2-5-1- رابطه نوروزگرایی با پیشرفت تحصیلی:

نتیجه تحقیق لایدرا، پولمن وآلیک[1] (2007) نشان دهنده رابطه منفی نوروز گرایی با پیشرفت تحصیلی است. افزون بر این، رگه نوروزگرایی بامتغیراضطراب امتحان رابطه مثبت معنادار دارد (زیدنر و میتیوز 2000نقل از پرموزیک و فورهام[2] 2003). پرموزیک و فورهام (2003) بیان می‌کنند که پیش بینی پیشرفت و عملکرد تحصیلی از طریق نوروز گرایی حتی از امتحان نهایی ودیگر پیش بینی کننده‌ها نیز نیرومندتر است.

2-5-2- رابطه برون­گرایی با پیشرفت تحصیلی

نتیجه تحقیق پرموزیک و فورنهام (2003) بیانگر رابطه مثبت برون­گرایی با پیشرفت تحصیلی است. پرموزیک، فورنهام، دیسو و هاون[3] (2005) نیز عقیده دارند که دانش آموزان برونگرد در کارهای گروهی عملکرد بهتری دارند و ازآنها لذت می‌برند. همچنین میتوز (1999نقل ازپرموزیک و دیگران 2005) عنوان می‌کنند که دانش آموزان برونگرا در امتحان‌های شفاهی نمره‌های بالایی کسب می‌کنند وبه هنگام قرار گرفتن در برابر دیگر دانش آموزان عملکرد مناسب (بدون اضطراب) دارند و به ایفای نقش می‌پردازند. ملیسا، سمپو و پانوئن[4] (2007) نیز به رابطه منفی بین این دو متغیر اشاره دارد.

2-5-3- رابطه انعطاف پذیری با پیشرفت تحصیلی

در این زمینه، کنراد[5] (2006) وفارسیدس و وودفیلد[6] (2003) بیان می‌کندکه رگه بازبودن نسبت به تجربه با موفقیت و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت دارد. دی فرویت1996نقل از دیست 2003) به این نتیجه رسیدند که رابطه گشودگی با پیشرفت تحصیلی به ویژه در دانش آموزان دختر مثبت است.

2-5-4- رابطه مقبولیت با پیشرفت تحصیلی

لایدرا، پالمن والیک[7] (2007) بیانگر رابطه مثبت رگه مقبولیت با پیشرفت تحصیلی است. پرموزیک وفورنهام (2003) نشان دادندکه بین رگه مقبولیت و غیبت در کلاس درس رابطه منفی وجود دارد وارتباط مقبولیت با رفتار مثبت در کلاس مستقیم (مثبت) است.

2-6- پیشینه تحقیق

واگرمن و فاندر[8] (2007) در پژوهش خود به این نتیجه دست یافتند که رابطه مثبتی بین وظیفه شناسی با پیشرفت تحصیلی وجود دارد.

پتسکا[9] (2006) چهار دلیل را برای تبییین این رابطه مثبت ذکر می‌کند. 1-این افراد وقت زیادی را صرف انجام تکالیف خود می‌کنند2-اطلاعات بیشتری در مورد شغل آینده خود کسب می‌کنند. 3-هدفهایی را برای خود تعیین می‌کنندو در جهت رسیدن به آنها پافشاری و تلاش زیاد از خود نشان می‌دهند. 4-درهر زمینه ای همواره بیش از آنچه نیاز است تلاش می‌کنند.

یافته‌‌های پژوهش ایزدی و رجبعلی (1386) نشان می‌دهد که هر یک از سبک‌‌های یادگیری با ویژگی شخصیتی خاصی ارتباط دارد و این ارتباط و تناسب بین ویژگی‌‌های شخصیتی و سبک‌‌های یادگیری باعث می‌شود که یادگیرندگان بهتر مطالب درسی را بیاموزند و از خود و یادگیریشان احساس رضایت کنند و این خود موجب تشکیل یک خودپنداره مثبت در یادگیرندگان می‌شود. نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیری در مورد رابطه سبک‌‌های یادگیری و ویژگی‌‌های شخصیتی با عملکرد تحصیلی به روش مرحله ای نشان داد که بهترین متغیر‌های پیش بین برای عملکرد تحصیلی دانش آموزان از بین چهار سبک یادگیری و پنج ویژگی شخصیتی به ترتیب، ویژگی شخصیتی وجدانی بودن و سبک‌های یادگیری مفهوم سازی انتزاعی و آزمایشگری فعال است.

