تحقیق درباره تدبر در قرآن

تحقیق درباره تدبر در قرآن

دانلود پایان نامه

آیه الله مکارم شیرازی در ذیل این آیه می فرمایند:  

«آرى عامل بیچارگى آنها یکى از دو چیز است یا در قرآن، این برنامه هدایت الهى و این نسخه کامل شفابخش، تدبر نمى‏کنند، و یا اگر تدبر مى‏کنند بر اثر هواپرستى و اعمالى که از قبل انجام داده‏اند قفلها بر دلهاى آنها است، به گونه‏اى که هیچ حقیقتى در آن نفوذ نمى‏کند.و به تعبیر دیگر اگر کسى راه خود را در ظلمات گم مى‏کند، یا چراغى به دست ندارد و یا چشمش نابینا است که اگر هم چراغ باشد و هم چشم بینا یافتن راه همه جا آسان است.
” اقفال” جمع” قفل” در اصل از ماده” قفول” به معنى بازگشت کردن یا” قفیل” به معنى اشیاء خشک است، و از آنجا که وقتى در را بندند و بر آن قفل زنند هر کس بیاید از آنجا بازمى‏گردد، و همانند موجود خشک و صلب چیزى در آن نفوذ نمى‏کند این کلمه به این ابزار مخصوص گفته شده است.»(مکارم شیرازی،پیشین،ج‏21، ص468)
بنابر این کاربرد این کلمه در این آیه این معنا را می رساند که در اثر کثرت گناهان وغفلت از یاد خداوند قلب انسان سخت وغیر قابل نفوذ می گردد ؛به همین دلیل نمی تواند از آیات نورانی قرآن بهره ببرد.
از دیدگاه آیه الله مکارم شیرازی بین بهره بردن از قرآن وخود سازی رابطه ای دوسویه وجود دارد،به این نحو که
بهره‏گیرى از قرآن نیاز به یک نوع خودسازى دارد و خود قرآن نیز به خودسازى کمک مى‏کند. (مکارم شیرازی،پیشین، ج‏21، اقتباس از ص 469)
این نکته از برخی احادیث نیز فهمیده می شود؛به طور مثال در توصیف امام على( علیه السلام) ،در خطبه‏اى که پیرامون صفات پرهیزگاران، فرموده اند نیز قابل دریافت است ،در این سخن آمده است:
«پرهیزکاران در شب بر پا ایستاده مشغول نمازند، قرآن را جزء جزء و با تفکّر و اندیشه مى‏خوانند، با قرآن جان خود را محزون و داروى درد خود را مى‏یابند. وقتى به آیه‏اى برسند که تشویقى در آن است، با شوق و طمع به بهشت آن روى آورند، و با جان پر شوق در آن خیره شوند، و گمان مى‏برند که نعمت‏هاى بهشت برابر دیدگانشان قرار دارد،و هر گاه به آیه‏اى مى‏رسند که ترس از خدا در آن باشد، گوش دل به آن مى‏سپارند، و گویا صداى بر هم خوردن شعله‏هاى آتش، در گوششان طنین افکن است ، پس قامت به شکل رکوع خم کرده، پیشانى و دست و پا بر خاک مالیده، و از خدا آزادى خود را از آتش جهنّم مى‏طلبند.»(دشتی،پیشین،ص404)
درحدیث دیگری ا از امام صادق( علیه السلام) نیز که در مورد تفسیر جمله” أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها” است،آمده است:
«ان لک قلبا و مسامع، و ان اللَّه اذا اراد ان یهدى عبدا فتح مسامع قلبه، و اذا اراد به غیر ذلک ختم مسامع قلبه، فلا یصلح ابدا و هو قول اللَّه عز و جل أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها؛براى تو قلبى است و گوشهایى که (راه نفوذ در آن است) و خداوند هر گاه بخواهد بنده‏اى را (بخاطر تقوایش) هدایت کند، گوشهاى قلب او را مى‏گشاید، و هنگامى که غیر از این بخواهد بر گوشهاى قلبش مهر مى‏نهد، به گونه‏اى که هرگز اصلاح نخواهد شد، و این معنى سخن خداوند است” أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها”.»(برقی،1371 ق،ج 1،ص 201)
بنابراین نکته منتج از این آیه این است که:عدم تدبر در قرآن در کنار قفل قلب ،از عوامل بی ایمانی است.
برخی روایات در بیان معنای تدبر به شرح زیر است:
امام علی (علیه السلام)می فرمایند:
« أَلَا لَا خَیْرَ فِی قِرَاءَهٍ لَیْسَ‏ فِیهَا تَدَبُّر؛در خواندنى که تدبر نباشد خیرى نباشد.» (مجلسی،پیشین، ج‏89 ،ص211  ) 
در ارشاد القلوب آمده است که: پیامبر (صلی الله علیه وآله) چندین توصیه به معاذ بن جبل فرمود از جمله اینکه تقوای خدا را داشته باش ودر قرآن تدبر کن. (دیلمی،پیشین، ج‏1 ،ص 72)
نکات مورد استفاده در مورد تدبر ، ازآیات وروایات را می توان به نحو زیر خلاصه نمود:
1-تدبر هدف انزال قرآن است.
2-تدبر راه کشف هماهنگی وحل تعارضات قرآنی واثبات کلام الله بودن قرآن است.
3-تدبر وظیفه ای همگانی وجهانی است.
4-تدبر عامل ثمر بخشی به قرائت قرآن است.
5-تدبر زمینه ساز تذکر خردمندان است.
امام خمینی (ره) به حدیثی از حضرت صادق( علیه السلام)اشاره کرده اند که می فرمایند: « إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ فِیهِ مَنَارُ الْهُدَى وَ مَصَابِیحُ الدُّجَى فَلْیَجْلُ‏ جَالٍ‏ بَصَرَهُ وَ یَفْتَحُ لِلضِّیَاءِ نَظَرَهُ فَإِنَّ التَّفَکُّرَ حَیَاهُ قَلْبِ الْبَصِیرِ کَمَا یَمْشِی الْمُسْتَنِیرُ فِی الظُّلُمَاتِ بِالنُّورِ.؛این قرآن راهنماى هدایت و چراغ شب تاریک است، پس جولان دهد صاحبنظر چشم خود را در آن، و بگشاید نظر خود را براى استفاده از نور آن، زیرا که تفکر در آن زندگانى دل بیننده است، چنانچه در ظلمات و تاریکیها به نور استعانت کنند، در ظلمات جهل و تاریکیهاى ضلالت به نور هدایت قرآن باید هدایت جست.» در ادامه توضیح می دهند که:

مطلب مرتبط :   منابع تحقیق با موضوع مدل های برنامه درسی در دوره پیش از دبستان

Close Menu