دانلود تحقیق با موضوع علوم عقلی

دانلود تحقیق با موضوع علوم عقلی

دانلود پایان نامه

 

پس بد مطلق نباشد در جهان
بد به نسبت باشد، این را هم بدان
(بیت 65، دفتر4، ص40)
نتیجه میگیریم که در این دنیا، شر مطلق وجود ندارد، بلکه شر، نسبی است (نسبی بودن شرور دراین جهان است.) حکیم سبزواری نکته دقیقی را باز می کند که مضمون کلی آن این است. برخی ممکن است بر این کلام مولانا خدشه آورند و بگویند اگر قرار باشد که هم شر نسبی باشد و هم خیر، پس نتیجه این می شود که هم شر، وجودی اعتباری دارد و هم خیر؛ زیرا «نسبت» درعلوم عقلی، امری اعتباری است نه حقیقی. اما در جواب بایدگفت که مولانا می خواهد بدبینی مطلق عامه را تصحیح و تعدیل کند، چه اینان برخی از موجودات و پدیده ها را شر مطلق میدانند، یعنی آنها را از جمع جهات بد میشمرد و این پندار مسلما ناصواب است. چه، وقتی که نسبت بدی و خوبی در موجودی تعارض پیدا میکند نسبت ها ساقط میشود و گوهر اصلی «وجود» نمایان میگردد. زیرا طبق قائده النسبتان اذا تعارضتا تساقطتا، رجوع به اصل وجود شی میکنیم و میبینیم که وجود شی چون دافع حجاب عدم است و عدم، شر محض است و پی میگیریم که «وجود» قطع نظر ازنسبت ها و اعتبارات، خیر محض است. (ر.ک شرح اسرار، ص261)
در زمانه هیچ زهر و قند نیست
که یکی را پاد گر را بند نیست
(بیت 66، دفتر 4 )
در این روزگار هیچ زهر و قندی پیدا نمیشود که برای کسی پا و برای دیگری زنجیر پا نباشد. (یعنی هر پدیده ای در این دنیا به یک اعتبار خیراست و به اعتبار دیگر شر محسوب میشود. ممکن است یک پدیده و یا حادثه برای کسی چون قند، شیرین و گوارا باشد و سبب حرکت و پویایی او گردد اما همان چیز نسبت به دیگری مانعی بازدارنده و پریشان کننده باشد.)
هر یکی را پا، دگر را پای بند
مر یک را زهر و، بر دیگر چو قند
زهر مار، آن مار را باشد حیات
نسبتش به آدمی باشد ممات
خلقِ آبی را، بود دریا چو باغ
خلقِ خاکی را بود، آن مرگ و داغ
(بیت 66، دفتر 4، صص 41 و 42)
نیست باطل هر چه یزدان آفرید
از غضب، و ز حلم، و ز نُصح و مکید.
(بیت 2597، دفتر6،ص681)
هر چه خداوند بیافریند از قبیل خشم و بردباری و اندرز و نیرنگ باطل نیست. (چنانکه در آیه 27 سوره ص آمده است: و ما خلقنا السموات و الارض و ما بینهما و باطلا…… «و آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است عبث نیافریدیم ……» آنچه از طرف خالق است منتهی شرور از نسبت امور حادث شود.
خیر مطلق نیست زینها هیچ چیز
شر مطلق نیست زینها هیچ چیز.
نه هیچ یک ازاین امور، خیر مطلق است و نه شر مطلق (بیت2598،دفتر6)
ای بسا زجری که بر مسکین رود
در ثواب از نان و حلوا به بود.
(بیت2600،دفتر6)
مثلا چه بسا کیفری درباره شخصی بینوا اجرا میگردد، ثوابش گواراتر از نان و حلوا باشد. (اگر کسی دچار سختی شد این سختی چه بسا بهتر از شیرینی آسایش است.)
تحلیل

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد درمورد رسول خدا (ص)

بستن منو