دانلود پایان نامه درمورد انزوای اجتماعی

دانلود پایان نامه درمورد انزوای اجتماعی

دانلود پایان نامه

(بیت 482، دفتر 3، ص 132)  

حالا گوشِ جان خود را از غبار غفلت پاک کن، و نامهی فراق آن بینوایان اندوهگین را بشنو (ای طالب ایمان، گویی جانت را ازنسیان و غفلت پاک کن و مانند اصحاب ضَراوان مباش که به سبب توجه به دنیا و اموال آن دچار غفلت شدند و نتوانستند نالههای مظلومانب را استماع کنند.) (ر.ک. شرح جامع مثنوی، دفترم، فصه اهل فروای رحیلت کردن ایشان، صص 132 – 130)
اصحاب ضروان، اصحاب الجنه (صاحبان بوستان) در روستایی در یمن فردخیرخواه و کهنسالی باغی داشت که محصول آن را بین فقیران و بینوایان تقسیم میکرد . پس از مرگ وی فرزندان او از حال بینوایان غافل گشته و شبی صاعقه آن باغ را به خاکستر مبدل کرد.) ( ر.ک. تفسیر قرآن کریم، ذیل آیهی 17 تا 32 سورهی قلم)
پس ستون این جهان، خود غفلت است
چیست دولت، کین دَوادَو با لَت است
(بیت 1330، دفتر 4)
غافلی هم حکمت ست و نعمت ست
تا نپرّد زود سرمایه ز دست
(بیت 2609، دفتر 4)
بر سر گنج از گدایی مرده ام
زآنکه اندر غفلت و در پَرده ام
(بیت 4323، دفتر 6)
4-2-6-2- تحلیل غفلت
در حالیکه افتادن در دام غفلت در یک لحظه کوتاه سرمایه های معنوی را مبدل به خاکستر حسرت میکند و اینکه خداوند غافلان را از چهار پایان گمراهتر میداند و جایگاه آنان را آتش جهنم میداند و همچنین حضرت علی غفلت را بزرگترین دشمنان انسان میداند و سرچشمه بسیاری از گناهان و معاصی و آن را سبب غرور انسان غرور انسان و مقدمات هلاکت وی میشمارد و باز آن را مایه گمراهی افکار و سر لوحه نحوست ها و به مثابه حجابی میداند که مانع از آن میشود که مواعظ و اندرزها در شخص اثر کند و در جنبه اجتماعی از عوامل پیشرفت دولتها کمی غفلت را بیان می کنند و عبرت گرفتن و رهسپارراه شدن را و نیفتادن در پرتگاه و کوره راه ها را توصیه می کنند پس باید بدانیم که دیگر از صفات رذیله غفلت است که فقط نتیجۀ منفی دارد و از دید حضرت علی (علیه السلام) مردود میباشد اما مولانا غفلت را گاهی مناسب میبیند نسبت به مرگ وداغ از دست رفتگان و غم نعمتهایی که از کف رفته و آن را عاملی برای تلاش و کوشش و جهد و ناامید نشدن در دنیا میداند و هوشیاری را مختص جهان ابدی میداند و گاهی غفلت را زیان بار میداند و مانند صاعقهای که باغ زندگی را به خاکستر مبدل میکند و باز گاهی اقتضای حکمت آفرینش را در غفلت بشر میداند و آن را هم حکمت و هم نعمت میشمارد تا سرمایه وجود آدمی از دست نرود. در نتیجه غفلت که از ملزومات بقای انسان در این کره عدم است و هوشیاری نیز مختص دنیای باقی است در برابر امور دنیوی جایز و در مورد امور اخروی سبب مجازات خواهد شد بنابراین هرگاه پای مخلوق به میان میاید جهت ادامه زندگی باید گاهی فراموشکار بود ولی در برابر خالق هرگز و اینکه اصل خالق است بنابراین در اصل هیچ نسبیتی وجود ندارد و باید مطلقا از غفلت دوری کرد. ضمنا گاهی این غفلت معنای فراموشی میدهد و از یاد رفتن که مولانا منظورش همین است.
4-2-7- غرور و خودبینی
یکی از رذایل اخلاقی که نه تنها در میان علمای اخلاق معروف و مشهور است در میان توده‏های مردم نیز از جمله صفات زشت‏شناخته شده می‏باشد «غرور» است. این صفت رذیله موجب از خود بیگانگی و جهل نسبت‏به خویشتن و دیگران و فراموش کردن موقعیت فردی و اجتماعی خود و غوطه‏ور شدن در جهل و بی‏خبری است.
غرور انسان را از خدا دور می‏کند و به شیطان نزدیک می‏سازد، واقعیت‏ها را در نظر او دگرگون می‏کند و همین امر سبب خسارت‏های شدید مادی و معنوی می‏گردد.
افراد مغرور همیشه در جامعه منفورند و به خاطر توقع نامحدودشان گرفتار انزوای اجتماعی می‏شوند.
