دانلود تحقیق با موضوع تواضع و فروتنی

دانلود تحقیق با موضوع تواضع و فروتنی

دانلود پایان نامه

(بیت2395، دفتر5)  

4-1-4-1- تحلیل قناعت
حضرت علی (ع) زندگی پاکیزه را در قناعت میبیند و آن را مالی پایان ناپذیر میداند و اکتفا کردن به آنچه بتوان زندگانی را گذراند را سفارش میکند البته از مضمون این سخنان میتوان پی برد که گاهی انسانها امکان دارد هیچ کدام را انجام ندهند که البته نادرست خواهد بود و چون امام علی (ع) قناعت را نوعی بی نیازی روحی میداند پی به ودیعه گذاشته شد. از سوی خداوند متعال است و چگونگی استفاده از این ودیعه مهم به نظر میرسد و مولانا آن را از فقری که از روی قناعت منبعث میشود با فقری که از روی فرومایگی ناشی میگردد مجزا میداند اشاره اول را صالح و دومی را فرومایه و پست می داند و گنج نامیدن قناعت باطنی را از زبان پیامبر (ص) مطرح میکند و ملای روم نیز این رفتار که در صورت ترک آن انسان پست میشود مطلقا مردود میداند.
4-1-5- تواضع و فروتنی
ناگفته پیداست که تواضع و فروتنی نقطه مقابل تکبر و فخرفروشی است و جدا سازی بحثهای کامل این دو از یکدیگر مشکل یا غیر ممکن است و لذا هم در آیات و روایات اسلامی و هم در کلمات بزرگان اخلاق این دو به یکدیگر آمیخته شده است، نکوهش از یکی ملازم تمجید و ستایش از دیگری است و ستایش از یکی همراه با نکوهش از دیگری می‏باشد، درست مثل اینکه بحثهای مربوط به ستایش و تمجید از علم جدای از نکوهش از جهل نیست و نکوهش از جهل همراه ستایش علم است.
ا این حال مفهوم این سخن آن نیست که ما بحثهای مربوط به تواضع را نادیده گرفته و به آنچه در بحث زشتی تکبر و استکبار گفتیم بسنده کنیم. بخصوص اینکه نسبت‏بین تکبر و تواضع به اصطلاح نسبت میان ضدین است نه وجود و عدم. هم تکبر یک صفت وجودی است و هم تواضع و هر دو در مقابل یکدیگر قرار دارند، نه از قبیل وجود و عدم که سخن از یکی الزاما همراه با نفی دیگری باشد.
در روایات اسلامی نیز به این معنی اشاره شده است از جمله از علی(ع) می‏خوانیم: «ضادوا الکبر بالتواضع; به وسیله تواضع با تکبر که ضد آن است مقابله کنید».
با این اشاره به قرآن باز می‏گردیم و آیات مربوط به مساله تواضع را گلچین کرده، مورد بررسی قرار می‏دهیم(هر چند آیاتی که به کنایه یا به ملازمه به آن اشاره می‏کند بیش از اینها است).
یایها الذین آمنوا من یرتد منکم عن دینه فسوف یاتی الله بقوم یحبهم و یحبونه اذله علی المؤمنین اعزه علی الکافرین… (سوره‏مائده،آیه‏54)
و عباد الرحمن الذین یمشون علی الارض هونا و اذا خاطبهم الجهلون قالوا سلاما (سوره‏ فرقان، آیه‏63)
واخفض جناحک لمن اتبعک من المؤمنین (سوره‏شعراء،آیه‏215).
ترجمه
ای کسانی که ایمان آورده‏اید! هر کس از شما، از آیین خود بازگردد(به خدا زیانی نمی‏رساند;) خداوند به زودی جمعیتی را می‏آورد که آنها را دوست دارد و آنان(نیز) او را دوست دارند; در برابر مؤمنان متواضع، در برابر کافران سرسخت و نیرومندند.
بندگان(خاص خداوند) رحمان، کسانی هستند که با آرامش و بی تکبر بر زمین راه می‏روند; و هنگامی که جاهلان آنها را مخاطب سازند(و سخنان نابخردانه گویند)، به آنها سلام می‏گویند(و با بی اعتنایی و بزرگواری می‏گذرند).
(ای پیامبر) بال و پر خود را برای مؤمنانی که از تو پیروی می‏کنند بگستر(و نسبت‏به آنها تواضع و مهربانی کن).
در منابع شیعه و اهل سنت احادیث فراوانی در مورد تواضع به چشم می‏خورد که بعضی در باره اهمیت تواضع است و بعضی در باره علامت و آثار متواضعان و یا ثمره تواضع و حد و آداب آن می‏باشد.
در اهمیت تواضع تعبیرات بسیار جالبی در روایات آمده:
در حدیثی از رسول خدا(ص) می‏خوانیم: روزی فرمود: «مالی لااری علیکم حلاوه العباده؟! قالوا و ما حلاوه العباده؟ قال التواضع!; چه می‏شود که شیرینی عبادت را در شما نمی‏بینم؟ عرض کردند: شیرینی عبادت چیست؟ فرمود: تواشع است!»
ناگفته پیداست‏حقیقت عبادت نهایت‏ خضوع در برابر پروردگار است. کسی که شیرینی خضوع و تواضع در برابر خدا را دریابد در برابر خلق خدا نیز متواضع است.
در حدیث دیگری از امیرمؤمنان(ع) آمده است: «علیک بالتواضع فانه من اعظم العباده; بر تو باد تواضع که از برترین عبادات است‏».
از امام حسن عسکری(ع) نقل شده است که فرمود: «التواضع نعمه لایحسد علیها; تواضع نعمتی است که سبب حسادت دیگران نمی‏شود».
معمولا هر نعمتی نصیب انسان می‏شود مزاحمت‏های حسودان افزوده می‏گردد و گاه این حسادت چنان فضای زندگی را تنگ می‏کند که زندگی بر صاحب نعمت مشکل می‏شود، ولی تواضع از این قاعده کلی مستثنی است، نعمتی است که حسادت حسودان را برنمی‏انگیزد.
این بحث دامنه‏دار را با حدیث دیگری از نبی اکرم(ص) پایان می‏دهیم:
«یباهی الله تعالی الملائکه بخمسه: بالمجاهدین، والفقراء، والذین یتواضعون لله تعالی، والغنی الذی یعطی الفقراء و لایمن علیهم، و رجل یبکی فی الخلوه من خشیه الله عز و جل; خداوند به پنج دسته از انسانها به فرشتگان مباهات می‏کند: مجاهدان(راه خدا)، فقرا(و نیازمندانی که دین خود را به دنیا نمی‏فروشند) و آنها که به خاطر خدا تواضع می‏کنند و ثروتمندانی که بی منت‏به مستمندان کمک می‏نمایند و کسی که در خلوت از خوف خدا گریه می‏کند!»
در باره ثمرات و آثار مثبت تواضع نیز روایات فراوانی از معصومین به ما رسیده است که چند حدیث پر معنی را در ذیل می‏آوریم:
در حدیثی از امام امیرالمؤمنین(ع) می‏خوانیم: «ثمره التواضع المحبه و ثمره الکبر المسبه!; میوه درخت تواضع محبت است و میوه(شوم) تکبر دشنام و ناسزاگویی مردم است!»
در حدیث دیگری از همان حضرت آمده است: «بخفض الجناح تنتظم الامور!; با تواضع و محبت کارها نظم و سامان می‏یابد!»

مطلب مرتبط :   پایان نامه با موضوع آبگرمکن خورشیدی

Close Menu