کونارد (2006) خاطر نشان ساخت که ضرورت توجه به نقش صفات شخصیت در تبیین عملکرد تحصیلی افراد مطالعات فراوانی را به همراه داشته است. این در حالی است که پیش بینی عملکرد تحصیلی، یکی از موضوعات محوری مورد علاقه روان شناسی تربیتی است و در این راستا برغم وجود حجم کثیری از مطالعات درباره نقش آزمون‌‌های هوش، تحقیقات – و توانایی در پیش بینی عملکرد تحصیلی اخیر تأکید کرده اند که عوامل شخصیتی به ویژه در سطوح بالاتر تحصیلات رسمی، در پیش بینی عملکرد تحصیلی نقش بسزایی ایفا می‌کنند. علاوه بر این، تعدادی از مطالعات نشان داده اند که رابطه بین هوش و عملکرد تحصیلی بویژه در محیط‌‌های دانشگاهی، به مراتب کمتر از اندازه مورد انتظار است. بر این اساس، به نظر می رسد که با کاهش توان پیش بینی کننده اندازه‌‌های مربوط به توانایی‌‌های شناختی در سطوح بالاتر تحصیلات رسمی، بر سهم متغیر‌های شخصیتی افزوده گردد. نتایج مطالعات مختلف نشان داده است که از میان صفات شخصیت، گشودگی جستجوی احتمالی و ظرفیت مواجه شدن با پدیده‌‌های ناآشنا) و وظیفه شناسی (سازماندهی، پشتکار و انگیزش در رفتار مبتنی بر هدف در روان شناسی تربیتی از جایگاه ویژه ای برخوردارند. اما صفات شخصیتی روان رنجورخویی، برون گرایی و خوشایندی به اندازه عامل‌های پذیرش و وظیفه شناسی در پژوهش‌‌های انجام شده بر روی عملکرد تحصیلی مورد توجه قرار نگرفته اند.

چامورو[10] پرموزیک و فرنهام (2003) در بررسی رابطه بین صفات شخصیت و عملکرد تحصیلی در دو نمونه از دانشجویان انگلیسی نشان دادند که نمرات به دست آمده از صفات شخصیتی افراد در طول هفته‌‌های اول سال تحصیلی با نتایج آزمون نهایی رابطه دارد. بر این اساس، آنها دریافتند که عامل‌‌های شخصیتی 10 تا 17 درصد واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین می‌کند. دیست (2003) بیان کرد که روان رنجورخویی می‌تواند اثر مثبت یا منفی بر عملکرد تحصیلی به همراه داشته باشد.

ماتیوز و دورن[11] (1995) در تبیین اثر دوگانه روان رنجورخویی بر پیشرفت تحصیلی بر سوگیری در استفاده از راهبرد‌های مقابله ای مبتنی بر هیجان و استفاده از راهبرد‌های مقابله ای مبتنی بر مسئله تأکید کردند.

مسگراو مارکوارت، براملی و دالی[12] (1997) در مطالعه رابطه بین صفات شخصیت و پیشرفت تحصیلی، روابط مثبت و معناداری بین پیشرفت تحصیلی و عامل‌‌های گشودگی، وظیفه شناسی و روان رنجورخویی یافتند.

اما نتایج مطالعه دفرویت و مرویلد[13] (1996) از یک طرف بر رابطه منفی و معنادار بین روان رنجورخویی و عملکرد تحصیلی، و از طرف دیگر بر رابطه مثبت بین وظیفه شناسی و گشودگی با عملکرد تحصیلی تأکید کردند. نتایج مطالعات دیست و مک کینزی، نقل از دیست (2003)، نیز بر رابطه منفی روان رنجورخویی و عملکرد تحصیلی تأکید کرد.

ونکوسکی، نقل از دیست (2003)، همچنین از رابطه منفی بین عامل برون گرایی و پیشرفت تحصیلی خبر داد و در تبیین این یافته خاطر نشان کرد که برون گرایی فرد را علاقه مند به شرکت در فعالیت‌‌های فوق برنامه می‌کند. یافته مطالعه ونکوسکی مبنی بر رابطه منفی بین برون گرایی و عملکرد تحصیلی به وسیله دیست تکرار گردید.

