در دوره پیری، فرد رفته رفته با ضعف قوای جسمی و روحی مواجه می گردد و یا بازنشسته شدن و از دست دادن شغل، احساس عدم ثبات و از بین رفتن ارزش های اجتماعی می کند و تغییرات خلق و خو در او ایجاد می شود، هر چند کمتر مرتکب جرم می گردد.

 

2-3-5.  رابطه شهر و رفتار آنومیک

موضوع و مسائل شهری همواره از منظری، پیچیده ترین مسائل انسانی به شمار می روند، چرا که شهر به عنوان متراکم ترین و شدیدترین نقطه استفاده بشر از زمین، خود یک پدیده پیچیده محسوب می شود و به طبع « جامعه شهری نیز یک توده منافع رقابت آمیز و متضاد است. برخورد گسسته با این منافع تنها به بی نظمی و هرج و مرج می انجامد . و از سوی دیگر، چون بسیاری از این منافع با یکدیگر برخورد پیدا می کنند نمی توان آن ها را رها گذاشت، زیرا هر کسی به جهت کسب منافع بیش تر، آن چه را که سودمند تشخیص می دهد و به نفع اوست انجام خواهد داد» (لوید[1] : 1977 : 208-207) و این زمینه بروز رفتار آنومیک خواهد بود.

به طور اساسی سنجش رابطه شهرنشینی و متغیرهای مربوط به آسیب های اجتماعی (رفتار آنومیک) نشانگر تاثیر شهرنشینی بر گسترش و تشدید این متغیرهاست؛ هر چند این تاثیرات به صورت غیرمستقیم باشد. از همین روست که شهر به نظر پارک و مکتب شیکاگو بهترین مکان برای ظهور پدیده بی سازمانی (آنومی) است.

به تعبیر دورکیم، شهر قلمرویی است که در آن نیاز به تقسیم کار در اثر تراکم مادی و اخلاقی جمعیت، نمود بارزی پیدا می کند. به تدریج و با افزایش تقسیم کار و تخصصی شدن وظایف و کارکردهای اجتماعی، سست شدن و زوال اخلاقی جمعی مکانیکی پیش می آید (افروغ : 1377 : 111).

شاید علت بالا بودن نرخ جرایم در شهرها به ویژه شهرهای بزرگ، حاکم بودن نوعی اخلاق مکانیکی مورد نظر دورکیم باشد. در هر صورت، این موضوع مورد تایید سایر صاحب نظران جامعه شناس از جمله لوئیزوبرت، زمیل و … نیز قرار دارد.

اساسا در جوامع کوچک تر، کنترل های غیررسمی مانع بروز بخش مهمی از انحرافات اجتماعی به خصوص در شکل عریان آن می شود. یکی از ویژگی های جامع شهری، کم رنگ شدن این کارکرد نظام اجتماعی ارزشی و هنجاری است. از سوی دیگر، شهر با عدم تجانس و گوناگونی تعریف می شود، این مهم در کنار بزرگی و گمنامی و تنوع طلبی، زمینه را برای بروز رفتارهای آنومیک و هنجارشکنانه فراهم می نماید (نوربها : 1377 : 486). در حالی که، شهرها از یک سو تصورات فوق العاده ای از سطح مصرف و کیفیت زندگی، در ذهن متبادر می سازند، و از سوی دیگر تصور تیره ای از فزاینده بودن میزان بالای جرایم و خشونت ها در جو شهری[2] را به همراه دارند. بررسی ها حاکی از آن است که نرخ خشونت های شهری در سال، در سراسر جهان، از 3 درصد به 5 درصد طی دو دهه گذشته افزایش یافته است و بالاخره این که طی هر پنج سال، 60 درصد از کسانی که در شهرهای با جمعیت بالغ بر 100 هزار نفر زندگی می کنند، به هر حال از زمره قربانیان شکلی از یک جنایت و خشونت شهری محسوب می شوند. (وادرا[3] : 1997: 105)

