منبع پایان نامه درمورد
رفتار شهروندی، رفتار شهروندی سازمانی، مدیران مدارس، رضایت شغلی

منبع پایان نامه درمورد رفتار شهروندی، رفتار شهروندی سازمانی، مدیران مدارس، رضایت شغلی

2-5-4-ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬار ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﺷﻬﺮوﻧﺪی ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ
ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﻓﺮا ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ در ﺧﺼﻮص ارﺗﺒﺎط ﺑﯿﻦ OCB و ﻋﻮاﻣﻞ اﺛﺮ ﮔﺬار ﺑﺮآن ﺑﯿـﺎﻧﮕﺮ اﯾـﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻬﺎر دﺳﺘﻪ از اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮرد ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از :
1- وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻓﺮدی ﮐﺎرﮐﻨﺎن
2 – وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺷﻐﻠﯽ
3 – وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ
4- رﻓﺘﺎرﻫﺎی رﻫﺒﺮی
ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اوﻟﯿﻪ در اﯾﻦ ﺣﻮزه ﮐﻪ ﺗﻮﺳـﻂ ارﮔـﺎن و ﻫﻤﮑـﺎراﻧﺶ ﺻـﻮرت ﮔﺮﻓﺘـﻪ، ﻋﻤـﺪﺗﺎ ﺑـﺮ ﻧﮕﺮش ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﻫﺎی، ﮔﺮاﯾﺸﺎت و رﻓﺘﺎرﺣﻤﺎﯾﺘﯽ رﻫﺒﺮ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﺑﻮده اﺳـت. ﺗﺤﻘﯿﻘـﺎت ﺑﻌـﺪی در ﺣﻮزه رﻫﺒﺮیﮐﻪ ﺑﻮﺳﯿﻠﻪ ﭘادﺳﺎﮐﻮف و ﻫﻤﮑﺎراﻧﺶ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﻗﻠﻤﺮو رﻓﺘﺎرﻫﺎی رﻫﺒـﺮی را ﺑﻪ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ رﻓﺘﺎرﻫﺎی رﻫﺒﺮی ﺗﻌﺎﻣﻠﯽ و ﺗﺤﻮﻟﯽ ﮔﺴﺘﺮش داده اﻧـﺪ. اﺛـﺮات وﯾﮋﮔـﯽ ﻫـﺎی ﺷﻐﻠﯽ و ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﻋﻤﺪﺗﺎ در ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻫﺎی رﻫﺒﺮی ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﮐﻪ ﺗﻮﺳـﻂ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان ﻣﺨﺘﻠﻒ مورد مطالعه قرار گرفته اﺳﺖ.
ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ای ﮐﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻓﺮدی را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﺪ، ﺑﺮ دو ﻣﺤﻮر اﺻـﻠﯽ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ : اوﻻ ارﮔﺎن اﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﮐﻠﯽ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ روﺣﯿﻪ را ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺒﻨـﺎی رﺿـﺎﯾﺖ ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ، ﺗﻌﻬﺪ درک، از ﻋﺪاﻟﺖ و درک از رﻓﺘﺎر ﺣﻤﺎﯾﺘﯽ رﻫﺒﺮی تلقی میﮐﻨﻨﺪ و ﺛﺎﻧﯿﺎ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﺎدار آﻧﻬﺎ ﺑﺎ رﻓﺘﺎر ﺷـﻬﺮوﻧﺪی ﺳـﺎزﻣﺎﻧﯽ اﺳـﺖ(اﻟﺒﺘـﻪ ﺷـﺪت اﯾـﻦ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ اﺳﺖ ﻫﺎ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮده است) که ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ اﻫﻤﯿﺖ اﯾﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻫـﺎ در ﺗﻌﯿـﯿﻦ رﻓﺘـﺎر ﺷـﻬﺮوﻧﺪی ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ می باشد(پادساکوف وهمکاران ،2000:ص 530).
ﻋﺎﻣﻞ دﯾﮕﺮ در ﻓﻬﻢ رﻓﺘﺎر ﺷﻬﺮو ﻧﺪی ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ، ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺣﺎﻟﺖ روﺣﯽ ﻣﺜﺒﺖ ﻓﺮد ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . در دﻫﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺤﺚ ﻫﺎی زﯾﺎدی در ﻣﻮرد ﺑﺮﺗﺮی ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺑﺮ ﻋﺎﻃﻔﻪ در ﺗﻌﯿﯿﻦ رﻓﺘـﺎر ﺷـﻬﺮوﻧﺪی ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ پادﺳﺎﮐﻮف و ﻫﻤﮑﺎران(2000) و دﯾﮕﺮان ازجمله (ارگان ،1995) ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﺧﺎص ﺷﺨﺼﯿﺘﯽ و ﻣﺰاﺟﯽرا ﺑﺮ اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ رﻓﺘﺎر ﺷﻬﺮوﻧﺪی ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ مورد اﻧﺘﻘـﺎد ﻗﺮار داده اﻧﺪ، ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی ﺟﻮرج (1991) ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ درﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﻗﺒﻠﯽ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﺑﺮرﺳـﯽ اﯾﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی روﺣﯽ و ﻣﺰاﺟﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺟـﺎی اﺛـﺮاتﺣﺎﻟـﺖ ﻣﺰاﺟـﯽ ﺑـﺮروی اﺛﺮات وﯾﮋﮔﯽ (ﺻﻔﺘﯽ) ﺗﻤﺮﮐﺰ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮاﺳﺖ ﮐﻪ اﺛﺮات ﺣﺎﻟﺘﯽ ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﺑـﻪ ﺗﻮﺻـﯿﻒ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اﺣﺴﺎس ﻓﺮد در ﻧﻘﻄﻪ ﺧﺎﺻﯽ از زﻣﺎن ﻣﯽ ﭘﺮدازد در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ اﺛﺮات وﯾﮋﮔـﯽ (ﺻـﻔﺘﯽ) ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﮐﻨﻨﺪه ﺗﻔﺎوتهای ﭘﺎﯾﺪار ﻓﺮد در ﻃﻮل زﻣﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.