لایدرا، پولمن وآلیک (2007) گزارش کرده اند که پیشرفت تحصیلی با روا ن نژندی رابطه منفی ولی بامقبولیت رابطه مثبتی دارد. در پژوهش دیگر به رابطه مثبت بین پیشرفت تحصیلی و برونگرایی (چامورو-پرموزیک، فورنهام (2003)، وظیفه شناسی (واگرمن و فاندر 2007) گشودگی (کنارد 2006؛ فارسیدس و وودفیلد 2003) اشاره شده است. به نظر می‌رسد نقش ویژگی‌های شخصیتی بررفتار و شناخت گاه مستقیم و بی واسطه است و گاه هم با اثر گذاری بر عوامل واسطه ای موجب بروز پیامدهای رفتاری شناختی می‌شود.

نتایج پژوهش آتش روز، پاکدامن و عسگری (1387) نشان دادند که پیشرفت تحصیلی با رگه‌‌های شخصیتی برونگرایی، مقبولیت و وظیفه شناسی یا مسئولیت پذیری همبستگی مثبت ولی با روان نژندی همبستگی منفی دارد.

همایونی (2011) در پژوهشی با عنوان رابطه ویژگی‌‌های شخصیتی و هوش هیجانی در یادگیری ریاضی و زبان انگلیسی دانشجویان به این نتیجه رسید که یادگیری ریاضی و انگلیسی رابطه منفی با روان رنجوری و رابطه مثبت با سایر ویژگی‌‌های شخصیتی دارد. همچنین رابطه مثبتی بین ویژگی‌‌های شخصیتی و هوش هیجانی وجود دارد.

از نظرگلمن[14] (1995) هوش هیجانی توانایی شناسایی احساسات و عواطف خود و دیگران است تا بتوانیم با به کارگیری آنها در محیط کار ارتباط مؤثری با دیگران داشته باشیم.

«یکی از ویژگی­های شخصیتی که روان­شناسان از آن برای تبیین و تشریح عملکرد افراد استفاده نموده ­اند، انگیزه پیشرفت تحصیلی است که در­برگیرنده­ی الگویی از تدبیر اندیشی، اعمال و احساس­هایی است که با تلاش برای دستیابی به نوعی برتری، سازگار با استاندارد­های برتر درونی، مرتبط می­باشد» (کالاهان، به نقل از طهوریان 1368، 86).

منظری­توکّلی (1375) در تحقیقی که به بررسی رابطه انگیزه پیشرفت، هسته کنترل و پیشرفت تحصیلی پرداخت، نشان داد که بین انگیزه پیشرفت و موفقیت دانش­ آموزان رابطه مثبت معنی­دار وجود دارد. در تحقیقی دیگر که زارعی (1380) به بررسی رابطه بین سبک­های اسنادی و انگیزه پیشرفت با پیشرفت تحصیلی پرداخت، بین انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت معنی­دار یافت.

نتایج بررسی تابع بردبار (1391) نشان داد که میان ویژگیهای شخصیت دانشجویان دوره‌های انلاین و سبکهای یادگیری با موفقیت تحصیلی رابطه معناداری وجود دارد. نوروزگرایی و توافق پذیری از ابعاد شخصیت و سبک یادگیری همگرا از ابعاد سبکهای یادگیری توانسته اند در پیشبینی موفقیت تحصیلی دانشجویان این دوره‌ها اثرگذار باشند.

وسترمن[15] وهمکاران (2002) در بررسی‌های خود دریافتند که صفات شخصیتی می‌تواند پیش بینی کننده قوی و معناداری برای عملکرد تحصیلی دانشجویان فارغ التحصیل در رشته مدیریت باشد.

در همین راستا چری و نورای[16] (1993) روابط معناداری میان ویژگی‌های شخصیت و عملکرد تحصیلی گزارش کردند.

برخی از محققان در حوزه شخصیت، معتقدند که دانش آموزان با وجدان به کسب نمره‌های بالاتر و انجام دادن تکالیف فوق برنامه گرایش دارند (دیگمن[17]، 1990).