غرور سرچشمه صفات رذیله دیگری مانند خودبرتربینی و تکبر و عجب و خودپسندی و ترک تواضع و کینه و حسد نسبت‏ به دیگران و تحقیر آنها می‏شود. می‏دانیم یکی از عوامل اصلی رانده شدن شیطان از درگاه خدا «غرور» او بود و یکی از علل عدم تسلیم بسیاری از اقوام پیشین در برابر دعوت انبیاء وجود همین صفت نکوهیده در وجود آنان بود فرعونها و نمرودها به خاطر غرورشان از خدا دور شدند و به سرنوشت‏شومی که عبرت برای همگان شد گرفتار گشتند.«غرور» گاه در یک فرد پیدا می‏شود و گاه قوم و ملت‏ یا نژادی در چنگال این رذیله اخلاقی گرفتار می‏شوند و بی شک قسم دوم خطرناک‏تر است; زیرا گاه کشور یا دنیایی را به آتش می‏کشد و نمونه آن جنگ جهانی اول و دوم بود.
با این اشاره، نخست‏به سراغ تفسیر واژه «غرور» در منابع لغت و کتب علمای اخلاق و سپس به سراغ آیات و روایات و تفسیر و تحلیل آنها می‏رویم و به دنبال آن از اسباب غرور، آثار و پیامدها و راه درمان آن سخن می‏گوییم.
این واژه به طور وسیعی در کلمات عرب مخصوصا در آیات قرآن مجید و روایات اسلامی به کار رفته و در گفتگوهای روزمره فارسی زبانان نیز کم و بیش در همان معانی اصلی یا لوازم آن به کار می‏رود. «راغب‏» در کتاب «مفردات‏» واژه «غرور» (به فتح غین که معنی وصفی دارد) را به معنی هر چیزی که انسان را می‏فریبد و در غفلت فرومی‏برد خواه مال و مقام باشد یا شهوت و شیطان تفسیر می‏کند.در «صحاح اللغه‏»«غرور» به معنی اموری که انسان را غافل می‏سازد و می‏فریبد (خواه مال و ثروت باشد یا جاه و مقام یا علم و دانش و غیر آن ( تفسیر شده است.بعضی از ارباب لغت – به گفته «طریحی‏» در «مجمع البحرین‏» گفته‏اند: «غرور چیزی است که ظاهر جالب و دوست داشتنی دارد ولی باطنش ناخوشایند و مجهول و تاریک است‏». در کتاب «التحقیق فی کلمات قرآن الکریم‏» بعد از نقل کلمات ارباب لغت چنین آمده است: «ریشه اصلی این واژه به معنی حصول غفلت‏به سبب تاثیر چیز دیگری در انسان است و از لوازم و آثار آن جهل و فریب و نیرنگ و نقصان و شکست و… می‏باشد».
در «المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء» که از بهترین کتب اخلاق محسوب می‏شود و تکمیل و تهذیبی است‏برای «احیاء العلوم‏» «غزالی‏» چنین می‏خوانیم: «غرور عبارت است از دلخوش بودن به چیزی که موافق هوای نفس و تمایل طبع انسانی است و ناشی از اشتباه انسان یا فریب شیطان است و هر کس گمان کند آدم خوبی است(و نقطه ضعفی ندارد) خواه از نظر مادی یا معنوی باشد و این اعتقاد از پندار باطلی سرچشمه بگیرد آدم شروری است و غالب مردم خود را آدم خوبی می‏دانند در حالی که در اشتباهند بنابراین اکثر مردم شرورند، هر چند شکل غرور آنها و درجه آن متفاوت است‏».
در تفسیر نمونه در معنی این واژه چنین آمده است: «غرور» بر وزن(جسور) صیغه مبالغه به معنی موجود فوق العاده فریبنده است و شیطان را از این رو «غرور» می‏گویند که انسان را با وسوسه‏های خود فریب می‏دهد و غافل می‏سازد و در حقیقت‏بیان مصداق واضح آن است وگرنه هر انسان یا کتاب فریبنده، هر مقام وسوسه‏گر و هر موجودی که انسان را گمراه سازد در مفهوم وسیع «غرور» داخل است.
إیاکَ ومُسا ماۀَ اللهِ فی عظمۀِ و التّشبّهَ بهِ فی جبرُوتهِ فإنَّ اللهَ یذِلُّ کلَّ جبّارٍ و یُهینُ کلَّ مُختالٍ.(نامۀ53، صص327-326شهیدی، صص996-994فیض الاسلام،صص429-428صبحی صالح)
بپرهیز از برابری با خدا در بزرگیش، و همانند داشتن خود با او در جبروت و کبریایش!که خدا همۀ گردن کشان را خوار و همۀ خود بینان را پست می سازد.
و إیاکَ والإعجابَ بنفسکَ و الثِّقۀَ بما یُعجبکَ منها و حبَّ الإطراءِ فإنَّ ذلکَ من أوثقِ فُرصِ الشیطانِ فی نفسهِ لَیمِحَقَ ما یکونُ مِن إحسانِ المُحسنینَ.( نامۀ53، ص340 شهیدی، صص 1031- 1030فیض الاسلام، صص444-443 صبحی صالح)
بپرهیز از خود پسندی و اطمینان به آنچه تو را به خود پسندی وا می دارد و دوست داشتن ستایش بسیار! زیرا که آن از بهترین فرصت های شیطان است تا نیکی نیکوکاران را بر باد دهد.

مطلب مرتبط :   پایان نامه با موضوع انواع اختلالات روانی

بستن منو