دانلود پایان نامه ارشد درباره
بلوغ جنسی، فقهای امامیه، فیض کاشانی، تعیین مصداق

دانلود پایان نامه ارشد درباره بلوغ جنسی، فقهای امامیه، فیض کاشانی، تعیین مصداق

نیست.»۴۱۷
۲. بلوغ سنی:
در برخی روایات، سن خاصی ذکر شده است؛ چون در این سن خاص، دختران حیض می‏شوند و پسران به حالت احتلام می‏رسند؛ یعنی از نظر این روایات، سن بما هو، موضوعیت ندارد، ولی اگر سنی در این روایات تعیین شده است، به خاطر تحقق معیار بلوغ (حیض، احتلام) می‏باشد. لذا سن خاص مورد نظر، موضوعیت ندارد، بلکه طریقی به تحقق معیار است.
بنابراین، با دقت در اشتراط و تعلیل موجود در متن این روایات، این نتیجه را می‏توان گرفت که سن، موضوعیت ندارد، بلکه طریقیت دارد؛ لذا مشاهده می‏شود که امام علیه‏السلام در موثقه عبداللّه‏ بن سنان۴۱۸، دختر نه‏ساله را بدین خاطر در برابر اعمال خویش مسؤول می‏داند که دختران، معمولاً در این سن حائض می‏گردند.« همچنین در موثقه عمار ساباطی ملاحظه می‏شود که امام علی علیه‏السلام وقتی پسر و دختر را در سیزده سالگی، موظف به انجام تکالیف و واجبات و در برابر اعمال خویش، مسؤول و مکلف می‏داند، حلم مذکور را مشروط به این می‏کند که پسر، قبل از سن سیزده سالگی به احتلام نرسیده و دختر، حیض نشده باشد؛ زیرا در صورت محتلم شدن پسر و حایض گردیدن دختر، بلوغ تحقق یافته و دیگر نیازی به سن بلوغ نیست.» ۴۱۹
پس معیار و میزان برای پیدایش بلوغ، احتلام و حیض است، نه پانزده یا نه سالگی، و ذکر سن در روایات، اماره غالبیه برای تحقق احتلام و حیض و یا مصداقی از مصادیق حد بلوغ (احتلام و حیض) است.
۳. روایات صرفا مبتنی بر سن:
«در این دسته از روایات، فقط به سن اشاره شده است، نه نشانه‏های دیگر، و شاید به این دلیل باشد که از امامان علیهم‏السلام درباره مسأله بلوغ و زمان آغاز تکلیف و مسؤولیت کیفری کودکان، سؤالهای زیادی می‏شده است و امامان معصوم علیهم‏السلام مورد مراجعه قرار می‏گرفته‏اند و آنان گاهی با بیان نشانه‏های طبیعی و تکوینی (احتلام و حیض)، رسیدن به حد بلوغ را بیان می‏کردند و در مواردی، با ذکر سن خاص، از باب تعیین مصداق، پاسخ می‏دادند و در مواردی، هم علایم طبیعی (احتلام، حیض و انبات) را بیان می‏فرموده‏اند و هم سن مشخصی را ذکر می‏کردند.
بنابراین، تعیین سن توسط امامان علیهم‏السلام بیانگر این است که در زمان صدور روایات، چون غالب دختران در فاصله سنی نه تا سیزده سالگی به حد بلوغ جنسی (حیض) می‏رسیدند و پسران نیز نوعا در سنین سیزده تا پانزده سالگی محتلم می‏شدند، لذا امامان علیهم‏السلام در مواردی به عنوان تعیین مصداق، رسیدن به حد بلوغ را با سنینی از قبیل: نه، سیزده، چهارده و یا پانزده سالگی بیان می‏فرمودند، وگرنه این سنین، به خودی خود، موضوعیت ندارد».۴۲۰
تعدادی از روایات دسته سوم، به قرار زیر است:
«روایت ابی‏حمزه ثمالی: از امام محمد باقر علیه‏السلام پرسیدم: چه وقت کودکان مکلف می‏شوند؟ در پاسخ فرمودند: «در سن سیزده و چهارده سالگی. پس عرض کردم: اگر در آن سن محتلم نشده باشند چه؟ امام علیه‏السلام در پاسخ فرمود: در این سن مکلف می‏شوند و احکام بر آنان جاری می‏شود، اگرچه محتلم نگردند.»۴۲۱