یافته‌ها تحقیق جعفری نژادو همکاران (1391) نشان داد که رابطه بین ویژگی شخصیتی روان رنجوری با پیشرفت تحصیلی منفی، رابطه بین ویژگی‌‌های شخصیتی برونگرایی، سازگاری، وظیفه شناسی با پیشرفت تحصیلی مثبت و بین ویژگی شخصیتی گشودکی با پیشرفت تحصیلی رابطه معناداری وجود ندارد. همچنین نتایج رگرسیون چند متغیره حاکی از آن بود که ویژگی‌‌های شخصیتی وظیفه شناسی، روان رنجوری و برون گرایی توان پیش بینی پیشرفت تحصیلی را دارا می باشند. دانشجویانی که دارای ویژگی‌‌های شخصیتی برونگرایی، سازگاری و وظیفه شناسی اند، پیشرفت تحصیلی بیشتری دارند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، پرسشنامه پنج عاملی شخصیت نئو، پرسشنامه روش‌ها و مهارت‌های مطالعه، و برای متغیر پیشرفت تحصیلی، از معدل کل دانشجویان استفاده شده.

کامورو و فورنهام (2008) در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که تنها صفت بزرگ شخصیتی که با راهبرد‌های یادگیری همبستگی معنی داری دارد، صفت گشودگی به تجربه است که با راهبرد و انگیزه یادگیری عمیق، همبستگی مثبت و با راهبرد و انگیزه یادگیری سطحی، همبستگی منفی دارد.

در مقابل، پژوهشگرانی چون هیگوس و همکاران (1987) نتایج معناداری بین متغیر‌های فوق نیافته اند (نقل از عبادی 1384).

نتایج تحقیق فخاری وهمکاران (1381) با عنوان بررسی ارتباط بین صفات شخصیتی و عملکرد تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز نشان داد ارتباط واضح و مستقیمی بین 5 شاخص شخصیتی عمده و عملکرد تحصیلی دانشجویان وجود ندارد.

پژوهش حکیمی (1389) به بررسی سبکهای شناختی وابسته و نابسته به زمینه و ویژگیهای شخصیتی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه تهران می‌پردازد. این پژوهش بر روی 285 نفر از دانشجویان دانشکده‌های اقتصاد و مدیریت دانشگاه تهران انجام شد (191 نفر دختر و 94 نفر پسر). جهت جمع آوری داده‌ها از آزمون اشکال نهفته گروهی ویتکین (1971) و پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت نئو استفاده شد. تحلیل نتایج پژوهش نشان داد که ویژگیهای شخصیتی (بجز عامل گشودگی به تجربه) و سبکهای شناختی با پیشرفت تحصیلی رابطه معنادار دارند. نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام نشان داد که ویژگیهای شخصیتی سبکهای شناختی قادر به تبیین 50% از تغییرات پیشرفت تحصیلی هستند. وظیفه شناسی با پیش بینی 39% از واریانس پیشرفت تحصیلی قویترین پیش بینی کننده عملکرد تحصیلی است. سهم سبکهای شناختی نیز در تعیین تغییرات پیشرفت تحصیلی 1. 2% معنادار است. بر اساس یافته پژوهش هیچ تفاوت معناداری در سبکهای شناختی، ویژگیهای شخصیتی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان وجود ندارد.

قلندری (1391) به منظور بررسی رابطه ویژگی‌‌های شخصیتی با عملکرد تحصیلی دانش آموزان، 300 نفر از دانش آموزان پسر سوم دبیرستان شهر زنجان را که در سال تحصیلی 90 – 1389 مشغول به تحصیل بودند، از طریق نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب و برای سنجش ویژگی‌‌های شخصیتی از پرسشنامه شخصیتی NEO مک کری و کاستا و برای سنجش عملکرد تحصیلی از معدل نمرات پایان ترم درسی دانش آموزان در سال تحصیلی 90/89 استفاده کرد. نتایج نشان داد که: بین ویژگی‌‌های شخصیت و عملکرد تحصیلی همبستگی مثبت معناداری وجود دارد و ویژگی‌‌های شخصیت (مسئولیت پذیری، انعطاف پذیری، روان نژندی و برونگرایی) می‌تواند 50 درصد عملکرد تحصیلی را تبیین کند.

