تحقیق درباره علامه طباطبایی (ره)

تحقیق درباره علامه طباطبایی (ره)

دانلود پایان نامه

3-4-1-تدبر:  

برای وضوح معنای تدبر لازم است ،آیاتی از قرآن که بحث تدبر درآنها بیان شده است،مورد بررسی قرار گیرند.اولین مورد،آیه 29 سوره «ص» است:
1-کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ وَ لِیَتَذَکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ؛ [این‏] کتابى مبارک است که آن را به سوى تو نازل کرده‏ایم تا در [باره‏] آیات آن بیندیشند، و خردمندان پند گیرند.»
در ذیل این آیه علامه طباطبایی (ره)نکات زیر را بیان می فرمایند:
«مقابله بین جمله” لیدبروا” با جمله” وَ لِیَتَذَکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ” این معنا را مى‏فهماند که مراد از ضمیر جمع، عموم مردم است؛و معناى آیه این است که: این قرآن کتابى است که ما آن را به سوى تو نازل کردیم، کتابى است که خیرات و برکات بسیار براى عوام و خواص مردم دارد، تا مردم در آن تدبر نموده به همین وسیله هدایت شوند، و یا آنکه حجت بر آنان تمام شود، و نیز براى اینکه صاحبان خرد از راه استحضار حجت‏هاى آن و تلقى بیاناتش متذکر گشته و به سوى حق هدایت شوند.»( طباطبایی،پیشین، ج 17،ص 301)
نکات منتج از این آیه در مورد تدبر این است که :1-تدبر در قرآن وظیفه ای همگانی است.2-تدبر در قرآن غایت انزال کتاب خداست.
آیه دوم ،آیه 68 از سوره مومنون است:
2-أَ فَلَمْ یَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ أَمْ جاءَهُمْ ما لَمْ یَأْتِ آباءَهُمُ الْأَوَّلینَ؛ آیا در [عظمت‏] این سخن نیندیشیده‏اند، یا چیزى براى آنان آمده که براى پدران پیشین آنها نیامده است؟»
در تفسیر نمونه ذیل این آیه آمده است:«در تعقیب آیات گذشته که سخن از اعراض و استکبار کفار در برابر پیامبر اسلام( صلی الله علیه وآله) بود در آیات مورد بحث از بهانه‏هایى که ممکن است آنها براى خود در این زمینه بتراشند و پاسخ دندان شکن آن سخن می گوید، ضمنا علل واقعى اعراض و روى‏گردانى آنها را نیز شرح مى‏دهد اما نخست مى‏گوید:” آیا آنها در این گفتار (آیات الهى) تدبر و اندیشه نکردند”؟( مکارم شیرازی،پیشین، ج14، ص 274)
نکته منتج از این آیه این است که :تدبر نکردن در آیات یکی از عوامل عدم پذیرش دعوت پیامبر وبی ایمانی است.
آیه سوم در این باب آیه 82 از سوره نساء است:
3-أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ کانَ مِنْ عِنْدِ غَیْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فیهِ اخْتِلافاً کَثیراً ؛ آیا در [معانى‏] قرآن نمى‏اندیشند؟ اگر از جانب غیر خدا بود قطعاً در آن اختلاف بسیارى مى‏یافتند.»
علامه طباطبایی (ره)در ذیل این آیه می فرمایند:
«این آیه شریفه تحریک و تشویقى به صورت استفهام است و کلمه” تدبر” که فعل” یتدبرون” مشتق از آن است به معناى این است که چیزى را بعد از چیز دیگر بگیریم و در مورد آیه شریفه به معناى تامل در یک آیه بعد از آیه‏اى دیگر و یا تامل و دقت بعد از دقت دیگر در آیه است، لیکن از آنجا که غرض آیه شریفه بیان این جهت است که در قرآن کریم اختلافى نیست و قهرا بود و نبود اختلاف در بیش از یک آیه تصور دارد، لذا احتمال اول یعنى تامل در یکایک آیات منظور عمده است، هر چند که این معنا احتمال دوم را هم نفى نمى‏کند.
و مراد آیه این است که مخالفین قرآن را تشویق کند به دقت و تدبر در آیات قرآنى و اینکه در هر حکمى که نازل مى‏شود و یا هر حکمتى که بیان مى‏گردد و یا هر داستانى که حکایت مى‏شود و یا هر موعظه و اندرزى که نازل مى‏گردد، آن نازل شده جدید را به همه آیاتى که مربوط به آن است ،عرضه بدارند چه آیات مکى و چه مدنى، چه محکم و چه متشابه، آن گاه همه را پهلوى هم قرار دهند تا کاملا بر ایشان روشن گردد که هیچ اختلافى بین آنها نیست.و متوجه شوند که آیات جدید آیات قدیم را تصدیق و هر یک شاهد بر آن دیگرى است، بدون اینکه هیچگونه اختلافى در آن دیده شود، نه اختلاف تناقض، به اینکه آیه‏اى، آیه دیگر را نفى کند و نه اختلاف تدافع که با هم سازگار نباشد و نه اختلاف تفاوت به اینکه دو آیه از نظر تشابه بیان و یا متانت معنا و منظور مختلف باشند و یکى بیانى متین‏تر و رکنى محکم‏تر از دیگرى داشته باشد،” کِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِیَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ …”، کتابى است که الفاظش شبیه به هم، هر جزء آن با جزء دیگر شبیه است، کتابى است که از شنیدن آیاتش پوست بدن جمع مى‏شود.
همین نیافتن اختلاف در قرآن کریم، آنان را رهنمون مى‏شود به اینکه این کتاب از ناحیه خداى تعالى نازل شده، نه از ناحیه غیر او.»( طباطبایی،پیشین،ج‏5، ص26)
ایشان در ادامه بر این نکته تاکید می کنند که آنهایی که اهل تدبر هستند به طور ملموس ومشاهد در می یابند که تمام شئون مرتبط با انسانیت چه در مرحله عقائد،چه در مرحله عمل،وچه در مرحله قصص در آیات قران ،در طی 23 سال به تدریج ودر حالات مختلف بیان شده است ،اما در عین حال وضع خود آیات از نظر بلاغت خارق العاده ومعارف عالیه دچار تغییر نشده است،بلکه آنچه در آخر بیست و سه سال نازل شده به آنچه در اول نازل شده انعطاف و توجه دارد و جزئیات و شاخ و برگهایش همه به اصول و رگ و ریشه‏هایش بر مى‏گردد، تفاصیل شرایعش با تجزیه و تحلیل به حاق توحید خالص و رگ و ریشه‏اش که به همان توحید و شاخه‏هاى اعتقادى آن است، با ترکیب به عین آن تفاصیل بر مى‏گردد.به همین دلیل هر انسانی بر اساس فطرتش به این نکته پی می برد که آیات قرآن از جانب کسی که تحت تاثیر گذر ایام باشد نازل نشده است ،بلکه از سوی خداوند قهار است( همان،ج‏5، اقتباس از ص28)
نکات منتج از این آیه به شرح زیر است:
1-کلام غیر خدا دارای اختلاف فراوان است وقرآن که کلام خداست عاری از هر گونه اختلاف است.
2-تدبر در قرآن راه علم به هماهنگی وعدم اختلاف در قرآن است ودر نتیجه اثبات کلام الله بودن قرآن است.
آیه چهارم در مورد تدبر،آیه 24 از سوره «محمد»می باشد:
4-أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها؛ آیا به آیات قرآن نمى‏اندیشند؟؛ یا [مگر] بر دلهایشان قفلهایى نهاده شده است؟»

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه درباره موقعیت جغرافیایی

Close Menu