صحیحه حمزه بن حمران: از امام محمد باقر علیه‏السلام پرسیدم: چه موقع بر پسر، همه حدود الهی واجب می‏گردد و به سود و زیان او حکم شده، مؤاخذه می‏شود؟ امام علیه‏السلام فرمود: «وقتی که از یتیمی و کودکی خارج شده، صاحب ادراک و شعور شود.» گفتم: آیا برای آن، حدی هست که با آن شناخته شود؟ امام علیه‏السلام فرمود: «وقتی که محتلم شود و به سن پانزده سالگی برسد یا شعور پیدا کند یا موی بر زهار او بروید، حدود الهی بر او اقامه و جاری می‏شود و به سود و زیانش حکم می‏شود.» گفتم: چه موقع همه حدود الهی بر دختر واجب می‏شود و پاداش و کیفر می‏بیند؟ امام فرمود: «دختر مانند پسر نیست؛ زیرا دختر وقتی که شوهر کند و دخول با او صورت گیرد و نه سال داشته باشد، یتیمی او از بین می‏رود… . و حدود «به طور کامل» به نفع و ضرر او جاری می‏شود… .»۴۲۲
امام جعفر صادق علیه‏السلام می‏فرماید: «معیار بلوغ زن، نه سالگی است.»۴۲۳
بدین ترتیب، به نظر می‏رسد که چون تکلیف، خطاب است و خطاب، متوجه کسی می‏شود که دارای شرایط توجه خطاب باشد، از این رو افراد نابالغ به علت این که مورد خطاب قرار نمی‏گیرند، فاقد تکلیف و مسؤولیت کیفری هستند، اما پس از این که کودکان به حد بلوغ جنسی برسند، از این جهت که از جرگه کودکان خارج شده‏اند، می‏توانند مورد خطاب واقع شوند. لیکن به نظر می‏رسد که تحقق بلوغ جنسی، به تنهایی نمی‏تواند شرط کافی برای وجود مسؤولیت کیفری (گرچه شرایط لازم است) باشد؛ زیرا افرادی که بالغ هستند، اگر به رشد کیفری نرسیده باشند و قادر بر تشخیص حُسن و قبح اعمال خویش نباشد، شایسته مؤاخذه و مجازات نخواهد بود.
پس با توجه به این که وجود ادراک (رشد فکری) یکی از عناصر اساسی تحقق مسؤولیت کیفری است، استنتاج و استنباط ما از مجموع ادله، این است که سن مسؤولیت کیفری، زمانی است که فرد از نظر جسمانی به حد بلوغ جنسی و از لحاظ عقلی و فکری، به رشد کیفری (تمییز حسن و قُبح) رسیده باشد.
۶-۱۱- سن مسؤولیت کیفری از نظر فقها
نظرات فقها به عنوان کارشناسان اسلامی و کسانی که مجوز استفاده از منابع احکام اسلامی (کتاب، سنت، عقل و اجماع) را به علت در اختیار داشتن ابزارهای استفاده از آن منابع (علوم حوزوی) دارند، بسیار مهم و لازم‏الاتباع برای پیروان دین اسلام است.
الف) نظریه مشهور فقهای امامیه:
مشهور فقهای امامیه، سن مسؤولیت کیفری را برای پسران، پانزده سال کامل و برای دختران، نُه سال کامل می‏دانند. عمده‏ترین دلیل مشهور در سن مسؤولیت کیفری، روایت حمزه بن حمران است که قبلاً ذکر شد.
حدیث مزبور در کافی با مقداری تفاوت در راویهای قبل از ابن محبوب، و تفاوتهایی در متن روایت نقل شده است. البته به نظر می‏رسد با توجه به این که هر دو حدیث از یک امام نقل شده است و به ابن محبوب می‏رسد، دارای وحدت سند باشد.
بررسی سند روایت حمزه بن حمران نشان می‏دهد که احمد بن محمد بن عیسی القسری ضعیف است. عبدالعزیز العبدی نیز ضعیف است. حمزه بن حمران نیز که در سند حدیث حمران قرار دارد، توسط احدی از علمای رجال، تعدیل یا توثیق نشده است. از این رو، فقط شهید ثانی روایت را صحیح دانسته است.
ب) اقوال مخالف مشهور فقها:
در برابر نظر مشهور فقهای امامیه، آرای مخالفی وجود دارد که اگرچه با هم تفاوتهایی دارند، ولی از حیث مخالف بودن با قول مشهور فقها با هم موافقند.
اقوال مخالف مشهور را می‏توان به دو دسته تقسیم کرد:
۱. گروهی از فقها و محققان، با توجه به روایاتی که در باب روزه وارد شده یا اخباری که در ابواب مختلف احکام به ما رسیده است، برای تکالیف مختلف، مراتبی را در نظر گرفته و سنین خاصی را برای هر تکلیف معین کرده‏اند که می‏توان به نظرات فیض کاشانی رحمه‏الله و آیه‏اللّه‏ محمدهادی معرفت اشاره کرد.