ژرژ بیکا در کتاب جرم شناسی خود چنین می نویسد: «بزهکاری تابعی از توسعه شهرهاست؛ مطالعه روابط بین شهر و بزهکاری، موضوع مهمی برای جامعه شناسان جنایی می باشد. تراکم جمعیت شهری بزهکاران را به خود جلب می کند؛ زیرا امکانات وسیعی برای ارتکاب جرم در دسترس آنان قرار می دهد. شهر محل تجمع ثروت و اهرم های اصلی زندگی اقتصادی است. همچنین در شهر است که تفاوت (بی عدالتی) آشکار و اختلاف طبقاتی را می توان دید و بالاخره از نقطه نظر کنترل اجتماعی، یعنی کنترل پلیسی، خانوادگی قضایی و… نباید تراکم جمعیت و گمنامی و تحرک را که به بزهکاران امکان فرار از تعقیب را می دهد، نادیده گرفت. (پیکا : 1370 : 69)

بررسی های انجام شده توسط جرم شناسان و آمارهای مربوط به بزهکاری نیز نشان دهنده آن است که میزان ارتکاب جرم در روستاها به مراتب کمتر از شهرها بوده[4] است؛ در پایتخت ها و شهرهای بزرگ نیز بسیار بیشتر از شهرهای کوچک کم جمعیت می باشد (بینا : 1375 : 81). شهر، خصوصا شهرهای بزرگ و پرجمعیت که شلوغی و گمنامی از خصوصیت آنهاست، محیط مناسبی برای پناه گرفتن مجرمین محسوب می شوند.

لواسر نیز در کتاب خود خاطرنشان ساخته است که شهرها فراهم آورنده شرایط بسیار مساعدی برای بدکاران و مخفی کردن آنان است. مردمان بیکار در شهرها جمع می شوند و خود را آلوده بزهکاری می کنند. به همین دلیل رقم جرایم در شهرها بیش تر از روستاها بوده و این رقم هر روز رو به افزایش است. (مظلومان : 1351 : 365)

به موجب تحقیقاتی که در فرانسه به عمل آمده است، نرخ بزهکاری اطفال و نوجوانانی که مشمول مجازات یا اقدامات تامینی شده و در مناطق روستایی سکونت داشته اند، بسیار پایین تر از نرخ بزهکاری اطفال و نوجوانان شهری بوده است. برای توجیه تفاوت موجود میان نرخ بزهکاری در شهر و روستا می توان به دلایل زیر استناد نمود:

« در شهرها اکثر مردم همدیگر را نمی شناسند و این امر به مخفی ماندن جرایم کمک می کند. حال آنکه در روستاها هیچ کس غریبه نیست و همه افراد نسبت به یکدیگر شناخت کامل و عمیق دارند» (بینا : 1375 : 81).  «شناخت، عامل بازدارنده و مهمی است که مجرمین را از ارتکاب جرم منصرف می کند. در روستاها که شناخت محلی وجود دارد، نظارت جمعی مانع ارتکاب جرم است» (کامیار : 1382 : 33)

خانواده های روستایی از نزدیک بر رفتار و کردار فرزندان خود نظارت دارند، در حالی که خانواده های شهری به دلیل گرفتاری های گوناگون و شاغل بودن پدر و مادر، کنترل کمتری بر اعمال و رفتار فرزندان خود اعمال می نمایند.

در ارتباط با مذهبی بودن و بزهکاری، بررسی ها نشان می دهد که رفتار بزهکارانه در افراد مذهبی کم تر از افراد غیرمذهبی است… سر و کار داشتن بیش تر با مذهب ممکن است بدان دلیل با سلامت بیش تر ارتباط داشته باشد که دستورات مذهبی باعث حمایت می شوند و حسی از تعلق و دوستی های صمیمی را برای فرد ایجاد می کنند (راموز : 1383 : 98-95). با توجه به این که روستاییان بیش از شهرنشینان، پای بند به اعتقادات مذهبی می باشند، نرخ بزهکاری در روستاها نسبت به شهرها کمتر است.

شهروندان در مقایسه با روستانشینان، گرایش بیش تری به مادیات و منافع شخصی دارند که همین امر ارتکاب به مال اندوزی و جمع آوری ثروت را در آنها تقویت می کند و به گونه ای غیرمستقیم احتمال ارتکاب جرم را تشدید می نماید.

