تحقیق درباره علامه طباطبایی (ره)

تحقیق درباره علامه طباطبایی (ره)

دانلود پایان نامه

حاصل بحث این است که استمرار در قرائت قرآن همراه با صفای روح بسیار در انس با قرآن حائز اهمیت است.مقدار آیات در قرائت به ظرفیت وشرایط قاری بستگی داردوبر اساس روایات بایدبر اساس ترتیب توقیفی آیات انجام شود.  

3-3-3-ترتیل:
در ادامه مراحل انس با قرآن ،مرحله «ترتیل»مطرح است.در آیه 4 از سوره مزمل آمده است: … وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتیلاً؛ …؛ و قرآن را شمرده شمرده بخوان. در معنای ترتیل در ذیل این آیه اقوالی بیان شده است از آن جمله:
علامه طباطبایی (ره)در تفسیر المیزان گفته اند:«” ترتیل قرآن” به معناى تلاوت آن است به نحوى که حروف پشت سر هم ، روشن و جداى از هم به گوش شنونده برسد.» (طباطبایی،پیشین ، ج‏20، ص96)
در تفسیر نمونه نیز آمده است:«تعبیر به” ترتیل” که در اصل به معنى” تنظیم” و” ترتیب موزون” است، در اینجا به معنى خواندن آیات قرآن با تانى و نظم لازم، و اداء صحیح حروف، و تبیین کلمات، و دقت و تامل در مفاهیم آیات، و اندیشه در نتایج آن است.بدیهى است چنین قرآن خواندنى مى‏تواند به سرعت به انسان رشد و نمو معنوى، و شهامت اخلاقى، و تقوا و پرهیزگارى ببخشد، و اگر بعضى از مفسران آن را به معنى نماز خواندن تفسیر کرده‏اند به خاطر آن است که یکى از بخشهاى مهم نماز” تلاوت قرآن” است .»( مکارم شیرازی،پیشین،ج‏25، ص 167)
امام خمینی (ره)در کتاب شریف چهل حدیث در ضمن بیان روایاتی به بیان معنای ترتیل پرداخته اند .ایشان می فرمایند:«و از آداب قرائت، که موجب تأثیر در نفس نیز هست و سزاوار است که شخص قارى مواظبت آن کند، ترتیل در قرائت است. و آن، به طورى که در حدیث است، عبارت است از حد وسط بین سرعت و تعجیل در آن، و تأنّى و فتور مفرط که کلمات از هم متفرق و منتشر گردد.» (خمینی،1388ب، ص503)
ایشان در ضمن بیان احادیثی از ائمه معصومین( علیهم السلام) به تبیین بیشتر معنای ترتیل می پردازند،از جمله حدیثی از امام صادق (علیه السلام) که در معنای ترتیل می فرمایند:
«تبیّنه تبیانا، و لا تهذّه هذّ الشّعر [و لا تنثره‏] نثر الرّمل، و لکن أفزعوا قلوبکم القاسیه، و لا یکن همّ أحدکم آخر السّوره. (قمی،1404ق ، ج 2،ص 383)  «یعنى، اظهار کن آن را اظهار نمودن کاملى، و سرعت مکن در آن چنانچه در شعر سرعت مى‏کنى، و متفرق مکن اجزاء آن را چون ریگهاى متفرق که اجزائش با هم ملتئم نشود، و لیکن طورى قرائت کنید که تأثیر در قلوب کند و دلهاى سخت شما را به فزع آورد، و همّ شما آخر سوره نباشد.» (خمینی،پیشین، ص504)
امام خمینی (ره) در شرح این حدیث می فرمایند:«یعنى مقصود شما آن نباشد که قرآن را در چند روز ختم کنید، و یا این سوره را به زودى ختم نموده و به‏آخر رسانید.
پس، انسان که مى‏خواهد کلام خدا را قرائت کند و به آیات الهیه قلب قاسى خود را مداوا کند و با کلام جامع الهى شفاى امراض قلبیه خود را بگیرد و با نور هدایت این مصباح منیر غیبى و این «نور على نور» آسمانى طریق وصول به مقامات اخرویه و مدارج کمالیه را دریابد، باید اسباب ظاهریه و باطنیه آن را فراهم کند و آداب صوریه و معنویه آن را فراهم کند، نه مثل ما که اگر گاهگاهى هم تلاوت قرآن کنیم، علاوه بر آنکه از معانى و مقاصد آن و اوامر و نواهى و وعظ و زجر آن بکلى غافلیم، و گویى آیاتى که در آن ذکر اوصاف جهنم و عذاب الیم آن یا بهشت و کیفیات نعیم آن گردیده به ما ربطى ندارد- و نعوذ باللّه در خواندن کتاب قصه حضور قلب ما بیشتر و حواس ما جمعتر است از کتاب کریم خدایى- از آداب ظاهریه آن نیز غفلت کنیم.» (همان،ص 504)
بنابراین ترتیل به معنى قرائت آیات قرآن با تانى و نظم لازم، و اداء صحیح حروف، و تبیین کلمات، و دقت و تامل در مفاهیم آیات،بدون تعجیل در خواندن وهمراه با تانّی لازم می باشد؛و یکی از آداب مهم در قرائت قرآن است ،که رعایت آن دارای آثار وبرکات مهمی است که سبب تاثیر گذاری عمیقتر وبیشتر انس با قرآن در روح وروان انسان می گردد.
3-3-4-تلاوت قرآن:
برای توضیح معنای دقیق تلاوت،به بررسی آیات وروایات می پردازیم.در آیه 121 از سوره بقره آمده است :
الَّذینَ آتَیْناهُمُ الْکِتابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِکَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ ؛ کسانى که کتاب [آسمانى‏] به آنان داده‏ایم، [و] آن را چنان که باید مى‏خوانند، ایشانند که بدان ایمان دارند. و [لى‏] کسانى که بدان کفر ورزند، همانانند که زیانکارانند.»
در حدیثی از امام صادق (علیه السلام)آمده است که در توضیحیَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِفرموده اند:« یُرَتِّلُونَ آیَاتِهِ وَ یَتَفَقَّهُونَ فِیهِ وَ یَعْمَلُونَ بِأَحْکَامِهِ وَ یَرْجُونَ وَعْدَهُ وَ یَخَافُونَ وَعِیدَهُ وَ یَعْتَبِرُونَ بِقِصَصِهِ وَ یَأْتَمِرُونَ بِأَوَامِرِهِ وَ یَتَنَاهَوْنَ عَنْ نَوَاهِیهِ مَا هُوَ وَ اللَّهِ حِفْظَ آیَاتِهِ وَ دَرْسَ حُرُوفِهِ وَ تِلَاوَهَ سُوَرِهِ وَ دَرْسَ أَعْشَارِهِ وَ أَخْمَاسِهِ حَفِظُوا حُرُوفَهُ وَ أَضَاعُوا حُدُودَهُ وَ إِنَّمَا تَدَبُّرُ آیَاتِهِ وَ الْعَمَلُ بِأَحْکَامِهِ قَالَ اللَّه کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ ؛ آیاتش را می خوانند و تفقّه در آن آیات مى‏کنند و باحکامش عمل میکنند و امیدوار وعده‏هایش می باشند و از وعیدش مى‏ترسند و از داستانهایش عبرت و اندرز مى‏گیرند و فرمانهایش را اطاعت می کنند و از نواهیش پرهیز مى‏کنند. بخدا سوگند قرآن براى حفظ کردن آیات و درس دادن حروفش و تلاوت کردن سوره‏هایش و درس دادن ده جزء و پنج جزئش نیست ؛حروفش را حفظ کردند ولى حدودش را ضایع کردند ؛جز این نیست که قرآن براى اندیشیدن در آیاتش و عمل کردن باحکامش باشد و خداى تعالى فرموده: «کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْک مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ» کتابى به سوى تو فرو فرستادیم که مبارک است براى اینکه در آیاتش اندیشه و فکر کنید.» (دیلمی،1412ق،ج‏1 ،ص 78 )
و در حدیث دیگری از ایشان بیان شده است که در توضیح آیه فوق فرموده اند:«حقّ تلاوته هو الوقوف عند ذکر الجنّه و النّار یسئل فی الأولى و یستعیذ من الأخرى ؛ حق تلاوت قرآن همان توقف نمودن در برابر یاد بهشت و آتش جهنم مى‏باشد که در اولى- از خدا بهشت را- درخواست مى‏کند و از دومى پناهندگى- به خدا- را طلب مى‏نماید.»(العروسی الحویزی،1415ق، ج 1، ص120)
با توجه به تفسیری که امام صادق(علیه السلام) در مورد تلاوت حقیقی در این حدیث بیان کرده اند،می توان نتیجه گرفت تلاوت حقیقی دارای عمق وگستردگی زیادی است ،به گونه ای که آیات با دقت ،تانی وحضور قلب خوانده شودو در نهایت منجر به عمل به دستورات خداوند ،که در قرآن بیان شده است ،می گردد.این مجموعه در کل به معنای تلاوت می باشد.
بر همین اساس در نظر نویسنده کتاب پژوهشی پیرامون تدبر در قرآن ،«جریان تدبر، همان جریان تلاوت راستین قرآن، مى‏باشد که از قرائت شروع و با فهم عمیق ادامه یافته و به عمل ختم مى‏گردد»( نقی پور فر،ولی الله، پیشین ، ص 375 )
این مطلب را می توان مطابق با سخن امام صادق (علیه السلام ) در حدیث فوق الذکر نیز دانست؛ونیز مطابق با سخنان امام خمینی (ره)و مقام معظم رهبری(مدظله) زیرا در سخنان ایشان نیز تلاوت حقیقی با معنای گسترده تری مورد استعمال قرار گرفته است و به عنوان یکی از مراحل انس با قرآن دارای اهمیت وجایگاه والایی می باشد.برای توضیح بیشتر به برخی سخنان ایشان اشاره می نماییم:
امام خمینی (ره) می فرمایند: «انگیزه بعثت، آوردن این کتاب بزرگ است و تلاوت کردن این کتاب بزرگ و آیه عظیم الهى است. »(خمینی، بی تا، ج‏14 ،ص386)
ایشان برای بیان معنای تلاوت به آیه هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَاشاره کرده ومی فرمایند :«تلاوت یعنى رساندن آن تعلیماتى که در راه تربیت و تعلیم است.»
همچنین با توجه به این آیه هدف از تلاوت را تزکیه وتعلیم انسان توسط انبیاء دانسته اند.( همان،ج‏13 ،ص505)

مطلب مرتبط :   منبع مقاله درباره حمایت از بزه دیدگان

Close Menu