2-5-5- رفتارشهروندی سازمانی معلمان:
آغاز پژوهش در مورد رفتار شهروندی سازمانی معلمان، خلاقانه نبود، زیرا تصویر آن درسازمانهای دیگر، به مدارس تسری داده شد و نکته جالب توجه این است که اولین مقاله منتشرشده؛ دراثر(کوه، استیرنروتربورگ142، 1995) است که پیشینه ای غیرآموزشی داشته اند. بعدها سامچ و داچ زهار(2000)، مقاله های منتشر کردند که به بحث رفتار شهروندی سازمانی معلمان نظر داشت. از سال 2000تا 2008، پژوهشهای بیشتری در این زمینه انجام شده که این امر نشان دهنده شناخت و درک اهمیت رفتار شهروندی سازمانی در نظام های آموزشی کشورهای مختلف است.
تعریف پرکاربرد ارگان(1988)، در پژوهشهای رفتار شهروندی سازمانی معلمان، مبنایی برای تعریف قرار گرفته است؛ اما علی رغم یکسانی و تفاوت ویکسانی و تشابه در تعریف، گرایش زیادی به تقسیم بندی ساختار رفتار شهروندی سازمانی معلمان بر اساس اهداف این رفتارها در مدرسه وجود دارد. اینکه رفتار شهروندی سازمانی معلمان در مدرسه متوجه و در جهت کمک به چه کسانی است، ساختارهای جزئی تری از آن را در مدرسه آشکار می کند. رفتارهای داوطلبانه معلمان در مدرسه می تواند در جهت کمک به دانش آموزان ،معلمان دیگر، مدرسه به طو کلی، رشد شخصی، کلاس درس، مدیر و حتی والدین می باشد.
نتایج پژوهشهای دیپا ئولاو و شانن موران (2005)، با بیشتر پژوهشهای دیگر تناقض دارد. آنها با سه تحلیل عاملی مجزا در مدارس ابتدایی، راهنمائی و متوسطه دریافتند رفتار شهروندی سازمانی معلمان، ساختار تک بعدی دارد و می توان ابعاد جداگانه ای برای آن تصور کرد.
اهتمام پژوهشگران به ادامه راه پیشنه و دانش گذشته از رفتار شهروندی سازمانی، منجر شد شواهدمربوط به برداشتهای از آن بسیار محدود باشد. در میان پژوهشها، فقط دو پژوهش، مسیرهای تازه و دو تعبیر نوین ازرفتار شهروندی سازمانی معلمان به شرح زیر ارائه کرده اند.
1-رفتار شهروندی سازمانی گروهی یا جی اوسی بی143، جنبه ای پنهان اما سازنده؛ رفتار شهروندی سازمانی میان گروهای معلمان در مدرسه امری پذیرفته شده و پسندیده باشد، احتمال بروز آن در تک تک معلمان افزایش خواهد یافت. در یکی از پژوهش هاویگودا گادوت، بری بیرمن شمش و سامچ144(2007)؛ به نقل از زین آبادی و همکاران، 1378)، با ساختن ابزاری جدید،جی او سی بی، در مدارس را مورد بررسی قرار دادند و دریافتند که این رفتارها با رضایت شغلی معلمان و مشارکت آنها در تص
میم گیری رابطه ای مستقیم و باتمایل آنها به ترک مدرسه رابطه ای معکوس دارد. از همه مهمتر آنها دریافتند که رفتار شهروندی سازمانی در صورت وجود اوسی بی در مدرسه و در میان گروهای معلمان افزایش می یابد. با این پژوهش رفتار شهروندی سازمانی معلمان به عنوان «سندرم سرباز خوب145» به جی او سی بی معلمان باعنوان «سندرم هنگ نظامی خوب»، تغییر موضع داد وگرایش نوینی در سطح مدارس ایجاد کرد.
رفتار شهروندی سازمانی یا اجباری یا سی اوسی146 بی جنبه ای پنهان اما مخرب؛ اگر معلمی نسبت به بروز رفتار شهروندی سازمانی مجبور و تحت فشار شدید باشد، دیگر نمی توان آن را رفتار شهروندی دا وطلبانه و اختیاری تلقی کرد. اگررفتارها اختیاری نباشد، دیگر رفتار شهروندی سازمانی نیستند، بلکه سی او سی بی خواهند بود در این حالت از راه نامشروع وبا اعمال سبک مدیریت «سو استفاده کننده147»، احتمال بروز این رفتارها رادرکارکنان افزایش می دهند. ویگوداگادوت (2006)، با مفهوم سازی سی او سی بی معلمان، از نقش پنهان، اما مخرب آن، پرده بر داشت و دریافت معلمان معمولا در فشار هستند تا علی رغم میل باطنی خود، بیشتر از وظیفه رسمی و معمولی تلاش می کنند و این فشاربیشتر از جانب مدیر بر آنها تحمیل می شود. او در تعیین نقش مخرب سی او سی بی دریافت این رفتارها با استرس شغلی معلمان رابطه مستقیم و با نوآوری و رضایت شغلی و حتی رفتار شهروندی سازمانی آنها رابطه ای معکوس دارد.
2-5-5-1 ضرورت پژوهش در باره رفتار شهروندی سازمانی معلمان :
1- چالشهای مبتلا به و ضرورت اصلاحات در مدارس برای اثر بخشی مداوم؛
3- تقویت و بهینه کردن عملکرد معلم، به عنوان اساسی ترین و مهم ترین نیروی انسانی مدرسه؛
4- نقش رفتار شهروندی سازمانی معلمان در اثر بخشی مدرسه؛
5- ضرورت دست یابی به حد و مرز تدریس و انجام وظایف معلمی چرا که تدریس حرفه ای پیچیده، ظریف و اشتیاقی بی منتهاست و این مرز نامشخص است مورد سوء استفاده دیگران به خصوص مدیر مدرسه قرار می گیرد.
6- مدارس مهم ترین سازمان خدماتی و با حساسیتهای اجتماعی بالا هستند و لاجرم نیازمند معلمانی با رفتار شهروندی بالا هستند.
7-شرح وظایف رسمی معلمان در مدرسه برای اثر بخشی و تحقق اهداف مدرسه کافی نیست.
7- ضرورت فهم و درک بیشتر متغیر رفتار شهروندی سازمانی و گسترش این مفهوم در سازمانهای آموزشی ( زین آبادی و همکاران ،1387).

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد درموردمواد مخدر، عوامل انسانی، سلسله مراتب

2-5-5-2 ارزیابی رفتار شهروندی معلمان:
بررسی پژوهشهای انجام شده نشان می دهد به طور کلی برای تعیین وضعیت رفتار شهروندی سازمانی، از چهار مرجع استفاده شده است:
1-نظرسنجی از مدیران مدازس؛
2- نظرسنجی از همکاران؛
3-خود ارزیابی؛
4-مراجع چند گانه
استفاده از خود ارزیابی در میان مراجع فوق اهمیت زیادی دازد،اما روش نظرسنجی از مدیر، چندان مورد استفاده قرار نمی گیرد. همچنین فقط اپلانک(2006)، رفتار شهروندی سازمانی معلمان را از منظر مراجع چند گانه خود معلم ، معلمان همکار، مدیران و ناظران آموزشی بررسی کرده است(زین آبادی و همکاران،1387).
2-5-5-3 عوامل موثر بررفتار شهروندی سازمانی معلمان:
بررسی ادبیات موجود درحوزه سازمانهای غیر آموزشی نشان می دهد متغیرهای گوناگونی رفتار شهروندی سازمانی کارکنان رابطه دارند. پادساکوف و همکاران(2000)، در سطح فردی، سازمانی و متغیرهای رهبری بررسی کرده اند همچنین در سطحی دیگر، متغیرهای مورد توجه قرار می گیرند که به نوعی بیرون از مرز های سازمان مربوط می شوند:
1-متغیرهای فردی ؛«رضایت شغلی»و«تعهد سازمانی » از متغیرهای می باشند که همواره رابطه بالا و معنی داری با رفتار شهروندی سازمانی معلمان نشان داده اند. «احساس کارآمدی معلم»، «توانمند سازی معلمان»، «ادراک معلمان از اثر بخشی مدرسه»، «احساس یگانگی و هم ذات پنداری معلمان با شغل معلمی، باسایر معلمان و با معلمان به طور کلی»، «وظیفه شناسی معلمان»و «اعتماد معلمان در مدرسه» همگی بارفتار شهروندی سازمانی معلمان رابطه بالا و معنی داری نشان داده اند(زین آبادی و همکاران، 1378).
متغیرهای روانی نیز در میان متغیرهای فردی مطرح شده اند. یکی ازمهم ترین متغیرها، شخصیت معلم است. علاوه بر شخصیت، ادراک و علایق معلمان نیز نقش مهمی در بروز رفتار شهروندی سازمانی دارد. خوش بینی تحصیلی معلمان، یعنی امیدواری آنها نسبت به ارتقا یادگیری و اطمینان دانستن نسبت به توانایی خود برای تغییر در عملکردتحصیلی دانش آموزان، به سطوح بالایی از رفتار شهروندی سازمانی در آنها، منجر می شود( زین آبادی و همکاران،1387).
2- متغیرهای سازمانی: اهمیت و نقش متغیرهای سازمانی از چشم پژوهشگران رفتار شهروندی سازمانی معلمان دور نمانده است. جو مثبت، باز ، آزاد، عادلانه، خدمتی، جوی و مشارکتی که به پیشرفت و یادگیری دانش آموزان تاکید زیادی دارد، با رفتار شهروندی سازمانی رابطه بالا و مثبت نشان می دهد. فرهنگ سازمانی، به ویژه فرهنگ حمایت کننده از مسئولیت پذیری و هدفدداری، وحدت هدف و تفکر راهبردی،رفتار شهروندی سازمانی بالایی در معلمان ایجاد کرده است. سایر متغیر ها مانند جمع گرایی در مدرسه، هویت سازمانی معلمان، هوشمندی مدارس نیز با رفتار شهروندی سازمانی رابطه مثبت ، بالا و معنا داری نشان داده اند . نوع مدرسه نیز با رفتار شهروندی سازمانی رابطه دارد(زین آبادی و همکاران،1387).
3-متغیرهای مربوط به نقش رهبری مدیر: مدیران مدارس اولین و مهم ترین عامل اثر گذار بررفتار شهروندی سازمانی معلمان مع
رفی شده اند(دیپائولاو هوی،2005). آنها می توانند با فراهم نمودن زمینه های لازم، به ویژه اعمال سبکهای رهبری مناسب، احتمال بروز این رفتار ها را در معلمان افزایش دهند. سبک رهبری تحول آفرین148 یکی از سبکهای مهم است و آن را کارآمد ترین و جامع ترین سبک رهبری برای مدیران مدارس دانسته اند( هوی و میسکل149،2005). مدیران مدارسی که این سبک را اعمال می کنند، سطوح بالایی از رفتار شهروندی سازمانی درمعلمان را ایجاد خواهند کرد( زین آبادی و همکاران، 1387).
4-متغیرهای برون مدرسه ای یا محیطی؛ قومیتها، مذهب؛ عضویت در گروه ها ویژه اجتماعی، می تواند در بروز داشتن یا نداشتن و شدت و ضعف رفتار شهروندی سازمانی معلمان موثر باشند. کوهن (2006)معتقد است که خصوصیات فرهنگی کشورها با رفتار شهروندی سازمانی معلمان رابطه بالایی دارد. یکی دیگر از متغیرها، متغیر فشار و حساسیت اجتماعی است؛
نتایج پژوهش دیپائولا و شانن موران(2001) نشان می دهد هرچه فشار و حساسیت اجتماعی نسبت به مدرسه( به ویژه از جانب والدین)بالاتر باشد،معلمان رفتار شهروندی بالاتری از خود نشان می دهند. به همین دلیل آنها معتقدند معلمان مدارس ابتدایی نسبت به معلمان دوره های دیگر رفتار شهروندی سازمانی بالاتری دارند(زین آبادی و همکاران،1387)

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد با موضوعابراز وجود، عزت نفس، احساس حقارت، مهارت های زندگی

2-5-5-4 نقش رفتار شهروندی سازمانی در مدرسه:
تاثیر رفتار شهروندی سازمانی بر اثر بخشی سازمان عمده ترین، مهم ترین و منطقی ترین توجیه درباره اهمیت به شمار می آید(اسمیت و همکاران،1983؛ارگان،1988؛پادساکوف وهمکاران،2000؛دیپائولا و هوی ،2005). بدیهی است این توجیه برای مدارس نیز مزیت وروایی دارد. به علاوه از تعریف رفتار شهروندی سازمانی چنین

دیدگاهتان را بنویسید

Close Menu