دانلود تحقیق با موضوع عالم ماده

دانلود تحقیق با موضوع عالم ماده

دانلود پایان نامه

عیب ها و زشتی ها فقط از دیدگاه مردم نادان، عیب و زشت است، ولی همین معایب از نظر مقام شامخ خداوندی، عیبی محسوب نمی شود. (دفتر اول، ص 533)  

کفر هم نسبت به خالق حکمت است چون به ما نسبت کنی، کفر، آفت است
(بیت 1997 ، دفتر 1 )
حتی کفر هم نسبت به خالق، حکمت است و کفر محسوب نمی شود ولی همان کفر هنگمی که در بشر جلوه می کند یکسره افت و مفرت است.(دفتر اول، ص 533)
ور یکی عیبی بود با صد حیات بر مثال چوب باشددر بنات
(بیت 1998 ، دفتر 1 )
واگر یک عیب در میان چند حسنه و صفت خوب موجود باشد، عیب اندک در مقابل نیکوییهای فراوان، چندان مهم نیست و آن عیب بر مثال چوبی است که در میان نبات جای می گیرد.( چوب نبات، همان رشته چوبی است که قنادها آن را درشکر گداخته فرو می برند و ازآن شاخ نبات درست می شود. حاج ملا هادی سبزواری عقیده داردکه همین چوب فاقد شیرینی و عطر، بر اثر مصاحبت و همنشینی با نبات، رنگ و بو و مزه آن را به خود می گیرد. (ر.ک. شرح اسرار، ص62)(دفتر اول، ص534)
در ترازو هردو را یکسان کشند ز آنکه آن هر دو چو جسم و جان خوشند
(بیت 1999 ، دفتر 1 )
در ترازو، هم چوب و نبات را با هم یکسان می کشند؛ زیرا آن دو مانند جسم و جان سر خوش اند.( در چند بیت فوق، بحث بر سر این است که خیر و شر، امری نسبی است، زیرا حکما میگویند که شر از لوازم عالم ماده و کون و فساد است.ولی در جهان ماورا ماده شری وجود ندارد.زیرا عالم کون و فساد، منشا تضاد و اختلاف است و همین تضاد موجب افاضه ی خیر و تعاقب وجود بر مواد می گردد و در نتیجه صورتی زائل می گردد و صورتی دیگر وجود می پذیرد و از اینجا دو نسبت حاصل می شود؛ یکی نسبت به صورت زائل و دیگر نسبت به صورت قابل پس خیر و شر امری نسبی است
.به عقیده ی متکلمین، کفر هم نسبتی به آفریننده و خالق دارد و آن خلق و ایجاد است و نسبتی به کافر دارد به اعتبار آن که محل کفر است. پس از جهت نخستین دلیل قدرت خداست بر خلق و آفرینش اضداد و به لحاظ دوم عیب وآفت و سبب محرومی از بهشت جاودانی است.(ر.ک. شرح مثنوی شریف، ج3،ص822-821)(دفتر اول، ص534)
نفی آن یک چیز و، اثباتش رواست چون جهت شد مختلف، نسبت دوتاست
(بیت 3658 ، دفتر 3 )
مولانا به این مساله می پردازد که اعتبارات مختلف عقلی و ملحوظ داشتن نسبت های ذهنی می تواند نفی و اثبات و یا سلب و ایجاب را در یک موضوع جمع کند: توضیح آنکه طبق اصل مسلم و بدیهی منطقی دو قضیه در صورتی متقابل است که در موضوع و محمول ولو حق آن (اضافه، قوه، فعل، جزء، کل، زمان و مکان) متحد باشند و در سلب و ایجاب، مختلف. ( ر.ک اساس الاقتباس، ص97).
مثلا اگر بگوییم: زید شاعر است. زید، شاعر نیست. این دو قضیه، متناقض است، یعنی دارای تقابل منطقی است زیرا موضوع(زید) در این دو قضیه، شخص واحدی است، اما سلب و ایجاب، مختلف. و عقلا یکی از دو قضیه مذکور، صادق و دیگری کاذب است؛ زیرا نمی شود که زید، هم شاعر باشد و هم شاعر نباشد، اکنون اگر عامل نسبت را اعتبار کنیم می توانیم این دو قضیه را از بن بست تناقض بیرون آوریم. بدین ترتیب که بگوییم: زید، شاعر است نسبت به شاعران مبتدی: اما زید، شاعر نیست نسبت به شاعران توانا. از اینرو با اعتبار نسبت می توانیم سلب و ایجاب و یا نفی و اثبات را در موضوعی واحد جمع کنیم؛ چه گفته اند: لو لا الاعتبار بطل الاحکام.
یعنی اگر اعتبارات مختلف نباشد و ملاحظه جهات و جنبههای گوناگون در میان نیاید احکام عقلی و منطقی باطل میشود. مولانا این نکته را باز میکند که تعدد جهت و اعتبارات مختلف عقلی میتواند نفی و اثبات و یا سلب و ایجاب را در یک موضوع واحد جمع کند.
معنی بیت یک چیز میتوان هم نفی کرد و هم اثبات کرد؛ زیرا وقتی یک چیز، جهات مختلف داشته باشد، نسبتها نیز مختلف میشود.
ما رمیت اذ رمیت، از نسبت است نفی و اثبات است و هر دو مثبت است.
(دفتر3 ص932) (ر.ک. مولوی نامه، ج1، ص28-26)
به عنوان مثال آیه شریفه ما رمیت اذ رمیت جنبه نسبی دارد. چه نفی و اثبات هر دو در یک موضوع جمع شده است. این دو نسبت چون جهات مختلف دارد از نظر عقلی امری مقبول و صحیح است. یعنی به اعتباری چون حضرت رسول اکرم(صلی الله و علیه و آله) در جنگ بدر یک مشت سنگ ریزه به سوی مشرکان افکند و موجب شکست آنان شد میگوییم این شکست بر اثر پرتاب آن یک مشت سنگریزه بود و این مطلب در جای خود امری مسلم و قطعی است و در تواریخ معتبر نقل شده است. اما به یک اعتبار این کار از آن حضرت نبود چه این قدرت الهی بود که موجب آن فعل پیامبر و مشرکان را دچار شکست کرد.
آن تو افگندی، چو بردست تو بود
تو نه افکندی، که قوت حق نمود
زور آد میزاد را حدی بود
مشت خاک اشکست لشگر کی شود؟
مشت، مشت توست و افکندن ز ماست
زین دو نسبت، نفی و اثباتش رواست
(ابیات 3660،3661،3662دفتر3، ص933)

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه با موضوع دانشگاه شهید بهشتی

Close Menu