همبستگی اجتماعی، نظارت عمومی و پیوندهای خانوادگی در میان روستاییان به مراتب بیش تر از شهرنشینان است. عزلت نشینی و گوشه نشینی شهرنشینان که ناشی از عدم وجود پیوندهای عاطفی و اجتماعی می باشد، منجر به ایجاد یاس و بدبینی می شود که خود ریشه بسیاری از رفتارهای غیرانسانی و آسیب های اجتماعی است.

از همین روست که امروزه، با وجود اینکه بردگی آدمی نسبت به محیط انسان ساخت روز به روز بیش تر می شود، ولی انسان برای نخستین بار در طول تاریخ، در شهرها، امنیتی کم تر از مناطق خارجی شهر دارد. او برای نخستین بار در طول تاریخ از آزادی ابتدایی قدم زدن در خیابان و نشستن در میدان های شهر خود محروم شده است. او برای نخستین بار در طول تاریخ به خاطر گریز از سر و صدای خیابان ها به زندگی در پشت پنجره های بسته مجبور گشته است. اجبار محرومیت و فقدان امنیت، انسان را وداشته تا بین عزلت گزینی در داخل محدوده شهر و گریز همبستگی از آن، یکی را انتخاب کند. لذا برای نخستین بار در تاریخ، آدمی نه تنها به علت تهدیدات بیگانه و بیرونی، بلکه از فجایعی درونی که خود آفریده است؛ از شهر می گریزد. (یاراحمدی : 1378 : 26-25)

بسیاری از محققان که در مورد پدیده جنایت و خشونت شهری تحقیق می نمایند، ریشه عمده خشونت ها را با ویژگی های ناگهانی ، جمعی و غیره در جوانان می یابند. به نظر آنان، با توجه به شرایط حاکم بر جامعه شهری، برای بررسی علل خشونت ها، دو رویکرد مطرح است:

رویکرد تعیین گرا که تاکید بر خشونت جوانان، نرخ بیکاری، درآمد، سطح آموزشی، وضعیت مسکن، مهاجرین و … دارد.

رهیافت جامعه شناختی که اشاره به مشکلات اجتماعی، فرهنگی و شغل در شهرها دارد که موجب بزهکاری و حاشیه ای شدن آنها شده است.

به طور خلاصه، می توان گفت علت خشونت شهری، شرایط و موقعیت نامناسب اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی، فرهنگی، آموزشی و تضادی، اختلال در سیستم شهری، مسائل کنترلی و … است (ربانی : 1381 : 173). «الگوهای خشونت و جنایات شهری در خود شهرها متفاوت است. سرقت های مسلحانه و اتومبیل ربایی شاخصی از زندگی شهری در ژوهانسبورگ و یا نایروبی محسوب می شوند. شهرهای آسیایی، مانند اکثر شهرها، از جنایت و جرایم علیه اموال و دارایی، تجارت مواد مخدر، و خشونت خانوادگی رنج می برند، درحالی که در برخی از شهرهای جهان، خشونت های نژادی و فرقه ای درصد بالایی را به خود اختصاص می دهند. در شهرهای اروپای شرقی اعمال خشونت در استادیوم ها رایج ترین نوع خشونت محسوب می شود. (وادرا : 1997 : 106)

[1] Lioyd

[2] Understanding Violence in Urban Context

[3] Vardera

[4] این مساله به حدی مرز است که حتی در ادبیات نیز منعکس شده است: « از دیدگاه سعدی در شهر جرایم بیشترند تا مناطق روستایی، آنجا که عنوان می کند: حاتم طایی که بیان نشین بود اگر شهری بودی از جوش گدایان بیچاره شدی و جامه برو پاره کردندی.

نیما یوشیج شاعر معاصر هم از درد و محنت شهر شکوه سر داده:

شهر درد و محنتم افزون نمود                      این هم از عشق است ای کاش او نبود

خانه من، جنگل من کو کجاست                  حالیا فرسنگ ها از من جداست (ایمانی، 138:1382)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *