دانلود پایان نامه با موضوع مطالعات منطقه ای

دانلود پایان نامه با موضوع مطالعات منطقه ای

دانلود پایان نامه

 

2-1- مفهوم منطقه
هر دولتی به طور ناخواسته درون یک یا حتی چند منطقه قرار دارد و این امری جبری تلقی می شود البته ممکن است که برخی دولت ها به دلایلی نخواهند در معادلات یک منطقه قرار گیرند و تلاش کنند که با چشم پوشی از حضور در معادلات خاص آن منطقه ، بخشی از مناطق همجوار دیگر به حساب آیند، اما این موضوع تأثیری در پیامدهای مسائل سیاسی امنیتی منطقه اصلی آن کشور ندارد و از تأثیرات آن کشور بر منطقه مذکور نمی کاهد . همچنین ممکن است یک دولت از سوی دول منطقه ای مورد پذیرش قرار نگیرد و این مطلب نیز از تعاملات امنیتی آن دولت و سایرین چیزی نمی کاهد . به این دلیل ، حضور، تأثیرپذیر ی و تأثیرگذاری درون یک یا چند منطقه ، البته با درجا ت خا ص خود، ذاتی یک دولت ملی خواهد بود.
در تعریف دیگری از منطقه ، گفته شده است کشورهای عضو آن از نظر جغرافیایی به یکدیگر نزدیک اند و بین آنها روابط متقابلی برقرار است ، فعالیتهای هریک ازاعضا اعم از فعالیت های همرا ه با منازعه یا مشارکت جویانه تأثیر زیادی روی سیاست های اعضای دیگر می گذارد . هرچند که برخی از اعضا ی یک منطقه ممکن است علایق فرامنطقه ای داشته باشند، ولی علایق آنها در زمینه امور خارجی به طور عمد ه به سوی منطقه خودشان معطوف است . در شرایط عادی ، آنها تنها هنگامی می توانند به ایفای نقش درخور در جاهای دیگر دست زنند که جایگاهی مناسب در منطقه خودشا ن داشته باشند. همچنین در تعریف دیگری از منطقه ، آمده است که یا مجموعه ای از دو یا چند دولت نزدیک و متعامل که پیوندهای قومی ، زبانی، فرهنگی ، اجتماعی و تاریخی مشتر ک داشته باشد و گا ه حس هویت آنها در اثر اعما ل و گرایشها ی دولتها ی خار ج از منطقه تقویت شود. در بیشتر موارد، مناطق را براسا س سرزمینهای مشخص مانند قاره ها تعیین می کنند که این تقسیم بندی خیلی ساده و ابتدایی است . برای تشخیص مناطق ، کاربرد معیارها ی متفاوت ، ترکیبا ت منطقه ای متفاوتی را به وجود می آورد و رایج ترین معیارهایی که برای منطقه بندی کشورها به کار رفته اند، عبارت اند از
2-1-1- معیار جغرافیایی : گروه بندی کشورها براساس محل جغرافیایی آنها در قاره ها، شبه قاره ها، مجمع الجزایرها و غیره ، مانند آسیا و اروپا.
2-1-2- معیار نظامی سیاسی : گروه بند ی کشورها براسا س عضویت آنها در اتحادها، یا براسا س جهت گیر ی ایدئولوژی وسیاسی ، مانند ناتو و جها ن سوم .
2-1-3-معیار اقتصادی : گروه بندی کشورها براساس معیارهای معین از توسعه اقتصادی مانند تولید ناخالص ملی و تولید صنعتی ، مانند کشورها ی شمال ، جنوب و یا کم توسعه .
2-1-4- معیار مبادلات : گروه بند ی کشورها براسا س حجم و تواتر مبادله افراد، کالا و خدمات ، مانند اروپا ی غربی و شرِق آسیا.(کرمی ، 1380: 6)
انتخاب مجموعه کشورهایی خا ص به عنوان منطقه ، به طور معمول تابع تعریفی دلخواهانه بوده است . از این رو، آنچه که اهمیت دارد نه تعیین حد و مرز یک منطقه ، بلکه اهمیت و ارزشی است که در حوزه مطالعات بین المللی به مطالعات منطقه ا ی داد ه شد ه و دیدگاههای گوناگونی را پیرامون آ ن به وجود آورده است . اما چون منطق حاکم بر پیدایش مطالعات منطقه ای به طور عمده با گریز از سیطره پارادایم واقع گرایی و در واکنش به نارساییهای آن بوده ، بیشتر به سوی اهمیت دادن به مسایل اقتصادی گرایش داشته است و نخستین دیدگاههای آن در چارچوب نظریه های وابستگی متقابل و همگرایی کارکردگرا یی و نوکارکردگرایی شکل گرفته است . این مسئله موجب شده است تا بخاطر گرایش به همکاریها ی اقتصاد ی و برجسته شد ن عناصر سیاست عادی ، کمتر بتوا ن از ادبیا ت گسترد ه حوز ه مطالعات منطقه ای برا ی تحلیل محیط امنیتی و مسائل دفاعی و نظامی و سیاست حساس بهره جست. (کرمی،6:1380)
2-2- دیدگاه های مختلف درمورد امنیت منطقه ای
در یک نگا ه کلی می توان امنیت منطقه ا ی را مجموعه ی تمام تصورات و تعبیراتی از امنیت ملی
دانست که اعضای یک سیستم منطقه ای در زمانی خاص آن رابه کار می برند . این تصور و تعبیر به طور معکوس با روشهایی در هم آمیخته است که حکومتهای یک منطقه درزمانی خاص از آن برای تضمین استقلال و برخورد با تهدیدات داخلی بهره می گیرند . براین اسا س ، امنیت یا ناامنی منطقه ای می تواند از مجموعه سطوح کشمکش در یک منطقه ، اعتبارا ت نظامی ، نهادها و اتحادیه های جمعی به دست آیند . امنیت منطقه ا ی عاملی متغیر تلقی شده است که می توان آن را در دوره های زمانی و مناطق گوناگون فرض کرد. حد یا سطح امنیت منطقه ای در هر زمان با سه خصلت مشخص می شود :
2-2-1- شدت و اهمیت کشمکش ها ی داخلی و خارجی با اعضای منطقه ؛
2-2-2-سطح و میزا ن منابع و نیروی انسانی در مسائل نظامی و امنیت در درگیر ی با اعضا ی منطقه ؛
2-2-3- حد و سطح توافقات امنیتی و دیگر نهادهای امنیت جمعی در ارتباط با اعضا ی دیگر منطقه .
هرچه سطح این متغیرها در زمانی خاص بالاتر باشد، امنیت منطقه ای کمتر خواهد بود . (کرمی، 1380: 7)
2-3- نگرش نو واقع گرایی
برخلاف کسانی که مسائل منطقه ای را با تصویر منازعه آمیز واقع گرایان درمورد جها ن مغایر می دانند، نوواقع گرایان همچون واقع گرایان سنتی ، منطقه گرایی و ظهور صف بندیهای منطقه ای را مانند شکل گیری اتحادها می دانند . از نظر آنها هر منطقه ای را باید در قالب بزرگتر نظام بین الملل قرار داد . بر این اسا س ، گروه بندیها ی منطقه ا ی در اثر فشارهای خارجی شکل می گیرند . نوواقع گرایان روی سیاست قدرت واقع گرایانه تأکید دارند و علی رغم تحولات ناشی از پایا ن جنگ سرد، نظر آنها هنوز در مورد قدرت باقی است . یکی از مسائلی که برای آنها اهمیت زیاد ی د ارد، تأثیر سرکردگی (هژمونی) قدرتهای بزرگ روی شکل گیری ترتیبات منطقه ای است که این موضوع می تواند به چهار شیوه با شکل گیری ترتیبات و ساختارهای منطقه ای پیوند داشته باشد . نخست، گروه بندیهای منطقه ای ممکن است برای ایجاد توازن در مقابل یک قدرت هژمونی که بالفعل یا بالقوه به وجود آیند؛ دوم ، نهادهای منطقه ا ی ممکن است برا ی محدودساز ی یا مهار ی قدر ت سرکرده در قالب نهادها ی مذکور به وجود آیند؛ سوم ، کشورها ی ضعیف تر ممکن است برای دریافت امتیازات ویژه ای ، به ایجاد ترتیبا ت منطقه ا ی با مشارکت یک قدرت منطقه ای مسلط (هژمون ) تن دردهند؛ و چهارم اینکه خود قدرت سرکرده ممکن است به دلیلی به ایجاد نهادهای منطقه ای علاقه مند باشد. بدین ترتیب ، نوواقع گرایان در نهایت روی ساختارها ی نظام سیاسی بین المللی و سیاست قدرتهای بزرگ تکیه دارند و در مورد تأثیرعوامل خارجی بر روی منطقه ودر مورد منطق تعاملا ت استراتژیک در صور ت روشن بودن هویت و منافع بازیگران اطلاعات خوبی به ما می دهد، ولی در مورد تأثیر عوامل داخلی ، مرحله پس از آغاز همکاری منطقه ا ی و تأثیر ای ن همکار ی رو ی برداشت بازیگرا ن از هویت و منافع خویش چندان حرفی برای گفتن ندارد . آنها درباره رقابت دولت های سودجو دریک جهان هرج و مرج گونه بسیار داد سخن می دهند، اما هویت و منافع بازیگران را بررسی نمی کنند یا بسادگی آن را بدیهی می انگارند. به علاوه ، اگر عوامل داخلی و نهادها ی منطقه ا ی با محدودیتهایی روبه رو هستند، عوامل خارجی هم با محدودیت های زیادی مواجه اند.
دیدگاه نوواقع گرایی که در چارچو ب یک مد ل سیستمی ارائه شده است، متأسفانه چارچوب جامع و منسجمی برای مطالعه مسائل امنیتی منطقه ای ارائه نمی دهد . برخلاف نوواقع گرایان که بیشتر بر روی
سطح تحلیل نظام بین الملل تأکید دارند و مسائل منطقه ا ی را نیز از آن رهگذر می بینند، دیدگاه دیگری وجود دارد که با مطرح کردن مفهوم نظام منطقه ای ، قائل به نوعی تعامل میان سه سطح تحلیل داخلی ، منطقه ای و بین المللی است و از زیاده رو ی نوواقع گرایا ن در اهمیت دادن به نظا م بین الملل خودداری می کند).کرمی،3:1380-5)
2-4- منطقه گرایی Regionalism

مطلب مرتبط :   منابع مقاله درمورد رابطه ساختار مالکیت با کارآیی بازار سرمایه

بستن منو