نتایج تحقیق اشرف آبادی و کریمی (1392)، که به بررسی رابطه ویژگی‌های شخصیتی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان می‌پردازد جامعه آماری آن کلیه دانشجویان کارشناسی دانشگاه رازی کرمانشاه (دانشکده‌های فنی مهندسی و علوم اجتماعی) در سال تحصیلی 1392-1391 می‌باشد. نمونه ای متشکل از 200 آزمودنی انتخاب، و فرم خلاصه شده پرسشنامه پنج عاملی شخصیتی نئو اجرا شد. برای متغیر عملکرد تحصیلی دانشجویان، معدل آنها از طریق دانشگاه مورد مطالعه، جمع آوری شد. نتایج همبستگی نشان داد که پیشرفت تحصیلی با روانرنجوری همبستگی منفی معنادار، و باسازگاری و وظیفه شناسی همبستگی مثبت و معنادار دارد. نتایج رگرسیون مشخص کرد که ویژگی‌های شخصیتی وظیفه شناسی، روانرنجوری و برونگرایی پیش بینی کننده‌های معدل (پیشرفت تحصیلی) می‌باشند که در مجموع توانستند 54/0 واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین می‌کنند.

شکری وهمکاران (1386) درپژوهش خود به منظور بررسی رابطه بین صفات شخصیت، استرس تحصیلی و عملکرد تحصیلی در دانشجویان، نمونه ای متشکل از 419 دانشجو (166 پسر و 253 دختر) فرم خلاصه شده پرسشنامه پنج عاملی و پرسشنامه استرس دوران دانشجویی را تکمیل کردند.. نتایج ماتریس همبستگی بین متغیرها نشان داد که بین عامل‌های وظیفه شناسی، برون گرایی، پذیرش و سازگاری با عملکرد تحصیلی رابطه مثبت و معنادار، و بین عامل‌های روان نژند خویی با عملکرد تحصیلی رابطه منفی و معنادار وجود دارد. نتایج، همچنین نشان داد که بین استرس تحصیلی و عملکرد تحصیلی رابطه منفی و معنادار وجود دارد. عامل‌های برون‌گرایی و وظیفه شناسی با استرس تحصیلی رابطه منفی و معنادار و با عامل روان نژند خویی رابطه مثبت و معنادار نشان داد. نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نشان داد که صفات شخصیتی برون گرایی و روان نژند خویی هر کدام به ترتیب 5% و 3% از واریانس استرس تحصیلی را تبیین کردند. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی در پیش بینی عملکرد تحصیلی نشان داد که عامل‌های شخصیتی وظیفه شناسی و روان نژند خویی و متغیر استرس تحصیلی هر کدام به ترتیب 12%، 10%، 6% از واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین کردند.

تحقیق مقیمیان و کریمی (1391)، با عنوان ارتباط صفات شخصیت و انگیزش تحصیلی در دانشجویان پرستاری نشان داد انگیزش تحصیلی با صفت وظیفه شناسی (234/0=p؛ 000/0 r=) و برونگرایی (001/0r=؛ 202/0p=) همبستگی مستقیم و با صفت روان رنجور خویی همبستگی معکوس (219/0p=؛ 000/0 r=) دارد. بین انگیزش تحصیلی و صفت پذیرش و سازگاری رابطه معنی داری مشاهده نشد. یافته‌ها این مطالعه نشان داد برخی از صفات شخصیت تبیین کننده انگیزش پیشرفت تحصیلی در دانشجویان پرستاری می باشند.

انگیزش تحصیلی تنها پیامد هوش فردی یا امکانات سخت افزاری موجود در محیط نیست، بلکه جنبه‌‌های روان شناختی افراد مانند صفات شخصیت و سبک‌‌های یادگیری نیز نقش مهمی دارند (بیزاتو وهمکاران 2000).

نتایج پژوهش‌‌های مختلف به وجود رابطه مثبت و منفی بین انگیزش تحصیلی و صفات شخصیت در مقاطع مختلف تحصیلی اشاره کرده اند (عبیدی 2005).

برخی مطالعات تأکید کرده اند که عوامل شخصیتی به ویژه در سطوح بالاتر تحصیلات رسمی، در پیش بینی عملکرد تحصیلی نقش بسزایی ایفا می‌کنند و با کاهش توان پیش بینی کننده اندازه‌‌های مربوط به توانایی‌‌های شناختی در سطوح بالاتر تحصیلات رسمی، بر سهم متغیر‌های شخصیتی افزوده می‌شود (حجت و همکاران 2003).

رابین و نوفلند[18] (2007) در مطالعه خودبه این نتیجه رسیدند که منظم بودن، سخت کوشی، پشتکار، پیشرفت مداری و دقت می‌تواند حتی در افرادی که از بهره هوشی پایینی برخوردارند پیش بینی کننده مثبتی برای وضعیت تحصیلی آنان به شمار آید.

زانگ[19] (2006) نشان داده است که صفات شخصیتی روان رنجورخویی، برونگرایی و سازگاری به اندازه عامل‌‌های پذیرش و وظیفه شناسی بر انگیزش و عملکرد تحصیلی مورد توجه قرار نگرفته اند و روان رنجورخویی می‌تواند اثر مثبت یا منفی بر این متغیرها به همراه داشته باشد. کاردوم وکراپیک (2001) روابط مثبت و معناداری بین پیشرفت تحصیلی و عامل‌‌های پذیرش، وظیفه شناسی و روان رنجورخویی یافتند. پایان نامه

نتایج مطالعه کرتکوف[20] (2004) از یک طرف بر رابطه منفی و معنادار بین روان رنجورخویی و انگیزش تحصیلی، و از طرف دیگر بر رابطه مثبت بین وظیفه شناسی و پذیرش با عملکرد تحصیلی تأکید کردند.

ادبیات پژوهش نشان می‌دهد که تبیین تغییرپذیری نمرات عملکرد تحصیلی دانشجویان با تأکید بر اندازه‌‌های ناوابسته به توانایی از قبیل صفات شخصیت حجم قابل ملاحظه ای از مطالعات را به خود اختصاص داده است به عبارت دیگر، تبیین محدود تغییرپذیری نتایج تحصیلی دانشجویان با تأکید بر اندازه‌‌های شناختی، محققان را نسبت به اهمیت نقش متغیر‌های مستقل از توانایی، بیش از پیش آگاه کرد. گستره قابل ملاحظه ای از تحقیقات نشان می‌دهند که صفات شخصیتی، مستقل و متمایز از توانایی‌‌های شناختی یادگیرندگان، در پیش بینی عملکرد تحصیلی آنان دخالت دارند (شکری 1386).

نتایج پژوهش کهرازئی و همکاران (1384) نشان دادکه دانشجویان دارای افت تحصیلی درمقایسه با دانشجویان عادی (بدون تفکیک جنسیت) ازسلامت روان کمترودر خرده مقیاسهایscl-90 (شکایت جسمانی، وسواسی، حساسیت درروابط متقابل، افسردگی، اضطراب، پرخاشگری، ترس مرضی، افکارپارانوئیدی و روان پریشی) بطور معناداری شدت بیشتری را نشان دادند.

نتایج تحقیق رضائی، خورشا ومقامی (1391) نشان داد که بین ویژگی شخصیتی مسئولیت پذیری یا وظیفه شناسی و عملکرد تحصیلی دانشجویان گروه‌‌های علوم پایه رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. عملکرد تحصیلی با باور‌های انگیزشی خودکارآمدی و همچنین استراتژی‌های شناختی و خود نظم دهی در هر دو گروه علوم انسانی و علوم پایه رابطه مثبت و معنی دار دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که باور انگیزشی خودکارآمدی در عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته‌‌های علوم انسانی و ویژگی شخصیتی مسئولیت پذیری یا وظیفه شناسی در عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته‌‌های علوم پایه بیشترین سهم را دارند.

کوستا و مک کری (1992) و‌هایز و جوزف[21] (2003) در پژوهشی در رابطه با ویژگی‌های شخصیتی و کنترل تکانه‌ها در عده ای از دانشجویان نشان دادند افرادی که در بعد با وجدان بودن دارای نمره‌های بالا هستند، در زمینه‌های حرفه ای و دانشگاهی افراد موفقی هستند، قابل اعتمادتر بوده و پرخاشگری کمتری دارند.

آتش روز، پاکدامن و عسگری (1387) در پژوهشی تحت عنوان ارتباط بین پنج رگه شخصیتی و پیشرفت تحصیلی در رابطه با تفاوت ویژگی‌های شخصیتی در دختران و پسران، نشان دادند که بین دو جنس دختر و پسر در ویژگی‌های روان رنجورخویی و انعطاف پذیری تفاوت معنادار وجود ندارد ولی در ویژگی‌های برونگرایی، با وجدان بودن و توافق پذیری تفاوت معنادار وجود دارد و دختران سطوح بالاتری را در مؤلفه‌های برون گرایی، توافق پذیری و با وجدان بودن نسبت به پسران به دست آورده اند.

تمنائی فر، سلامتی ودشتیان زاده (1391) در پژوهش خود تحت عنوان ارتباط بین پنج رگه شخصیتی و عملکرد تحصیلی دانشجویان با هدف بررسی رابطه بین رگه‌‌های شخصیت و عملکرد تحصیلی در دانشجویان انجام شده است. نمونه پژوهش شامل 340 دانشجوی دانشکده ادبیات دانشگاه کاشان (116 پسر، 224 دختر) بود که از طریق روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه رگه‌‌های پنجگانه شخصیتی نئو (فرم کوتاه) بود. برای اندازه گیری عملکرد تحصیلی از معدل دانشجویان استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی و رگرسیون گام به کام استفاده شد. نتایج نشان داد که پیشرفت تحصیلی با رگه‌‌های برونگرایی، گشودگی، مقبولیت و وظیفه شناسی همبستگی مثبت و با روان آزردگی همبستگی منفی دارد. نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد که دو رگه برون گرایی و روان آزردگی حدود 21 درصد واریانس عملکرد تحصیلی را تبین می‌کنند. نتایج پژوهش حاضر، ضرورت بازشناسی رابطه صفات شخصیت با عملکرد تحصیلی را مورد تأکید قرار می‌دهد بر این اساس لازم است که سیستم‌‌های آموزشی در ارزشیابی عملکرد تحصیلی به تأثیر رگه‌ها و صفات شخصیت توجه داشته باشند.

فرهاد اشرف آبادی، بهروز کریمی (1392) درپژوهش خود باعنوان رابطه ویژگی‌های شخصیت با عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشکده‌های فنی مهندسی و علوم اجتماعی دانشگاه رازی به بررسی رابطه ویژگی‌های شخصیتی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پرداخته اند. روش تحقیق توصیفی از نوع همسبتگی بوده. جامعه آماری کلیه دانشجویان کارشناسی دانشگاه رازی کرمانشاه (دانشکده‌های فنی مهندسی و علوم اجتماعی) در سال تحصیلی 1392-1391 می‌باشد. نمونه ای متشکل از 200 آزمودنی (100 نفر دانشجوی دختر و100 نفر دانشجوی پسر) به روش نمونه گیری خوشه ای طبقه ای انتخاب، و فرم خلاصه شده پرسشنامه پنج عاملی شخصیتی نئو اجرا شد. برای متغیر عملکرد تحصیلی دانشجویان، معدل آنها از طریق دانشگاه مورد مطالعه، جمع آوری شد. نتایج همبستگی نشان داد که پیشرفت تحصیلی با روانرنجوری همبستگی منفی معنادار، و باسازگاری و وظیفه شناسی همبستگی مثبت و معنادار دارد. نتایج رگرسیون مشخص کرد که ویژگی‌های شخصیتی وظیفه شناسی، روانرنجوری و برونگرایی پیش بینی کننده‌های معدل (پیشرفت تحصیلی) می‌باشند که در مجموع توانستند 54/0 واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین می‌کنند. جنبه‌‌های روان شناختی افراد مانند صفات شخصیت نقش مهمی در پیشرفت تحصیلی افراد ایفا می‌کنند.

شکری، کدیور، فرزاد، سنگری (1385) در پژوهشی با عنوان صفات شخصیتی، رویکرد یادگیری و پیشرفت تحصیلی نشان دادندکه بین مولفه‌‌های شخصیت پذیرش، وظیفه شناسی و سازگاری و رویکرد یادگیری عمیق اثر مثبت و معنا دار وجود دارد. به علاوه پذیرش و وظیفه شناسی اثر منفی و روان رنجوری و برون گرایی اثر مثبت و معنادار بر رویکرد یادگیری سطحی نشان دادند. اثر غیر مستقیم پذیرش، وظیفه شناسی و سازگاری از طریق رویکرد عمیق بر پیشرفت تحصیلی، مثبت، و اثر غیر مستقیم پذیرش، وظیفه شناسی از طریق روش مطالعه ی سطحی و پیشرفت تحصیلی، منفی بدست آوردند.