مرحوم فیض کاشانی در کتاب مفاتیح الشرایع می‏گوید:
جمع بین روایات ایجاب می‏کند که بلوغ سنی، مراتب مختلفی نسبت به تکالیف مختلف داشته است. همان طور که از احادیث روزه به دست می‏آید، بر دختر، قبل از پایان سیزده سالگی، روزه واجب نیست، مگر این که قبل از این سن، حیض شود. از روایات حدود نیز استفاده می‏گردد که در نُه سالگی، حد بر دختران جاری می‏شود و روایات دیگری در باب وصیت و عتق، دلالت دارد که از کودک ده ساله، این قراردادها صحیح است.»۴۲۴
۲. گروه دیگری از محققان، با توجه به آیات و روایاتی که احتلام و حیض را ملاک بلوغ دانسته‏اند و تعارض روایات مورد استناد مشهور فقها با سایر روایات و در نظر گرفتن مقتضای اصول عملیه؛ مانند اصل برائت و استصحاب و با توجه به واقعیات خارجی و نظر کارشناسان علوم طبیعی، معتقدند که پدیده بلوغ، یک امر تکوینی است و مراد از بلوغ در اسلام، بلوغ جنسی بوده و علامت و نشانه قاطع آن در پسر، رسیدن به حد احتلام و در دختر، دیدن خون حیض است.
نتیجه‌گیری
بسیاری از صفات اخلاقی، روحی، عقلی، جسمی کودک از طریق والدین به او به ارث می‌رسد، از نظر اسلام تربیت کودک از همان لحظه آمیزش و تشکیل سلول تخم شروع می‌شود و به همین جهت اولین مسئله‌ای که در ازدواج باید مدنظر قرار گیرد مسئله اصالت خانوادگی در مورد زن و مرد است.منظور از اصالت یعنی نجابت، پاکی، تدیّن، اخلاق نیک، بزرگواری، حق‌پذیری و… است.
کودکان قبل و بعد از تولداز نظر فقهی دارای حقوقی نسبت به والدین می باشند که این حقوق برای والدین تکلیف است ، پس والدین باید آنها را به مرحله اجرا در آورده تا اینکه حقی از کودکان ضایع نگردد.
فرزندان ما از دختر و پسر امانت الهی در دست ما هستند، پس باید علاوه بر حفظ امانت او را رشد داده و به تعلیم و تربیت صحیح او همت گماریم. رسالت اصلی و هنر واقعی پدرومادر در تربیت فرزندان می باشد و بخش اعظم موفقیت در تربیت در گرو شیوه هایی است که برای رسیدن به اهداف تربیتی اتخاذ و به کار بسته می شود، پس خطیر ترین و دشوارترین مرحله تربیت ،تعیین وتشخیص روش تربیتی واستفاده و بکارگیری صحیح و موثر آن است تشویق و تنبیه ، ازجمله روشهای تربیتی اند، اما کمیت وکیفیت به کار گیری آنها بسیار مهم است.
کودکان به خاطر فقدان ارکان مسئولیت کیفری از جمله عقل ، شعور ، ادراک ، اراده، اختیار وتقصیرو قصد مجازات نمی شوند تا اینکه به سن بلوغ برسند آنگاه حکمی همه جانبه و قابل انعطاف برایش در نظر گرفته شده و اجرا می گردد .
فهرست منابع
۱. قرآن کریم
۲. ابن منظور، محمد بن مکرم،۱۴۱۴ق‏، لسان العرب، بیروت: دار صادر.‏‏
۳. احدی و بنی جمال ، حسن و شکوه سادات ، ۱۳۸۷، روانشناسی رشد ، تهران، جیحون .
۴. الحلی، احمدبن محمدابن فهد، ۱۴۰۷ ق، عده الداعی، تصحیح: موحد قمی احمد، قم، دارالکتاب اسلامی.
۵. المقداد، محمدالتوفیق،۱۳۶۳ ،نگرش برتربیت اسلامی،ترجمه:سیدی، حسین ،تهران، کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان .
۶. الموسوی الخمینی، روح الله، ۱۳۸۵، توضیح المسائل ، مشهد، انتشارات هاتف .
۷. الهندی البرهان فوری، علی المتقی بی حسام الدین، ۱۴۰۹ (ه-ق)، کنزالعمال-تحقیق وتصحیح:صفه سقا-بکری حیانی، بیروت .
۸. امامی، سیدحسن، ۱۳۷۲، حقوق مدنی ، تهران، کتابفروش اسلامیه .
۹. امینی ، ابراهیم ، ۱۳۶۸ ،آئین تربیت ، قم ، انتشارات اسلامی .
۱۰. امینی، ابراهیم، ۱۳۷۲ ، اسلام و تعلیم وتربیت، جلداول ودوم ، تهران، انجمن اولیاء ومربیان .
۱۱. انصاری، قدرت‌الله،۱۳۸۵، تعزیرات از دیدگاه فقه و حقوق جزاء، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد دربارهپیش دبستانی، انتخاب همسر، اصول اخلاقی، رسول خدا (ص)

دیدگاهتان را بنویسید

Close Menu