نتیجه تحقیق لایدار، پولین والیک (2008) نشان دهنده رابطه منفی روان رنجوری با پیشرفت تحصیلی است. افزون بر این، مولفه‌های روان رنجوری با متغیر اضطراب رابطه مثبت معنی دار دارد (زیدنر و متیوز 2000، نقل از پرموزیک و فرنهام، 2004).

نتایج پژوهشی بارتن و نلسون[22] (2007) که برروی دانشجویان سال اول آموزش از راه دور و با هدف بررسی ارتباط میان صفات شخصیتی با پیشرفت تحصیلی انجام گردیده در خصوص صفت شخصیتی وظیفه شناسی با پیشرفت تحصیلی این نتیجه حاصل شد که ارتباط معناداری با پیشرفت تحصیلی دارد و به طور کلی در این پژوهش کلیه صفات شخصیتی توانستند پیشرفت تحصیلی را پیش بینی نمایند.

واگرمن و فاندر[23] (2008) در پژوهش خود به این نتیجه دست یافتند که رابطه مثبتی بین وظیفه شناسی با پیشرفت تحصیلی وجود دارد.

فرقانی (1382) طی پژوهش با عنوان بررسی سلامت روانی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کردستان که با پرسشنامه sql-90 انجام داده است نتیجه گرفته که 2/43 درصد از دانشجویان فاقد سلامت روانی بوده اند و همچنین گزارش کرده که میانگین معدل افراد دارای اضطراب و اختلال عملکرد اجتماعی کمتر از گروه مقابل بوده است.

فروزنده و همکاران (1381) طی پژوهش خود نتیجه گرفتند که 43/8 درصد از دانشجویان دوره شبانه شهرکرد فاقد سلامت روانی بوده است. همچنین براساس نتایج پژوهش فوق بین وضعیت سلامت روانی دانشجویان و وجود حوادث استرس زا یکساله اخیر رابطه معنی داری (01/0p<) وجود داشته است.

 

 

 

 

نتایج برخی از پژوهش‌ها نشان داد، دانش آموزان و دانشجویانی که از جدیت و وجدان بالایی برخوردارند در فعالیت‌‌های تحصیلی خود کنجکاو، طالب پیشرفت، سخت کوش و واجد پشتکار هستند. چنین ویژگی‌هایی به خوبی با مفهوم ویژگی شخصیتی سخت رویی که کوباسا تعریف نموده منطبق است. جالب توجه آن که، سخت رویی شخصیتی ارتباط مثبتی با سخت کوشی و جدیت در کار دارد. شخصی که از تعهد بالایی بر خوردار است، براهمیت، ارزش و معنای این که چه کسی است و چه فعالیتی انجام می‌دهد، باور دارد و بر همین مبنا قادر است در مورد هر آنچه که انجام می‌دهد، معنایی بیابد و کنجکاوی خود را برانگیزد. دانشجویانی که از ویژگی تعهد بالایی برخوردار هستند، با علاقه وافری در فعالیت درسی خود غوطه ور شده و این موقعیت را به عنوان بهترین شیوه، برای نیل به اهداف آموزشی خود تلقی می‌کنند. چنین نگرشی باعث می‌شود که دانشجو یا دانش آموز، دوره تحصیلی را به عنوان موقعیتی مهم، ارزشمند و جالب ارزیابی نموده و زمان بیشتری را به آن اختصاص دهد (گومز و مک‌لارن [24]2006).

 


 

[1] – Laidra, Pullmann & Allik

[2] – Furnham & Premuzic

[3] – Dissou & Heaven

[4] – Melissa, Sampo& Paunonen

[5] – Conard

[6] – Farsides & Woodfield

[8] – Wagerman & Funder

[9] – Petska

[10] -Chamorro

[11] -Matthews & dorn

[12] – Musgrave,Marquart, Bromley& Dalley

[13]- Defruyt & Mervielde

[14] – Goleman

[15] – Westerman

[16] – Naurayi & Cherry

[17] -Digman

[18] Noftlen & Robins

[19] Zhang

[20] – Korotkov

[21] – Hayes & Joseph

[22] – Burton & Nelson

[23] – Wagerman & Funder

[24] – Gomes R. Mc Laren

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *